Samenvatting Zorg op maat: veprleegkundige als observator

VPK ALS
BEROEPSOEFENAAR
Wetgevende en bestuurlijke overheden in
België
1. INLEIDING
Rechtsstaat

 Overheidsinstanties beschikken niet over een onbeperkte macht,
moeten bij uitoefening democratische regels respecteren
 Rechtsregel is democratisch tot stand komen, moet aangenomen
worden door minstens de meerderheid van de
beslissingsgerechtigde personen
 In een rechtsstaat moeten altijd de rechten van de mens
gerespecteerd worden -> kan je terugvinden in de grondwet +
internationale verdragen bv. Europees verdrag tot bescherming van
de rechten van de mens
 Rechtstaat moet rechtsbescherming hebben -> een onafhankelijke
rechtbank beslist over het geschil tussen burgers of tussen burger
en overheid
 4 kenmerken van een rechtstaat:
- Democratisch verkozen gezagdragers
- Beslissingen genomen door democratisch verkozen
meerderheid
- Meerderheid moet aantal rechten en vrijheden respecteren
- Onafhankelijke rechtbank beslist over geschillen

Democratie

 Representatieve democratie: d.m.v. verkiezingen worden
personen gekozen die de mens vertegenwoordigd
 Directe democratie: burgers oefenen direct invloed uit op het
wetgevingsproces bv. Brexitreferendum

,  Taak van de overheid = rechten en belangen van de burgers te
beschermen
 Stemrecht/stemplicht

Scheiding der machten

 Houdt in dat macht verdeeld is in:
- Wetgevende macht
- Uitvoerende macht
- Rechterlijke macht
 Gecontroleerd door een tegenmacht
 Er is niet een echte scheiding, werken ook samen

Federale staat

 Federalisme in eenzelfde staat worden bevoegdheden verdeeld
tussen het centrale gezag en de deelstaten
- Doel = deelstaten een autonomie verlenen door
staatsmachten toe te vertrouwen
 België is een federale staat
 Er blijft een centrale, federale overheid; maar ook deelgebieden,
gemeenschappen en gewesten
 Gewesten:
- Vlaamse gewest
- Waalse gewest
- Brussels Hoofdstedelijk gewest
 Gemeenschappen:
- Vlaamse gemeenschap
- Franstalige gemeenschap
- Duitstalige gemeenschap
 Taalgebieden:
- Nederlands taalgebied
- Frans taalgebied
- Tweetalig Nederlands-Frans taalgebied
- Duits taalgebied
 Federale staat, gemeenschappen en gewesten -> eigen
bevoegdheden = toegewezen bevoegdheden




2

,  Residuaire bevoegdheden zijn bevoegdheden die niet
uitdrukkelijk aan een overheid zijn toegewezen en komen toe aan
gemeenschappen en gewesten nadat de exclusieve bevoegdheden
van de federale overhied opgenomen is in de grondweg


2. FEDERALE STRUCTUUR
 Twee politieke instellingen:
- Wetgevende macht (het Parlement)
- Uitvoerende macht (de Regering)

2.1 Wetgevende macht
Samenstelling van federale wetgevende macht (het parlement)

 Wordt uitgevoerd door het Parlement en de Koning
 Federaal parket bestaat uit 2 kamer
- Kamer van Volksvertegenwoordigers
 150 rechtstreeks verkozen leden
 Om de 5 jaar verkozen, indien niet voortijdig wordt
ontbonden
 Onderverdeling in taalgroepen -> belangrijk voor
stemming die ene bijzondere meerderheid vereisen;
een meerderheid in elk van de taalgroepen en een 2/3
meerderheid van alle parlementsleden bv. Wijzigen van
grenzen van taalgebieden
- Senaat
 60 leden, onderverdeeld in 2 groepen
 50 deelstaatsenatoren: hebben dubbel mandaat:
senator + lid van deelstaatparlement
 10 gecoöpteerde senatoren: zetelverdeling
gebeurt op grond van resultaat van de
verkiezingen voor de Kamer
 Geen permanent orgaan, heeft een beperkte
wetgevende bevoegdheid
 Een tweede kamer als verdediging van de
belangen van de deelstaten op nationaal niveau




3

,  De koning is het staatshoofd op grond van erfopvolging
 In België is het een symbolisch koningschap, koning heeft weinig
zeggenschap

Bevoegdheid van federaal parket

 Twee belangrijke taken:
- Maken van wetten
- Controleren regering
 Initiatief om wet tot stand te brengen
- Wetsontwerp: krijgt voorkeur, gaat uit van lid van de
regering
- Wetsvoorstel gaat uit van een lid van het parlement
 Worden eerst besproken in de parlementaire commissie besproken
-> hierna zal de voltallige vergadering van de Kamer de
wetsontwerpen/voorstellen goed
 Na goedkeuring moet de koning de wet een akkoord stellen met het
door de Kamer aangenomen wetsontwerp/voorstel
 Afkondiging van de wet: uitgevoerde macht bevestigt het bestaan
van de wet en beveelt dat de wet wordt bekendgemaakt
 Bekendmaking van de wet: publicatie in het Belgisch Staatsblad
 Kamer kan een parlementaire onderzoekscommissie aanstellen die
als een soort onderzoeksrechter zeer belangrijke en
maatschappelijk gevoelige aangelegenheden onderzoekt bv. Comissie
vrouwenhandel
 Parlement heeft ook als taak controle op de regering

2.2 De uitvoerende macht
Samenstelling

 Koning
- Lid van wetgevende als uitvoerende macht
- Onbekwaam om alleen te handelen
 Regering
- Bestaat uit
 Ministers
 Staatssecretarissen



4