BA2 Economie - samenvatting

ECONOMIE – FREDERIC VERMEULEN
1. WAT IS ECONOMIE

1.1 ONDERWERP & INVALSHOEK

• Economics = Economie = studie van het economische
• Economies = de economie zelf
• Economen bestuderen menselijk gedrag dat maakt het een deel van de sociale wetenschappen

1.2 EENVOUDIGE ECONOMISCHE KRINGLOOP

1.2.1 CONSUMPTIE
• Welvaart van een maatschappij hangt oa. Af van de behoeftebevrediging van de leden van die samenleving
o Economische term is consumptie
o Consument = diegene die consumeert
o De consument consumeert niet zijn volledige inkomen
- Sparen als niet-consumeren
- Sparen als uitgesteld consumeren (tijdsdimensie)
• Meeste consumptiegoederen verdwijnen door ze te gebruiken (bv. voedsel, benzine)
• Duurzame consumptiegoederen verslijten wel maar worden niet noodzakelijk onbruikbaar (bv. kleding,
auto’s, huizen)

1.2.2 PRODUCTIE, TOEGEVOEGDE WAARDE & INKOMEN
Productie = alle activiteiten waardoor goederen & diensten tot stand gebracht worden & op gepaste tijd &
plaats ter beschikking worden gesteld aan consumenten

• Productieproces is ingewikkeld
o Niet enkel productie zelf
o Ook ontwikkeling, opslag, transport etc.

bv. broodjeszaak

• Productieproces zet inputs om in outputs
• 2 belangrijkste productiefactoren: arbeid & kapitaal

,Kapitaalgoederen = door de mens geproduceerde duurzame productiemiddelen

• Deel van kapitaalgoederen gaat verloren tijdens productie
o Depreciatie
o Afschrijving
• Investeren = aankoop van nieuwe duurzame kapitaalgoederen
o Vervangingsinvesteringen (bv. oude vrachtwagen verkopen en nieuwe kopen)
o Netto-investeringen (bv. extra vrachtwagen kopen omdat er teveel werk is)
o Bruto-investeringen = netto-investeringen + vervangingsinvesteringen
• Doel van productie: output realiseren obv. lopende inputs die beter geschikt is voor behoeftebevrediging
of bruikbaar is in andere productieprocessen

Toegevoegde waarde

• Bruto toegevoegde waarde = waarde van output is groter dan totale waarde van lopende inputs
 Productieproces creëert waarde (je zou ook alle ingrediënten los kunnen eten maar het feit dat er een
broodje is met alles tussen een meerwaarde)
o Bruto toegevoegde waarde = netto toegevoegde waarde + afschrijvingen
• Netto toegevoegde waarde = vergoeding productiefactoren (ID: inkomen = TW)
• Berekenen van BBP van totale economie
o Niet alle output leidt tot dubbeltellingen
- Outputs die andere bedrijven gebruiken voor hun productie als grond- of hulpstof zijn
intermediaire goederen
- Enkel de geproduceerde finale goederen tellen mee
• Alternatief: optellen van de toegevoegde waarde

1.2.3 ECONOMISCHE AGENTEN
Economische agenten = personen & instellingen die beslissingen nemen over activiteiten als productie,
consumptie maar ook aan- & verkoop van goederen & diensten, sparen, toestaan of opnemen van leningen…

3 soorten beslissingsnemers

• Gezinnen
• Ondernemingen
• overheid

1.2.4 EEN KRINGLOOP
• Gezinnen & consumenten enerzijds en producenten & ondernemingen anderzijds zijn geen synoniemen
• Gezinnen consumeren maar zijn ook eigenaar van de productiefactoren
• Ondernemingen produceren consumptiegoederen die de gezinnen kopen voor behoeftebevrediging
• We illustreren dit adhv. een simpele kringloop zonder OH

,1.3 WELVAART & ECONOMISCHE GROEI

1.3.1 VAN ARM NAAR WELVAREND
• Koopkrachtspariteiten = Purchasing power parities = ppp
• We produceren & consumeren nu veel meer
• Grote invloed industriële revolutie




Groei

• Recent fenomeen
• In 19e eeuw kende België nog hongersnoden, vandaag zijn we enorm rijk en welvarend
o Op wereldvlek is het BBP in 2015, 564x hoger dan in het jaar 1
o De laatste verdubbeling van het wereld-bbp duurde minder dan 50 jaar
• De wereldbevolking groeide veel trager met factor 32.5
• Het bbp per capita is één van de meest gebruikte welvaartsindicatoren

Cross-sectie (cijfers per kolom)

• In 2015 beschikt België over $1992 / maand
• Inwoners van CAR beschikken over $36.8 / maand
 Beide inkomens zijn vergelijkbaar in termen van koopkracht
o Uitgedrukt in PPP-dollars
o Cijfers zijn maw. in reële termen: hoeveel goederen & diensten kan je met $1 in alle werelddelen
op eender welk tijdstip kopen

Longitudinaal perspectief (cijfers per rij)

• Wereldbewoners beschikken vandaag over 14x meer goederen & diensten dan in 1500
• Toename vooral te danken aan laatste eeuwen
• Wereldhandel is een van de belangrijkste verklaringen voor welvaartsgroei

, 1.3.2 NIET ALLEEN MEER MAAR OOK ANDERS
Verdeling van gemiddelde gezinsbudget

• Verschillende verdeling van goederen & diensten na huishoud-budgetonderzoeken
• We produceren niet enkel veel meer goederen maar ook andere dingen
• In 1853 ging meer dan 2/3 van de uitgaven naar voeding & drank vandaag hooguit 15%
• Veel zaken die in 1853 amper voorkwamen nemen vandaag een belangrijke plaats in (bv.
restaurantbezoeken, cultuur, toerisme etc.




aandeel van werkgelegenheid in landbouw, industrie & diensten

• Verschuiving in consumptie weerspiegelen zich ook aan productiezijde
o Aandeel landbouw in werkgelegenheid is gedaald van 55% tot 1.3%
o Des-industrialisering
o Dienstenindustrie is belangrijkste sector geworden: 80% van de werkgelegenheid

Economische sectoren

• Primaire sector: grondstoffen landbouw & visserij
• Secundaire sector: verwerking van grondstoffen industrie
• Tertiaire sector: commerciële diensten
• Quartaire sector: niet-commerciële diensten