H3: Oorzakelijk verband
Vak: Aansprakelijkheidsrecht en -verzekeringen (Z13699 & Z11895 | 2024)
Inhoudstabel
1 Inleiding................................................................................................................................... 2
2 Basisregels.............................................................................................................................. 2
2.1 Noodzakelijke voorwaarde (art 6.18 BW)...........................................................................2
2.2 Feitelijke causaliteit........................................................................................................... 4
2.3 Juridische causaliteit......................................................................................................... 5
3 Pluraliteit van aansprakelijken................................................................................................. 8
3.1 Aansprakelijkheid in solidum (art 6.19 BW).......................................................................8
3.1.1 Aansprakelijkheid van meerdere personen voor ‘samenlopende fouten’ of voor een
‘gemeenschappelijke fout’................................................................................................... 8
3.1.2 Aansprakelijkheid van degene die aanzet om een fout te begaan..............................9
3.2 Feiten waarvoor de benadeelde aansprakelijk is en die medeoorzaak zijn van de schade
die hij leidt (art 6.20 BW)...................................................................................................... 10
3.2.1 Inleiding.................................................................................................................... 10
3.2.2 Basisregel.................................................................................................................. 10
3.2.3 Eerste nuancering (art. 6.20 §1 BW).........................................................................11
3.2.4 Tweede nuancering (art. 6.20, §2 tweede lid BW).....................................................11
3.2.5 Derde nuancering (art. 6.20, §3 BW).........................................................................12
3.2.6 Vierde nuancering (art. 6.20 §4 BW).........................................................................13
3.3 Regresvordering onder mede aansprakelijken (art 6.21 BW)..........................................13
4 Causale onzekerheid – proportionele aansprakelijkheid........................................................14
4.1 Onzekerheid: causale karakter van fout ‘verlies van kans’(art 6.22 BW)........................14
4.2 Onzekerheid: identiteit aansprakelijke ‘alternatieve oorzaak’(art 6.23 BW)....................15
5 Het bewijs van het oorzakelijk verband................................................................................. 16
,1 Inleiding
Principe: voor aansprakelijkheid is aanwezigheid van een tot aansprakelijkheid leidend feit
niet voldoende. Ook: moet er schade zijn en een oorzakelijk (= causaal) verband tussen het
feit en de schade.
Oorzakelijk verband wordt geregeld: art. 6.18 t.e.m. 6.23 BW.
- art. 6.18 BW = de basisregel.
- Artikels die hierop volgen bevatten verfijningen op die basisregel
2 Basisregels
2.1Noodzakelijke voorwaarde (art 6.18 BW)
Definitie BW: een tot aansprakelijkheid leidend feit is oorzaak van de schade indien het een
noodzakelijke voorwaarde is voor deze laatste. Een feit is een noodzakelijke voorwaarde voor
de schade indien…
Conditio-sine-qua-non
Wie: dit principe wordt al lang consequent toegepast voor Cassatie
Wat: methode om feitelijke causale verbanden tussen individuele feiten vast te stellen
Inhoud:
- Een tot aansprakelijkheid leidend feit wordt slechts als oorzaak van de schade in
aanmerking genomen als het tot de aansprakelijkheid leidende feit de noodzakelijke
voorwaarde is voor de schade.
- Een feit is een noodzakelijke voorwaarde voor de schade indien de schade zich zonder
dit feit, in de concrete omstandigheden die bestonden ten tijde van het schadegeval,
niet zou hebben voorgedaan zoals deze zich heeft voorgedaan.
Dit wil zeggen: dat er een oorzakelijk verband bestaat tussen fout/schade als je de fout
wegdenkt en de schade blijft niet identiek bestaan.
Foutloze
Fout aansprakelijkheid
aansprakelijkheid
Hier volstaat het meestal Hier moet ook bepaald worden wat de verweerder
om de gebeurtenis die had moeten doen om rechtmatig te handelen.
aansprakelijkheid
Wat
meebrengt weg te denken De rechter moet een rechtmatig alternatief
vaststellen voor de fout van de verweerder.
Hond bijt postbode: Op slippers door rood rijden:
Voorbeel - Hond wegdenken - Rechter gaat na of causaal verband is tussen
d - = geen schade slippers en rood rijden
, Wat heeft geen invloed op het oorzakelijk verband:
- De zwaarte van de fout
- De intentie om al dan niet schade te veroorzaken
LET OP! De fout moet niet
- de rechtstreekse oorzaak zijn van de schade.
- de enige oorzaak zijn van de schade noch de enig mogelijke oorzaak.
Kern van de confitio-sine-qua-non-test: de veronderstelling dat het tot aansprakelijkheid
leidende feit zich niet had voorgedaan.
- In werkelijkheid heeft het zich echter wel voorgedaan.
- Rechter moet zich bij de veronderstelling vaak baseren op normale gang van zaken of
op veronderstellingen of beleidsmatige keuzes.
Wat na deze methode:
- Eens vastgesteld dat het tot aansprakelijkheid leidende feit een noodzakelijke
voorwaarde is voor de schade, is het onderzoek naar oorzakelijk verband afgesloten.
- Geen 2e evaluatie van oorzakelijk verband: alle oorzaken zijn gelijkwaardig en brengen
in gelijke mate aansprakelijkheid mee = equivalentieleer
Equivalentieleer
Wie: sinds lang gehanteerd door de rechtsspraak
Wat: methode gebruikt bij beoordeling van causaal verband
Inhoud:
- Elke handeling zonder dewelke de schade, zoals zij zich in concreto heeft voorgedaan,
niet zou zijn ontstaan, wordt in aanmerking genomen als oorzaak van de schade.
- Elke fout die een noodzakelijke voorwaarde is voor de schade, zoals zij zich in concreto
heeft voorgedaan, geeft dus aanleiding tot aansprakelijkheid ongeacht haar zwaarte of
haar relatieve belang in het tot stand komen van de schade.
Dit wil zeggen: dat er geen selectie wordt gemaakt tussen de verschillende oorzaken. Die
zijn allemaal equivalent.
Voorbeeld: Auto laten staan met draaiende motor
- Dief die auto steelt en inrijd in speelde kinderen
- Volgens equivalentieleer zijn beide fouten gelijkwaardig
LET OP! In verhouding benadeelde/aansprakelijke speelt het geen rol dat er gelijktijdig een
oorzakelijk verband bestaat met
- feiten waarvoor een derde instaat
- natuurfenonemen
Vak: Aansprakelijkheidsrecht en -verzekeringen (Z13699 & Z11895 | 2024)
Inhoudstabel
1 Inleiding................................................................................................................................... 2
2 Basisregels.............................................................................................................................. 2
2.1 Noodzakelijke voorwaarde (art 6.18 BW)...........................................................................2
2.2 Feitelijke causaliteit........................................................................................................... 4
2.3 Juridische causaliteit......................................................................................................... 5
3 Pluraliteit van aansprakelijken................................................................................................. 8
3.1 Aansprakelijkheid in solidum (art 6.19 BW).......................................................................8
3.1.1 Aansprakelijkheid van meerdere personen voor ‘samenlopende fouten’ of voor een
‘gemeenschappelijke fout’................................................................................................... 8
3.1.2 Aansprakelijkheid van degene die aanzet om een fout te begaan..............................9
3.2 Feiten waarvoor de benadeelde aansprakelijk is en die medeoorzaak zijn van de schade
die hij leidt (art 6.20 BW)...................................................................................................... 10
3.2.1 Inleiding.................................................................................................................... 10
3.2.2 Basisregel.................................................................................................................. 10
3.2.3 Eerste nuancering (art. 6.20 §1 BW).........................................................................11
3.2.4 Tweede nuancering (art. 6.20, §2 tweede lid BW).....................................................11
3.2.5 Derde nuancering (art. 6.20, §3 BW).........................................................................12
3.2.6 Vierde nuancering (art. 6.20 §4 BW).........................................................................13
3.3 Regresvordering onder mede aansprakelijken (art 6.21 BW)..........................................13
4 Causale onzekerheid – proportionele aansprakelijkheid........................................................14
4.1 Onzekerheid: causale karakter van fout ‘verlies van kans’(art 6.22 BW)........................14
4.2 Onzekerheid: identiteit aansprakelijke ‘alternatieve oorzaak’(art 6.23 BW)....................15
5 Het bewijs van het oorzakelijk verband................................................................................. 16
,1 Inleiding
Principe: voor aansprakelijkheid is aanwezigheid van een tot aansprakelijkheid leidend feit
niet voldoende. Ook: moet er schade zijn en een oorzakelijk (= causaal) verband tussen het
feit en de schade.
Oorzakelijk verband wordt geregeld: art. 6.18 t.e.m. 6.23 BW.
- art. 6.18 BW = de basisregel.
- Artikels die hierop volgen bevatten verfijningen op die basisregel
2 Basisregels
2.1Noodzakelijke voorwaarde (art 6.18 BW)
Definitie BW: een tot aansprakelijkheid leidend feit is oorzaak van de schade indien het een
noodzakelijke voorwaarde is voor deze laatste. Een feit is een noodzakelijke voorwaarde voor
de schade indien…
Conditio-sine-qua-non
Wie: dit principe wordt al lang consequent toegepast voor Cassatie
Wat: methode om feitelijke causale verbanden tussen individuele feiten vast te stellen
Inhoud:
- Een tot aansprakelijkheid leidend feit wordt slechts als oorzaak van de schade in
aanmerking genomen als het tot de aansprakelijkheid leidende feit de noodzakelijke
voorwaarde is voor de schade.
- Een feit is een noodzakelijke voorwaarde voor de schade indien de schade zich zonder
dit feit, in de concrete omstandigheden die bestonden ten tijde van het schadegeval,
niet zou hebben voorgedaan zoals deze zich heeft voorgedaan.
Dit wil zeggen: dat er een oorzakelijk verband bestaat tussen fout/schade als je de fout
wegdenkt en de schade blijft niet identiek bestaan.
Foutloze
Fout aansprakelijkheid
aansprakelijkheid
Hier volstaat het meestal Hier moet ook bepaald worden wat de verweerder
om de gebeurtenis die had moeten doen om rechtmatig te handelen.
aansprakelijkheid
Wat
meebrengt weg te denken De rechter moet een rechtmatig alternatief
vaststellen voor de fout van de verweerder.
Hond bijt postbode: Op slippers door rood rijden:
Voorbeel - Hond wegdenken - Rechter gaat na of causaal verband is tussen
d - = geen schade slippers en rood rijden
, Wat heeft geen invloed op het oorzakelijk verband:
- De zwaarte van de fout
- De intentie om al dan niet schade te veroorzaken
LET OP! De fout moet niet
- de rechtstreekse oorzaak zijn van de schade.
- de enige oorzaak zijn van de schade noch de enig mogelijke oorzaak.
Kern van de confitio-sine-qua-non-test: de veronderstelling dat het tot aansprakelijkheid
leidende feit zich niet had voorgedaan.
- In werkelijkheid heeft het zich echter wel voorgedaan.
- Rechter moet zich bij de veronderstelling vaak baseren op normale gang van zaken of
op veronderstellingen of beleidsmatige keuzes.
Wat na deze methode:
- Eens vastgesteld dat het tot aansprakelijkheid leidende feit een noodzakelijke
voorwaarde is voor de schade, is het onderzoek naar oorzakelijk verband afgesloten.
- Geen 2e evaluatie van oorzakelijk verband: alle oorzaken zijn gelijkwaardig en brengen
in gelijke mate aansprakelijkheid mee = equivalentieleer
Equivalentieleer
Wie: sinds lang gehanteerd door de rechtsspraak
Wat: methode gebruikt bij beoordeling van causaal verband
Inhoud:
- Elke handeling zonder dewelke de schade, zoals zij zich in concreto heeft voorgedaan,
niet zou zijn ontstaan, wordt in aanmerking genomen als oorzaak van de schade.
- Elke fout die een noodzakelijke voorwaarde is voor de schade, zoals zij zich in concreto
heeft voorgedaan, geeft dus aanleiding tot aansprakelijkheid ongeacht haar zwaarte of
haar relatieve belang in het tot stand komen van de schade.
Dit wil zeggen: dat er geen selectie wordt gemaakt tussen de verschillende oorzaken. Die
zijn allemaal equivalent.
Voorbeeld: Auto laten staan met draaiende motor
- Dief die auto steelt en inrijd in speelde kinderen
- Volgens equivalentieleer zijn beide fouten gelijkwaardig
LET OP! In verhouding benadeelde/aansprakelijke speelt het geen rol dat er gelijktijdig een
oorzakelijk verband bestaat met
- feiten waarvoor een derde instaat
- natuurfenonemen
