Hoofdstuk 2 (Verdieping): Stofwisselingsziekten en metaboliet herstel
Gen codeert voor een enzym
- Mutatie van enzym: Kan functie niet uitvoeren
- Er is verlies van enzymactiviteit
Stofwisselingsziektes = Zijn autosomaal recessief
→ Beide ouders moeten de mutatie dragen
Door een enzym defect
1. Opstapelen van metabolieten ABC: kunnen niet verwerkt worden
2. Er is een tekort aan metabolieten stroomafwaarts
Dit metabole pad moet je kennen
Elk enzym heeft een unieke functie
Bij defect? Zal er een specifiek stofwisselingsziekte ontstaan
Tyrosine kan ook een alternatieve metabole weg volgen om Melanine genereren
→ Enzym TYR is hiervoor nodig
Bij defect: Maakt de patiënt niet genoeg melanine aan
Alkaptonurie: Defect in HGD gen
- Enzym is Homogentisaat 1,2-Dioxygenase (HGD)
- Ontstaan van opstapeling van homogentisaat
- Door de opstapeling van homontisaat ontstaan er blauwgrijs pigmenten in de huid
,Fenylketonurie (PKU): Mutatie in het eerste enzym (PAH) van de metabole weg
→ Ontstaan van een opstapeling van fenylalanine en een tekort aan tyrosine
Tyrosine is een voorloper van melanine (pigmentatie) en van neurotransmitter
(Noradrenaline en dopamine, slecht voor de neuronen)
PKU zorgt ook voor een probleem in de Bloed-Hersen-Barrière
- PAH oxideert benzeenring van fenylalanine en tyrosine te maken
- Bij mutatie: Opstapeling van fenylalanine en tekort van tyrosine
De opstapeling van fenylalanine zorgt een probleem
- BHB zorgt voor de opname van AZ voor de hersenen
- Er zal een competitie door het defect van de enzym
- Er is te veel fenylalanine en te weinig tyrosine
- Fenylalanine wordt in grote hoeveelheid opgenomen in de hersenen
- Er is geen evenwicht tussen de neurotransmitters
- Dit is toxische voor het centraal zenuwstelsel
Tyrosinemie: Heeft twee types
Type 1: Ontstaat door mutatie in het gen FAH (Laatste enzym in de metabole weg)
- Zorgt voor progressieve aftakeling van de lever
- Ontstaan van levercirrose en leverkanker
Type 2: Defect in TAT-gen (tweede enzym)
- Minder gevaarlijk
- Zorgt voor Oculocutane Keratose
Albinisme: Ontstaat door mutatie in TYR gen
- Tyrosine wordt gebruikt om melanine te produceren
- Bij mutatie: kan er geen melanine aangemaakt worden en ontstaat er albinisme
,Melanine wordt gemaakt door twee verschillende metabole wegen aangemaakt in
melanosomen
Twee types melanine
1. Eumelanine: Donkerbruine tot zwarte kleur
2. Feomelanine: Geel tot Roodbruine kleur
OCA (Oculocutaan Albinisme) is een genetische aandoening die invloed heeft op de
productie van melanine, het pigment dat de kleur van de huid, ogen en haar bepaalt.
- Er zijn verschillende types van OCA (1, 2 en 3)
Mutatie in
1. OCA1 wordt veroorzaakt door een mutatie in het TYR-gen.
● Het TYR-gen is belangrijk voor de productie van melanine
2. OCA2 wordt veroorzaakt door een mutatie in het OCA2-gen (zorgt voor P-proteïne)
● Het eiwit (P-proteïne) is verantwoordelijk voor de opname van stoffen die belangrijk
zijn voor de productie van melanine
3. OCA3 wordt veroorzaakt door een mutatie in het TYRP1-gen
● Het codeert voor een eiwit (tyrosinase-related protein 1) dat betrokken is bij de
productie van melanine
, Agonist
- POMC Gen wordt gecodeerd en MSH wordt gevormd
- MSH kan binden aan het MC1R om de productie van cAMP te stimuleren
- Als er veel cAMP is: kunnen de cellen eumelanine produceren
- Veel cAMP → Veel Eumelanine productie
Inverse-Agonist
- ASIP gen codeer voor ASIP eiwit dat kan binden aan receptor (MC1R)
- De binding zorgt voor een daling in de productie van cAMP
- Een lage concentratie van cAMP -> zorgt voor veel feomelanine productie
UV-licht heeft slechte en goede functies
Schadelijke functie
- Melanine kan UV fotonen absorberen en de cellen beschermen tegen DNA schade
- Als UV foton op DNA invalt: zorgt dit voor de vorming van T=T dimeren
- Risico op huidkanker
Nuttige functie
- Nodig voor de synthese van Vitamine D in de huid
- 7-dehydrocholesterol zal omgezet worden in calcitriol (= Hormoon) onder invloed
van een UV-foton
Er is polymorfismen in melanine synthese
1. Weinig zonlicht: Veel Feomelanine
2. Veel zonlicht: Veel Eumelanine
Gen codeert voor een enzym
- Mutatie van enzym: Kan functie niet uitvoeren
- Er is verlies van enzymactiviteit
Stofwisselingsziektes = Zijn autosomaal recessief
→ Beide ouders moeten de mutatie dragen
Door een enzym defect
1. Opstapelen van metabolieten ABC: kunnen niet verwerkt worden
2. Er is een tekort aan metabolieten stroomafwaarts
Dit metabole pad moet je kennen
Elk enzym heeft een unieke functie
Bij defect? Zal er een specifiek stofwisselingsziekte ontstaan
Tyrosine kan ook een alternatieve metabole weg volgen om Melanine genereren
→ Enzym TYR is hiervoor nodig
Bij defect: Maakt de patiënt niet genoeg melanine aan
Alkaptonurie: Defect in HGD gen
- Enzym is Homogentisaat 1,2-Dioxygenase (HGD)
- Ontstaan van opstapeling van homogentisaat
- Door de opstapeling van homontisaat ontstaan er blauwgrijs pigmenten in de huid
,Fenylketonurie (PKU): Mutatie in het eerste enzym (PAH) van de metabole weg
→ Ontstaan van een opstapeling van fenylalanine en een tekort aan tyrosine
Tyrosine is een voorloper van melanine (pigmentatie) en van neurotransmitter
(Noradrenaline en dopamine, slecht voor de neuronen)
PKU zorgt ook voor een probleem in de Bloed-Hersen-Barrière
- PAH oxideert benzeenring van fenylalanine en tyrosine te maken
- Bij mutatie: Opstapeling van fenylalanine en tekort van tyrosine
De opstapeling van fenylalanine zorgt een probleem
- BHB zorgt voor de opname van AZ voor de hersenen
- Er zal een competitie door het defect van de enzym
- Er is te veel fenylalanine en te weinig tyrosine
- Fenylalanine wordt in grote hoeveelheid opgenomen in de hersenen
- Er is geen evenwicht tussen de neurotransmitters
- Dit is toxische voor het centraal zenuwstelsel
Tyrosinemie: Heeft twee types
Type 1: Ontstaat door mutatie in het gen FAH (Laatste enzym in de metabole weg)
- Zorgt voor progressieve aftakeling van de lever
- Ontstaan van levercirrose en leverkanker
Type 2: Defect in TAT-gen (tweede enzym)
- Minder gevaarlijk
- Zorgt voor Oculocutane Keratose
Albinisme: Ontstaat door mutatie in TYR gen
- Tyrosine wordt gebruikt om melanine te produceren
- Bij mutatie: kan er geen melanine aangemaakt worden en ontstaat er albinisme
,Melanine wordt gemaakt door twee verschillende metabole wegen aangemaakt in
melanosomen
Twee types melanine
1. Eumelanine: Donkerbruine tot zwarte kleur
2. Feomelanine: Geel tot Roodbruine kleur
OCA (Oculocutaan Albinisme) is een genetische aandoening die invloed heeft op de
productie van melanine, het pigment dat de kleur van de huid, ogen en haar bepaalt.
- Er zijn verschillende types van OCA (1, 2 en 3)
Mutatie in
1. OCA1 wordt veroorzaakt door een mutatie in het TYR-gen.
● Het TYR-gen is belangrijk voor de productie van melanine
2. OCA2 wordt veroorzaakt door een mutatie in het OCA2-gen (zorgt voor P-proteïne)
● Het eiwit (P-proteïne) is verantwoordelijk voor de opname van stoffen die belangrijk
zijn voor de productie van melanine
3. OCA3 wordt veroorzaakt door een mutatie in het TYRP1-gen
● Het codeert voor een eiwit (tyrosinase-related protein 1) dat betrokken is bij de
productie van melanine
, Agonist
- POMC Gen wordt gecodeerd en MSH wordt gevormd
- MSH kan binden aan het MC1R om de productie van cAMP te stimuleren
- Als er veel cAMP is: kunnen de cellen eumelanine produceren
- Veel cAMP → Veel Eumelanine productie
Inverse-Agonist
- ASIP gen codeer voor ASIP eiwit dat kan binden aan receptor (MC1R)
- De binding zorgt voor een daling in de productie van cAMP
- Een lage concentratie van cAMP -> zorgt voor veel feomelanine productie
UV-licht heeft slechte en goede functies
Schadelijke functie
- Melanine kan UV fotonen absorberen en de cellen beschermen tegen DNA schade
- Als UV foton op DNA invalt: zorgt dit voor de vorming van T=T dimeren
- Risico op huidkanker
Nuttige functie
- Nodig voor de synthese van Vitamine D in de huid
- 7-dehydrocholesterol zal omgezet worden in calcitriol (= Hormoon) onder invloed
van een UV-foton
Er is polymorfismen in melanine synthese
1. Weinig zonlicht: Veel Feomelanine
2. Veel zonlicht: Veel Eumelanine
