Midden-Oosten
Teksten analyse
Teskt: Hoofdstuk 1: Ontstaan van het zionisme – van
getto to kibboets
Een geschiedenis van vervolgingen: uitverkoren en verworpen in Europa
Tijdlijn
- Het Bijbels begin
Ca. 1800 v.Chr.-1200 v.Chr.
Voorvaders Abraham, Isaak & Jakob
Beloofde land Kanaän
- De Babylonische ballingschap
586 v.Chr.
Babyloniërs veroveren Jeruzalem
Vernietiging eerste tempel
Deportatie naar Babylon
- De oudheid
Ca. 100 n.Chr.
Verwoesting tweede tempel
Romeinse overheersing
Palestina
- Opkomst christendom en samenleven met de islam
2de-4de eeuw
Romeinse Rijk: verspreiding christendom
Middeleeuwen, 8ste-15de eeuw
Reconquista en Kruistochten
- Holocaust (Shoah)
20ste eeuw
Hoogtepunt Joodse vervolging
Gevoeligheid antisemitisme
De Joodse band met Palestina begint met de Bijbelse herinnering aan de
Hebreeuwse slavernij.
God koos de Hebreeën via een verbond met Abraham en beloofde hen Kanaän.
Onder leiding van Mozes en Aäron revolteerde het uitverkoren volk en verliet
Egypte op weg naar het Beloofde Land.
De Exodus wordt herdacht tijdens Pesach, met de hoop op terugkeer naar
Jeruzalem.
In 586 v.Chr. werden veel Joden gedeporteerd naar Babylon na de val van
Jeruzalem.
De uitdrukking "volgend jaar in Jeruzalem" weerspiegelt de hoop op terugkeer
uit ballingschap.
Vervolging en discriminatie zijn terugkerende thema’s in de Joodse
geschiedenis, ondanks enkele periodes van co-existentie.
De herinnering aan vervolging vormt een kern van de Joodse identiteit en leidt
tot een voorzichtige levenshouding.
Een geschiedenis van vervolgingen
Joodse gemeenschappen zijn gevoelig voor nieuwe vormen van antisemitisme
vanwege historische vervolging.
De relatie tussen Joden en het christendom is moeilijk geweest sinds oude
veroveringen.
, Joden verloren hun politieke onafhankelijkheid door de Assyrische en
Babylonische veroveringen.
De Grieken en Romeinen domineerden ook, met de vernietiging van de Tweede
Tempel als hoogtepunt.
De term "Palestina" is afgeleid van "Filistia" en weerspiegelt historische
veroveringen.
Messiaanse sekten ontstonden vaak in Palestina, belovend verlossing.
De leer van Jezus van Nazareth was geworteld in de Joodse traditie, ondanks zijn
kritiek op de gevestigde orde.
De diaspora betekende een pijnlijke transformatie voor Joden, waarbij
volgelingen van Jezus soortgelijke lotgevallen kenden.
Tot het christendom een staatsgodsdienst werd, bestond er concurrentie om
bekeerlingen tussen Joden en christenen.
Anti-judaïsme ontstond, met negatieve beelden van Joden in vroege christelijke
teksten.
De Jood als noodzakelijke maar gehate geldschieter
De rol van Joden in de samenleving veranderde door het verdwijnen van de
Tempel en land.
Joden zochten overleving aan de randen van een door christenen gedomineerde
samenleving.
Economische veranderingen in de middeleeuwen vergrootten de vraag naar
krediet en geldleningen.
Christelijke moraliteit verbood woeker, waardoor Joden in de rol van geldschieter
terechtkwamen.
Autoriteiten hadden een dubbele houding: ze hadden Joodse geldschieters
nodig, maar zaaiden wantrouwen bij het publiek.
Sommige Joden werden financieel adviseurs van de adel, maar liepen risico’s
door afhankelijkheid van hun beschermheren.
Succesvolle Joodse families bouwden expertise op die hen na de emancipatie
ten goede kwam.
Het stigma van de "geldjood" ontstond en werd door antisemieten in de 20e
eeuw uitgebuit.
Christenen handhaafden een narratief van superioriteit, wat sociale interactie
met Joden beperkte.
Joden werden vaak in getto’s opgesloten, symbolen van hun uitsluiting.
Van religieuze Jodenhaat tot politiek antisemitisme: Joden tussen emancipatie en
antisemitisme
Vrede van Westfalen, 1848
Franse Revolutie => bevorderde de emancipatie van Joden
- Kregen zo weer een rol in de samenleving
Leidde op zijn beurt weer tot ene nieuwe aanwakkering van haat
En zo ook tot de Dreyfus-affaire in 1896 (onterechte veroordeling
van de Joods-Franse officier Dreyfus die ervan verdacht werd een
Duitse spion te zijn. Dit was gebaseerd op valse verklaringen van de
echte Duitse spion.)
De barbarij van religieuze oorlogen leidde tot oproepen voor religieuze
tolerantie en scheiding van kerk en staat.
Wederzijdse tolerantie tussen katholieken en protestanten werd pas in de late
18e eeuw uitgebreid tot Joden.
De Verenigde Staten erkenden als eerste gelijke rechten voor Joden, gevolgd
door revolutionair Frankrijk.
, Joden verlieten steeds vaker de getto’s om deel te nemen aan de bredere
samenleving.
Voor de emancipatie was het voortbestaan van Joden afhankelijk van geloof en
isolatie.
De 19e eeuw zag een afname van religieuze invloed en het ineenstorten van
gettomuren.
Emancipatie bracht risico’s met zich mee, aangezien Joden zichtbaar werden in
de kapitalistische economie.
De opkomst van antisemitisme werd gevoed door de zichtbaarheid van
succesvolle Joodse kapitalisten.
De Dreyfus-affaire illustreerde de terugslag tegen Joden en veroorzaakte
wijdverbreide antisemitische sentimenten.
Ook interne spanningen in de Joodse gemeenschap
Religieuze Jodenhaat sloeg steeds vaker om in politiek antisemitisme
Het veelkoppige monster van het antisemitisme
Definitie: vijandigheid en vooroordeel tegenover Joden
Antisemitisme kreeg zijn naam in de jaren 70 van de 19de eeuw door Wilhelm
Marr en associeerde Joden met Semitische volkeren.
Nieuwe argumenten tegen Joden omvatten filologische en biologische claims.
- De herkomst van de term komt vanuit de filologie en het Darwinisme =>
essentialisme
NU verschuiving van de term antisemitisme
Antisemieten uitten hun minachting openlijk en vermengden oude vooroordelen
met nieuwe theorieën.
Het fenomeen antisemitisme is complexer dan historisch anti-judaïsme.
Joden werden beschuldigd van dubbele loyaliteiten en van dominantie in zowel
kapitalisme als arbeidersbewegingen.
Reacties op antisemitisme varieerden onder Joden, met sommigen die
vertrouwden op het rechtssysteem.
Orthodoxe Joden maakten zich zorgen over de invloed van secularisatie op
religieuze praktijken.
Assimilatie vormde een bedreiging voor de Joodse identiteit en voedde angst
voor cultuurverlies.
Veel Joden engageerden zich in sociaal activisme en streefden naar gelijkheid en
rechtvaardigheid.
Kritiek op Israël wordt vaak verward met antisemitisme, wat legitieme discussie
bemoeilijkt.
Het zionisme als reactie op het antisemitisme
Zionisme ontstond als reactie op historische vervolging, antisemitisme en de
wens naar een Joodse staat in de 19de eeuw en werd geïntroduceerd door
Theodor Herzl (Der Judenstaat).
Het concept van Zion, een Bijbelse naam voor Jeruzalem, inspireerde de
zionistische beweging.
Zionisten zochten bevrijding van onderdrukkende regimes en historische
onrechtvaardigheden.
Historische pogingen om de omstandigheden van Joden politiek te veranderen
waren beperkt.
Messiaanse hoop verminderde na het falen van de beweging van Shabbetai
Tzvi.
Vroege zionistische denkers voorzagen een vrije Joodse samenleving in
Palestina.
, Theodor Herzls activisme gaf de zionistische beweging een impuls, beïnvloed
door antisemitisme.
Herzls visie combineerde nationalisme met koloniale aspiraties, in lijn met
hedendaagse ideologieën.
- Collectieve identiteit
- Zionisme als nationaliteit
De keuze voor Palestina als Joodse thuisbasis was gedreven door historische en
culturele banden => doel: Joodse staat in Palestina
Externe steun was cruciaal voor de realisatie van het zionistische project.
Verdeeldheid binnen het zionisme
- Orthodoxe joden
- Discussie over de Messias
- Gershom Scholem en zijn lezing van de Torah
- Religieuze weerstand
- Politiek vs. Religie
Internationale steun voor het zionisme
- Buitenlandse mogendheden
- Intensieve diplomatieke pogingen
- Vb. Balfour-verklaring: belofte van een Joodse staar door UK aan ISR
- Ottomaanse Rijke
- Spanningen Arabische bevolking
Het zionisme als seculier westers succesverhaal
Zionisme weerspiegelde koloniale ideologieën die gangbaar waren onder
Europese mogendheden.
Zionistische immigranten in Palestina werden vaak gezien als Europese
kolonisten.
Leiders zoals Ben-Gurion pleitten voor de verplaatsing van Arabieren van het
land.
Financiële steun was essentieel voor het opzetten van Joodse gemeenschappen
en landbouwkolonies.
Het Joods Agentschap speelde een sleutelrol in de organisatie van immigratie en
economische ontwikkeling.
Het Joods Nationaal Fonds richtte zich op grondverwerving voor Joodse
nederzettingen.
De Haganah werd opgericht voor de verdediging van Joodse gemeenschappen.
Het debat over het succes van het zionisme en de gevolgen voor Israël duurt
voort.
Sommigen zien zionisme als een noodzakelijke reactie, terwijl anderen de
consequenties ervan bekritiseren.
De relatie tussen Israël en zionisme blijft een complex en controversieel
vraagstuk.
Belangrijkste termen
Zionisme
= een politieke beweging die als oorspronkelijke doel had een land van het
Joodse volk te creëren, en die nu de staat ISR steunt
Diaspora
= De verspreiding van Joden over verschillende landen buiten hun
oorspronkelijke thuisland
Antisemitisme
= Haat en discriminatie tegen joden o.b.v. hun etniciteit of religie
Tekst: Hoofdstuk 2: Het tweemaal beloofde land
Teksten analyse
Teskt: Hoofdstuk 1: Ontstaan van het zionisme – van
getto to kibboets
Een geschiedenis van vervolgingen: uitverkoren en verworpen in Europa
Tijdlijn
- Het Bijbels begin
Ca. 1800 v.Chr.-1200 v.Chr.
Voorvaders Abraham, Isaak & Jakob
Beloofde land Kanaän
- De Babylonische ballingschap
586 v.Chr.
Babyloniërs veroveren Jeruzalem
Vernietiging eerste tempel
Deportatie naar Babylon
- De oudheid
Ca. 100 n.Chr.
Verwoesting tweede tempel
Romeinse overheersing
Palestina
- Opkomst christendom en samenleven met de islam
2de-4de eeuw
Romeinse Rijk: verspreiding christendom
Middeleeuwen, 8ste-15de eeuw
Reconquista en Kruistochten
- Holocaust (Shoah)
20ste eeuw
Hoogtepunt Joodse vervolging
Gevoeligheid antisemitisme
De Joodse band met Palestina begint met de Bijbelse herinnering aan de
Hebreeuwse slavernij.
God koos de Hebreeën via een verbond met Abraham en beloofde hen Kanaän.
Onder leiding van Mozes en Aäron revolteerde het uitverkoren volk en verliet
Egypte op weg naar het Beloofde Land.
De Exodus wordt herdacht tijdens Pesach, met de hoop op terugkeer naar
Jeruzalem.
In 586 v.Chr. werden veel Joden gedeporteerd naar Babylon na de val van
Jeruzalem.
De uitdrukking "volgend jaar in Jeruzalem" weerspiegelt de hoop op terugkeer
uit ballingschap.
Vervolging en discriminatie zijn terugkerende thema’s in de Joodse
geschiedenis, ondanks enkele periodes van co-existentie.
De herinnering aan vervolging vormt een kern van de Joodse identiteit en leidt
tot een voorzichtige levenshouding.
Een geschiedenis van vervolgingen
Joodse gemeenschappen zijn gevoelig voor nieuwe vormen van antisemitisme
vanwege historische vervolging.
De relatie tussen Joden en het christendom is moeilijk geweest sinds oude
veroveringen.
, Joden verloren hun politieke onafhankelijkheid door de Assyrische en
Babylonische veroveringen.
De Grieken en Romeinen domineerden ook, met de vernietiging van de Tweede
Tempel als hoogtepunt.
De term "Palestina" is afgeleid van "Filistia" en weerspiegelt historische
veroveringen.
Messiaanse sekten ontstonden vaak in Palestina, belovend verlossing.
De leer van Jezus van Nazareth was geworteld in de Joodse traditie, ondanks zijn
kritiek op de gevestigde orde.
De diaspora betekende een pijnlijke transformatie voor Joden, waarbij
volgelingen van Jezus soortgelijke lotgevallen kenden.
Tot het christendom een staatsgodsdienst werd, bestond er concurrentie om
bekeerlingen tussen Joden en christenen.
Anti-judaïsme ontstond, met negatieve beelden van Joden in vroege christelijke
teksten.
De Jood als noodzakelijke maar gehate geldschieter
De rol van Joden in de samenleving veranderde door het verdwijnen van de
Tempel en land.
Joden zochten overleving aan de randen van een door christenen gedomineerde
samenleving.
Economische veranderingen in de middeleeuwen vergrootten de vraag naar
krediet en geldleningen.
Christelijke moraliteit verbood woeker, waardoor Joden in de rol van geldschieter
terechtkwamen.
Autoriteiten hadden een dubbele houding: ze hadden Joodse geldschieters
nodig, maar zaaiden wantrouwen bij het publiek.
Sommige Joden werden financieel adviseurs van de adel, maar liepen risico’s
door afhankelijkheid van hun beschermheren.
Succesvolle Joodse families bouwden expertise op die hen na de emancipatie
ten goede kwam.
Het stigma van de "geldjood" ontstond en werd door antisemieten in de 20e
eeuw uitgebuit.
Christenen handhaafden een narratief van superioriteit, wat sociale interactie
met Joden beperkte.
Joden werden vaak in getto’s opgesloten, symbolen van hun uitsluiting.
Van religieuze Jodenhaat tot politiek antisemitisme: Joden tussen emancipatie en
antisemitisme
Vrede van Westfalen, 1848
Franse Revolutie => bevorderde de emancipatie van Joden
- Kregen zo weer een rol in de samenleving
Leidde op zijn beurt weer tot ene nieuwe aanwakkering van haat
En zo ook tot de Dreyfus-affaire in 1896 (onterechte veroordeling
van de Joods-Franse officier Dreyfus die ervan verdacht werd een
Duitse spion te zijn. Dit was gebaseerd op valse verklaringen van de
echte Duitse spion.)
De barbarij van religieuze oorlogen leidde tot oproepen voor religieuze
tolerantie en scheiding van kerk en staat.
Wederzijdse tolerantie tussen katholieken en protestanten werd pas in de late
18e eeuw uitgebreid tot Joden.
De Verenigde Staten erkenden als eerste gelijke rechten voor Joden, gevolgd
door revolutionair Frankrijk.
, Joden verlieten steeds vaker de getto’s om deel te nemen aan de bredere
samenleving.
Voor de emancipatie was het voortbestaan van Joden afhankelijk van geloof en
isolatie.
De 19e eeuw zag een afname van religieuze invloed en het ineenstorten van
gettomuren.
Emancipatie bracht risico’s met zich mee, aangezien Joden zichtbaar werden in
de kapitalistische economie.
De opkomst van antisemitisme werd gevoed door de zichtbaarheid van
succesvolle Joodse kapitalisten.
De Dreyfus-affaire illustreerde de terugslag tegen Joden en veroorzaakte
wijdverbreide antisemitische sentimenten.
Ook interne spanningen in de Joodse gemeenschap
Religieuze Jodenhaat sloeg steeds vaker om in politiek antisemitisme
Het veelkoppige monster van het antisemitisme
Definitie: vijandigheid en vooroordeel tegenover Joden
Antisemitisme kreeg zijn naam in de jaren 70 van de 19de eeuw door Wilhelm
Marr en associeerde Joden met Semitische volkeren.
Nieuwe argumenten tegen Joden omvatten filologische en biologische claims.
- De herkomst van de term komt vanuit de filologie en het Darwinisme =>
essentialisme
NU verschuiving van de term antisemitisme
Antisemieten uitten hun minachting openlijk en vermengden oude vooroordelen
met nieuwe theorieën.
Het fenomeen antisemitisme is complexer dan historisch anti-judaïsme.
Joden werden beschuldigd van dubbele loyaliteiten en van dominantie in zowel
kapitalisme als arbeidersbewegingen.
Reacties op antisemitisme varieerden onder Joden, met sommigen die
vertrouwden op het rechtssysteem.
Orthodoxe Joden maakten zich zorgen over de invloed van secularisatie op
religieuze praktijken.
Assimilatie vormde een bedreiging voor de Joodse identiteit en voedde angst
voor cultuurverlies.
Veel Joden engageerden zich in sociaal activisme en streefden naar gelijkheid en
rechtvaardigheid.
Kritiek op Israël wordt vaak verward met antisemitisme, wat legitieme discussie
bemoeilijkt.
Het zionisme als reactie op het antisemitisme
Zionisme ontstond als reactie op historische vervolging, antisemitisme en de
wens naar een Joodse staat in de 19de eeuw en werd geïntroduceerd door
Theodor Herzl (Der Judenstaat).
Het concept van Zion, een Bijbelse naam voor Jeruzalem, inspireerde de
zionistische beweging.
Zionisten zochten bevrijding van onderdrukkende regimes en historische
onrechtvaardigheden.
Historische pogingen om de omstandigheden van Joden politiek te veranderen
waren beperkt.
Messiaanse hoop verminderde na het falen van de beweging van Shabbetai
Tzvi.
Vroege zionistische denkers voorzagen een vrije Joodse samenleving in
Palestina.
, Theodor Herzls activisme gaf de zionistische beweging een impuls, beïnvloed
door antisemitisme.
Herzls visie combineerde nationalisme met koloniale aspiraties, in lijn met
hedendaagse ideologieën.
- Collectieve identiteit
- Zionisme als nationaliteit
De keuze voor Palestina als Joodse thuisbasis was gedreven door historische en
culturele banden => doel: Joodse staat in Palestina
Externe steun was cruciaal voor de realisatie van het zionistische project.
Verdeeldheid binnen het zionisme
- Orthodoxe joden
- Discussie over de Messias
- Gershom Scholem en zijn lezing van de Torah
- Religieuze weerstand
- Politiek vs. Religie
Internationale steun voor het zionisme
- Buitenlandse mogendheden
- Intensieve diplomatieke pogingen
- Vb. Balfour-verklaring: belofte van een Joodse staar door UK aan ISR
- Ottomaanse Rijke
- Spanningen Arabische bevolking
Het zionisme als seculier westers succesverhaal
Zionisme weerspiegelde koloniale ideologieën die gangbaar waren onder
Europese mogendheden.
Zionistische immigranten in Palestina werden vaak gezien als Europese
kolonisten.
Leiders zoals Ben-Gurion pleitten voor de verplaatsing van Arabieren van het
land.
Financiële steun was essentieel voor het opzetten van Joodse gemeenschappen
en landbouwkolonies.
Het Joods Agentschap speelde een sleutelrol in de organisatie van immigratie en
economische ontwikkeling.
Het Joods Nationaal Fonds richtte zich op grondverwerving voor Joodse
nederzettingen.
De Haganah werd opgericht voor de verdediging van Joodse gemeenschappen.
Het debat over het succes van het zionisme en de gevolgen voor Israël duurt
voort.
Sommigen zien zionisme als een noodzakelijke reactie, terwijl anderen de
consequenties ervan bekritiseren.
De relatie tussen Israël en zionisme blijft een complex en controversieel
vraagstuk.
Belangrijkste termen
Zionisme
= een politieke beweging die als oorspronkelijke doel had een land van het
Joodse volk te creëren, en die nu de staat ISR steunt
Diaspora
= De verspreiding van Joden over verschillende landen buiten hun
oorspronkelijke thuisland
Antisemitisme
= Haat en discriminatie tegen joden o.b.v. hun etniciteit of religie
Tekst: Hoofdstuk 2: Het tweemaal beloofde land
