Statistiek 1
Definities en symbolen
1 Wetenschappelijk onderzoek o.b.v. de empirische cyclus
Beschrijvende statistiek Met relatief eenvoudige technieken leren uit
data.
Inductieve statistiek Verder kijken dan geobserveerde data door
de onderliggende processen die aanleiding
geven tot de data te onderzoeken.
De empirische cyclus Methode die ons in staat stelt om kennis te
verwerven. Herhaaldelijk doorlopen van 5
stappen:
1) Observatie (vb. Kzie mn fiets niet
meer.)
introductie a. “uit voorgaande studies”
2) Inductie (vb. Fiets staat niet meer op
dezelfde plaats à wss gestolen.)
a. “hypothese”
3) Deductie (vb. Als fiets gestolen is,
methodes dan staat ie niet meer aan het
station.)
a. “verwachtingen”
4) Toetsing (vb. Na zoeken vind ik fiets
resultaten terug in fietsenrek.)
a. “gegevens verzameld”
5) Evaluatie (vb. Fiets is niet gestolen,
iem heeft het verplaatst.)
discussie a. “de resultaten liggen wel/niet
in de lijn met hypothese +
nieuwe vragen voor
vervolgonderzoek”
Statistiek De wetenschap van het leren uit data en van
het meten, controleren en communiceren
van onzekerheid.
~ Toetsen (data verzamelen) en statistische
analyse voor inzicht.
Hoe verzamelen? Veel manieren met voor- en
nadelen.
~ Inductie: hypothese stellen
~ Deductie: concreet formuleren voorspelling
~ Evaluatie: kritisch beoordelen van
statistische analyse
Statistische geletterdheid
Vaardigheid om wetenschappelijk onderzoek
kritisch te lezen en evalueren.
Statistisch onderzoek
4 fasen: formuleren onderzoeksvraag,
ontwerpen studie en dataverzameling,
1
,Statistiek 1
verkennen en beschrijven van de data,
conclusies formuleren die verder reiken dan
de geobserveerde data.
DEEL 1: EEN BESCHRIJVENDE ANALYSE
2 Een onderzoek naar smartphonegebruik en mentaal
welzijn
Vervangingshypothese / displacement Negatieve effecten van technologie recht
hypothesis evenredig met blootstelling.
Goudlokje-principe Matig gebruik is voordelig (verbondenheid),
teveel is niet goed (sociaal isolement).
Populatie (verzameling van Bij psychologie: een (grote) groep personen
subjecten/eenheden/elementen) waarover we iets te weten willen komen.
Observationele eenheden De eenheden (vaak personen) waarvoor men
data zal verzamelen.
Steekproef (sample) = WIE Grotere steekproef is beter, omdat je dan
meer info over de populatie hebt. (wel duur
en tijd investerend)
= klein deel van de populatie
Steekproefkader (sampling frame) Lijst met gegevens van personen uit
populatie om steekproef te selecteren.
Representatieve steekproef Steekproef is goede weerspiegeling van de
populatie.
Enkelvoudige aselecte steekproeftrekking / Elke steekproef dezelfde kans om gekozen te
enkelvoudig lukrake steekproeftrekking worden.
- Lukraak
- Willekeurig
- Aselect
(simple random sampling)
Gestratificeerde steekproeftrekking (stratified Populatie opdelen in strata à enkelvoudige
sampling) aselecte streekproeftrekking per stratum
Meervoudige aselecte
streekproeftrekking
2
,Statistiek 1
Proportioneel gestratificeerde Als het relatief aantal lln per stratum in de
steekproeftrekking steekproef gelijk is aan het relatief aantal in
de populatie.
- Makkelijk
Gemakshalve steekproeftrekking - Scholen uit de buurt onderzoeken
(convenience sampling) - Nadeel: selectiebias: sommige
groepen in de populatie worden
onder- of oververtegenwoordigd in de
steekproef.
Steekproefgrootte (n) Aantal elementen in de steekproef waarvoor
we data hebben verzameld.
Non-responders Personen die werden uitgenodigd maar er
niet aan hebben deelgenomen.
Non-respons bias Vertekening populatie
à hoe meer participanten, hoe groter de kans
op non-responders of gegevens die
ontbreken.
Variabelen = WAT = karakteristieken van de observationele
eenheden (bij ons vaak personen) die we
wensen te onderzoeken. Omdat de
karakteristieken verschillend kunnen zijn van
eenheid tot eenheid – ze variëren dus –
noemen we ze variabelen.
Uitkomstvariabelen/hoofdvariabelen Hoofdvariabele, we willen inzicht krijgen in
deze variabele, waarbij we proberen te
verklaren waarom die variabele varieert.
Bv. mentaal welzijn is geoperationaliseerd
(meetbaar maken van de eigenschappen die
we wensen te bestuderen) via Warwick-
Edinburgh Mental Well-Being Scale.
Verklarende variabelen/voorspellende Stellen ons in staat deels te begrijpen
variabelen/predictoren waarom de uitkomstvariabele varieert.
Bv. gemiddeld aantal uur tijdens de week:
- Films
- Games
- Sociale media
Controlevariabelen Wanneer we groepen vergelijken, kan het zijn
dat de groepen substantieel verschillen van
elkaar. Via de controlevariabele kunnen we
deze verschillen in rekening brengen.
Bv. geslacht, regio en etniciteit (meisjes met
meisjes vergelijken)
3
, Statistiek 1
Moeilijker te bepalen, hoe meer
controlevariabelen, hoe informatiever de
latere analyses.
Balans wenselijk en haalbaar.
à Variabelen hangen af door onderzoeksvraag en wijze waarop data verzameld is.
Vaak geoperationaliseerd via zelfrapportage + Weinig middelen om variabelen te
bevragen.
- Mentaal welzijn wordt gekwantificeerd door
een getal, onderliggende psychologische
factoren vereenvoudigd.
- Gemiddeld aantal uur schermgebruik kan
fout zijn omdat jongeren zichzelf niet kunnen
inschatten.
Cross-sectionele studie Studie op 1 moment bevragen.
+ goedkoop en eenvoudig.
Longitudinale studie Een of meerdere variabelen op verschillende
momenten in de tijd bevragen. (Bv. voor en
na de coaching een test afleggen na 2 jaar)
- moeilijk om uit te voeren
Observationele studie Enkel observeren, geen interventie.
+ doenbaar
Observationele eenheden De eenheden (vaak personen) die men in
observationele studie zal bestuderen en data
rond verzamelen.
Experimentele studie Interventie uitvoeren om de impact op de
interventie te onderzoeken.
causale interpretatie is mogelijk
interventie: moeilijk om uit te voeren, kan
artificieel overkomen
Experimentele eenheden de eenheden (vaak personen) die men in een
experimentele studie zal bestuderen en
waarvoor men data zal verzamelen. (het is
een opgezet experiment)
Protocol Document waarin onderzoekers schetsen:
- Doel studie
- Variabelen die ze zullen meten
- Welke hypotheses ze zullen
onderzoeken
- Hoe samenstellen steekproef
- Hoe data analyseren
Kan je publiekelijk beschikbaar
stellen: verhoogt repliceerbaarheid
Replicatie Herhaling studie volgens dezelfde methode
moet in de lijn liggen met conclusies
4
Definities en symbolen
1 Wetenschappelijk onderzoek o.b.v. de empirische cyclus
Beschrijvende statistiek Met relatief eenvoudige technieken leren uit
data.
Inductieve statistiek Verder kijken dan geobserveerde data door
de onderliggende processen die aanleiding
geven tot de data te onderzoeken.
De empirische cyclus Methode die ons in staat stelt om kennis te
verwerven. Herhaaldelijk doorlopen van 5
stappen:
1) Observatie (vb. Kzie mn fiets niet
meer.)
introductie a. “uit voorgaande studies”
2) Inductie (vb. Fiets staat niet meer op
dezelfde plaats à wss gestolen.)
a. “hypothese”
3) Deductie (vb. Als fiets gestolen is,
methodes dan staat ie niet meer aan het
station.)
a. “verwachtingen”
4) Toetsing (vb. Na zoeken vind ik fiets
resultaten terug in fietsenrek.)
a. “gegevens verzameld”
5) Evaluatie (vb. Fiets is niet gestolen,
iem heeft het verplaatst.)
discussie a. “de resultaten liggen wel/niet
in de lijn met hypothese +
nieuwe vragen voor
vervolgonderzoek”
Statistiek De wetenschap van het leren uit data en van
het meten, controleren en communiceren
van onzekerheid.
~ Toetsen (data verzamelen) en statistische
analyse voor inzicht.
Hoe verzamelen? Veel manieren met voor- en
nadelen.
~ Inductie: hypothese stellen
~ Deductie: concreet formuleren voorspelling
~ Evaluatie: kritisch beoordelen van
statistische analyse
Statistische geletterdheid
Vaardigheid om wetenschappelijk onderzoek
kritisch te lezen en evalueren.
Statistisch onderzoek
4 fasen: formuleren onderzoeksvraag,
ontwerpen studie en dataverzameling,
1
,Statistiek 1
verkennen en beschrijven van de data,
conclusies formuleren die verder reiken dan
de geobserveerde data.
DEEL 1: EEN BESCHRIJVENDE ANALYSE
2 Een onderzoek naar smartphonegebruik en mentaal
welzijn
Vervangingshypothese / displacement Negatieve effecten van technologie recht
hypothesis evenredig met blootstelling.
Goudlokje-principe Matig gebruik is voordelig (verbondenheid),
teveel is niet goed (sociaal isolement).
Populatie (verzameling van Bij psychologie: een (grote) groep personen
subjecten/eenheden/elementen) waarover we iets te weten willen komen.
Observationele eenheden De eenheden (vaak personen) waarvoor men
data zal verzamelen.
Steekproef (sample) = WIE Grotere steekproef is beter, omdat je dan
meer info over de populatie hebt. (wel duur
en tijd investerend)
= klein deel van de populatie
Steekproefkader (sampling frame) Lijst met gegevens van personen uit
populatie om steekproef te selecteren.
Representatieve steekproef Steekproef is goede weerspiegeling van de
populatie.
Enkelvoudige aselecte steekproeftrekking / Elke steekproef dezelfde kans om gekozen te
enkelvoudig lukrake steekproeftrekking worden.
- Lukraak
- Willekeurig
- Aselect
(simple random sampling)
Gestratificeerde steekproeftrekking (stratified Populatie opdelen in strata à enkelvoudige
sampling) aselecte streekproeftrekking per stratum
Meervoudige aselecte
streekproeftrekking
2
,Statistiek 1
Proportioneel gestratificeerde Als het relatief aantal lln per stratum in de
steekproeftrekking steekproef gelijk is aan het relatief aantal in
de populatie.
- Makkelijk
Gemakshalve steekproeftrekking - Scholen uit de buurt onderzoeken
(convenience sampling) - Nadeel: selectiebias: sommige
groepen in de populatie worden
onder- of oververtegenwoordigd in de
steekproef.
Steekproefgrootte (n) Aantal elementen in de steekproef waarvoor
we data hebben verzameld.
Non-responders Personen die werden uitgenodigd maar er
niet aan hebben deelgenomen.
Non-respons bias Vertekening populatie
à hoe meer participanten, hoe groter de kans
op non-responders of gegevens die
ontbreken.
Variabelen = WAT = karakteristieken van de observationele
eenheden (bij ons vaak personen) die we
wensen te onderzoeken. Omdat de
karakteristieken verschillend kunnen zijn van
eenheid tot eenheid – ze variëren dus –
noemen we ze variabelen.
Uitkomstvariabelen/hoofdvariabelen Hoofdvariabele, we willen inzicht krijgen in
deze variabele, waarbij we proberen te
verklaren waarom die variabele varieert.
Bv. mentaal welzijn is geoperationaliseerd
(meetbaar maken van de eigenschappen die
we wensen te bestuderen) via Warwick-
Edinburgh Mental Well-Being Scale.
Verklarende variabelen/voorspellende Stellen ons in staat deels te begrijpen
variabelen/predictoren waarom de uitkomstvariabele varieert.
Bv. gemiddeld aantal uur tijdens de week:
- Films
- Games
- Sociale media
Controlevariabelen Wanneer we groepen vergelijken, kan het zijn
dat de groepen substantieel verschillen van
elkaar. Via de controlevariabele kunnen we
deze verschillen in rekening brengen.
Bv. geslacht, regio en etniciteit (meisjes met
meisjes vergelijken)
3
, Statistiek 1
Moeilijker te bepalen, hoe meer
controlevariabelen, hoe informatiever de
latere analyses.
Balans wenselijk en haalbaar.
à Variabelen hangen af door onderzoeksvraag en wijze waarop data verzameld is.
Vaak geoperationaliseerd via zelfrapportage + Weinig middelen om variabelen te
bevragen.
- Mentaal welzijn wordt gekwantificeerd door
een getal, onderliggende psychologische
factoren vereenvoudigd.
- Gemiddeld aantal uur schermgebruik kan
fout zijn omdat jongeren zichzelf niet kunnen
inschatten.
Cross-sectionele studie Studie op 1 moment bevragen.
+ goedkoop en eenvoudig.
Longitudinale studie Een of meerdere variabelen op verschillende
momenten in de tijd bevragen. (Bv. voor en
na de coaching een test afleggen na 2 jaar)
- moeilijk om uit te voeren
Observationele studie Enkel observeren, geen interventie.
+ doenbaar
Observationele eenheden De eenheden (vaak personen) die men in
observationele studie zal bestuderen en data
rond verzamelen.
Experimentele studie Interventie uitvoeren om de impact op de
interventie te onderzoeken.
causale interpretatie is mogelijk
interventie: moeilijk om uit te voeren, kan
artificieel overkomen
Experimentele eenheden de eenheden (vaak personen) die men in een
experimentele studie zal bestuderen en
waarvoor men data zal verzamelen. (het is
een opgezet experiment)
Protocol Document waarin onderzoekers schetsen:
- Doel studie
- Variabelen die ze zullen meten
- Welke hypotheses ze zullen
onderzoeken
- Hoe samenstellen steekproef
- Hoe data analyseren
Kan je publiekelijk beschikbaar
stellen: verhoogt repliceerbaarheid
Replicatie Herhaling studie volgens dezelfde methode
moet in de lijn liggen met conclusies
4
