Jeroen Goots Professor Pieter Adriaens
Academiejaar 2024-2025 KU Leuven
Samenvatting
Wijsgerige psychologie
,SAMENVATTING WIJSGERIGE PSYCHOLOGIE
In deze samenvatting vind je één duidelijk en gestructureerd overzicht van alle leerstof uit de
hoorcolleges én het handboek van prof. Pieter Adriaens. De samenvatting behandelt dus niet
alleen de hoorcolleges, maar ook de meer diepgaande delen uit het handboek, waar prof.
Adriaens in zijn lessen soms snel of niet overheen gaat. Dit document is dus een combinatie
van mijn lesnotitities, met het handboek, met de powerpoints. Omdat ik heel wat afkortingen
gebruik, vind je helemaal op het einde van de samenvatting een overzichtstabel met alle
gebruikte afkortingen.
INHOUDSTAFEL
1 This is mental! __________________________________________________________ 3
2 Dualisme ______________________________________________________________ 7
3 Fysicalisme ___________________________________________________________ 14
4 Modulariteit ___________________________________________________________ 31
5 Psychopathologie ______________________________________________________ 38
6 Dierlijke geesten _______________________________________________________ 47
7 Wilsvrijheid ___________________________________________________________ 55
8 Van metabolisme tot cognitie _____________________________________________ 66
Gebruikte afkortingen _______________________________________________________ 72
© Jeroen Goots Wijsgerige psychologie 2
,1 THIS IS MENTAL!
1.1 EEN EERSTE INVENTARIS VAN ONS MENTALE LEVEN
• de geest bestaat uit mentale toestanden, vermogens en activiteiten
• 3 categorieën van mentale toestanden
1. ervaringen
• = bewust zijn van
• lichamelijke ervaringen: emoties (gelukkig zijn)
• zintuiglijke ervaringen: zintuiglijke gewaarwordingen (muziek
beluisteren)
• diffuse ervaringen: gemoedstoestanden/stemmingen (moods)
• prototypisch vb: pijn hebben
• zijn vaak passief (bv. pijn)
• qualia: subj en kwalitatieve karakter v ervaringen (“hoe is het om P te
ervaren?”)
2. propositionele attitudes
• = houding tav prop
• bv. P zich herinneren, uitkijken naar P, en P geloven
3. mentale handelingen
• = handelingen die we stellen mbv onze geest
• zijn activiteiten
• bv. een plan beramen, een keuze maken, en hoofdrekenen
• 3 kenmerken à helpen bij onderscheiden 3 categorieën
1.1.1 INTENTIONALITEIT
• = gerichtheid op een prop, houding tav een prop
• Eng: “aboutness”, “directedness”
• categorieën
• ervaringen zijn weinig intentioneel
• vb. intentioneel: kwaad op P, blij over P, walgen van P
• vb. niet intentioneel: pijn, moods, existentiële angst
• propositionele attitudes zijn zeer intentioneel
• bv. hopen dat P, P herinneren, P verbeelden, P wanen, P begeren
• mentale handelingen zijn matig intentioneel
© Jeroen Goots Wijsgerige psychologie 3
, • vb. intentioneel: P kiezen, P uitrekenen
• vb. niet intentioneel: hoofdrekenen
1.1.2 TOEGANKELIJKHEID
• = toegankelijkheid of BWZ van eigen mentale toestanden
• subjectieve toegankelijkheid à geen toegang tot mentale toestanden van iemand
anders
• onbewuste, onderbewuste = ontoegankelijk
• bv. betekenisproductie bij het horen van stemmen op de radio gebeurt onbewust
• bv. zelfbedrog (ik zeg dat P waar is, maar ik weet dat P niet waar is)
• categorieën
• ervaringen zijn zeer toegankelijk
• fysieke pijn: altijd BWZ v pijn
• uitzondering: bepaalde emoties zoals woede
• propositionele attitudes zijn matig toegankelijk
• vb ontoegankelijk: we weten niet altijd wat we geloven/verlangen
• vb toegankelijk: verlangen om klaar te zijn met de examens
• mentale handelingen zijn zeer toegankelijk
• auteur van eigen handelingen à altijd toegankelijk
• bv. bewust hoofdrekenen
1.1.3 OBSERVEERBAARHEID
• = in hoeverre de mentale toestanden v iemand observeerbaar zijn in diens handelingen,
gebaren, woorden of lichaamstaal
• categorieën
• ervaringen zijn matig observeerbaar
• bv. pijn, emoties = moeilijk te verbergen
• propositionele attitudes zijn matig observeerbaar
• bv. verliefdheid, geaardheid... kan je verbergen, maar ook sterk uiten
• mentale handelingen zijn weinig observeerbaar
• vb. onobserveerbaar: hoofdrekenen
• vb. observeerbaar: keuzes die zich tonen in de lichamelijke handelingen:
fiets kiezen in winkel à naar prijskaartjes kijken...
© Jeroen Goots Wijsgerige psychologie 4
Academiejaar 2024-2025 KU Leuven
Samenvatting
Wijsgerige psychologie
,SAMENVATTING WIJSGERIGE PSYCHOLOGIE
In deze samenvatting vind je één duidelijk en gestructureerd overzicht van alle leerstof uit de
hoorcolleges én het handboek van prof. Pieter Adriaens. De samenvatting behandelt dus niet
alleen de hoorcolleges, maar ook de meer diepgaande delen uit het handboek, waar prof.
Adriaens in zijn lessen soms snel of niet overheen gaat. Dit document is dus een combinatie
van mijn lesnotitities, met het handboek, met de powerpoints. Omdat ik heel wat afkortingen
gebruik, vind je helemaal op het einde van de samenvatting een overzichtstabel met alle
gebruikte afkortingen.
INHOUDSTAFEL
1 This is mental! __________________________________________________________ 3
2 Dualisme ______________________________________________________________ 7
3 Fysicalisme ___________________________________________________________ 14
4 Modulariteit ___________________________________________________________ 31
5 Psychopathologie ______________________________________________________ 38
6 Dierlijke geesten _______________________________________________________ 47
7 Wilsvrijheid ___________________________________________________________ 55
8 Van metabolisme tot cognitie _____________________________________________ 66
Gebruikte afkortingen _______________________________________________________ 72
© Jeroen Goots Wijsgerige psychologie 2
,1 THIS IS MENTAL!
1.1 EEN EERSTE INVENTARIS VAN ONS MENTALE LEVEN
• de geest bestaat uit mentale toestanden, vermogens en activiteiten
• 3 categorieën van mentale toestanden
1. ervaringen
• = bewust zijn van
• lichamelijke ervaringen: emoties (gelukkig zijn)
• zintuiglijke ervaringen: zintuiglijke gewaarwordingen (muziek
beluisteren)
• diffuse ervaringen: gemoedstoestanden/stemmingen (moods)
• prototypisch vb: pijn hebben
• zijn vaak passief (bv. pijn)
• qualia: subj en kwalitatieve karakter v ervaringen (“hoe is het om P te
ervaren?”)
2. propositionele attitudes
• = houding tav prop
• bv. P zich herinneren, uitkijken naar P, en P geloven
3. mentale handelingen
• = handelingen die we stellen mbv onze geest
• zijn activiteiten
• bv. een plan beramen, een keuze maken, en hoofdrekenen
• 3 kenmerken à helpen bij onderscheiden 3 categorieën
1.1.1 INTENTIONALITEIT
• = gerichtheid op een prop, houding tav een prop
• Eng: “aboutness”, “directedness”
• categorieën
• ervaringen zijn weinig intentioneel
• vb. intentioneel: kwaad op P, blij over P, walgen van P
• vb. niet intentioneel: pijn, moods, existentiële angst
• propositionele attitudes zijn zeer intentioneel
• bv. hopen dat P, P herinneren, P verbeelden, P wanen, P begeren
• mentale handelingen zijn matig intentioneel
© Jeroen Goots Wijsgerige psychologie 3
, • vb. intentioneel: P kiezen, P uitrekenen
• vb. niet intentioneel: hoofdrekenen
1.1.2 TOEGANKELIJKHEID
• = toegankelijkheid of BWZ van eigen mentale toestanden
• subjectieve toegankelijkheid à geen toegang tot mentale toestanden van iemand
anders
• onbewuste, onderbewuste = ontoegankelijk
• bv. betekenisproductie bij het horen van stemmen op de radio gebeurt onbewust
• bv. zelfbedrog (ik zeg dat P waar is, maar ik weet dat P niet waar is)
• categorieën
• ervaringen zijn zeer toegankelijk
• fysieke pijn: altijd BWZ v pijn
• uitzondering: bepaalde emoties zoals woede
• propositionele attitudes zijn matig toegankelijk
• vb ontoegankelijk: we weten niet altijd wat we geloven/verlangen
• vb toegankelijk: verlangen om klaar te zijn met de examens
• mentale handelingen zijn zeer toegankelijk
• auteur van eigen handelingen à altijd toegankelijk
• bv. bewust hoofdrekenen
1.1.3 OBSERVEERBAARHEID
• = in hoeverre de mentale toestanden v iemand observeerbaar zijn in diens handelingen,
gebaren, woorden of lichaamstaal
• categorieën
• ervaringen zijn matig observeerbaar
• bv. pijn, emoties = moeilijk te verbergen
• propositionele attitudes zijn matig observeerbaar
• bv. verliefdheid, geaardheid... kan je verbergen, maar ook sterk uiten
• mentale handelingen zijn weinig observeerbaar
• vb. onobserveerbaar: hoofdrekenen
• vb. observeerbaar: keuzes die zich tonen in de lichamelijke handelingen:
fiets kiezen in winkel à naar prijskaartjes kijken...
© Jeroen Goots Wijsgerige psychologie 4
