OG4 Kinderwens
23/01/2025
1. Preconceptiezorg
Preconceptiezorg is de bevordering van de gezondheid van de aanstaande moeder en
haar kind. Door het in kaart brengen van risicofactoren bij de vrouw en de man worden
risico’s voor de zwangerschap en de foetus vastgesteld
a. Wat is het doel?
Fysiologisch verloop van zwangerschap bevorderen, optimale start geven, vrouw en
partner zo gezond mogelijk laten beginnen aan de zwangerschap (geldt voor iedereen
met een zwangerschapswens), het voorkomen van complicaties in de vroege
zwangerschap
b. Definieer de preconceptieperiode vanuit verschillende standpunten?
Biologisch standpunt: kritische periode waarin zaadcellen en eicellen rijpen en de
weken rond conceptie wanneer bevruchting plaatsvindt en implantatie en
embryonale ontwikkeling starten
Individueel standpunt: start zodra iemand zwangerschapswens heeft en deze
probeert te vervullen, preconceptieperiode slaat dan op de periode die nodig is om
gezond aan de zwangerschap te kunnen beginnen (bv. 3-6m voor ZS starten met
foliumzuursupplementen en stoppen met gebruik van alcohol)
Maatschappelijk standpunt: periode van maanden of jaren voor de zwangerschap
waarin zowel preconceptierisicofactoren als risicofactoren voor algemene
gezondheid worden aangepakt (bv. obesitas, stoppen met roken)
c. Wat is preconceptiezorg en licht de pijlers toe waaruit het bestaat?
Risicoanalyse
Het weergeven van risicofactoren zoals genetische, omgevings- en
levensstijlfactoren (vb. familiale geschiedenis, chronische aandoeningen…)
Gezondheidsverlichting en advies
Het verstrekken van informatie over gezonde levensstijl en praktische adviezen
voor de voorbereiding op de zwangerschap (vb. op tijd starten met foliumzuur,
stoppen met roken, alcoholgebruik vermijden, gezonde voeding en gewicht)
Gerichte counseling
Counseling gericht op specifieke groepen zoals koppels met genetische
aandoeningen of vrouwen met een verhoogd risico op complicaties (vb.
familieanamnese, evaluatie van medicatiegebruik, bespreking van chronische
aandoeningen)
Interventie
Het uitvoeren van gerichte acties om risico’s te vermijden of uit te sluiten (vb.
aanpassen van medicatie, stoppen met schadelijke gewoontes, verbeteren van
arbeidsomstandigheden)
d. Waarom is het prille begin belangrijk en hoe maak je de link met
preconceptiezorg?
Zaadcellen en eicellen worden al voor zwangerschap aangemaakt en bevatten
genetisch materiaal voor baby’s. Het is belangrijk dat kwaliteit van zaadcellen en
eicellen goed is voor conceptie. Na bevruchting vinden vooral tijdens eerste dagen
van zwangerschap veel celdelingen en belangrijke processen plaats die zorgen voor
aanleg van organen en ontwikkeling van embryo. Op geen enkel moment in het leven
vindt een snellere en meer cruciale groei plaats dan tijdens de eerste 1000 dagen van
het leven: van de eerste dag van een bevruchte eicel tot een functionele peuter
De gezondheid vóór de conceptie is sterk gerelateerd aan de uitkomst van de
zwangerschap
Veel vrouwen in de vruchtbare leeftijd in landen met lage, midden- en hoge
inkomens zijn qua voeding niet voorbereid op een zwangerschap
Suppletie met micronutriënten tijdens de zwangerschap kan belangrijke tekorten
aan voedingsstoffen bij de moeder corrigeren, maar is niet voldoende om de
, OG4 Kinderwens
23/01/2025
gezondheid van het kind fundamenteel te verbeteren; dieetinterventies tijdens
zwangerschap kunnen gewichtstoename beperken, maar zijn ook onvoldoende om
zwangerschapsuitkomsten te verbeteren.
e. Naar welke doelgroepen wordt preconceptiezorg gericht?
Elke vrouw op vruchtbare leeftijd met een zwangerschapswens nu of in de toekomst.
Meer specifiek in drie situaties:
Bij patiënte die op consultatie komt met expliciete vraag naar advies i.v.m. haar
zwangerschapswens.
Bij gynaecologisch of contraceptieadvies.
Bij vrouw in de vruchtbare levensfase met een aandoening die op zich of via de
gegeven medicatie een bedreiging kan zijn voor een eventuele zwangerschap.
2. Anamnese
Een informatie-inwinnend gesprek, waarbij je het vertrouwen van de patiënt kan winnen
a. Wat is het en welke verschillende soorten bestaan er?
Persoonsanamnese/algemene anamnese
Medische anamnese
o Medicatiegebruik?
o Heelkundige ingrepen?
Infectieuze anamnese => soa’s en infecties
Familieanamnese
o Aangeboren en genetische afwijkingen (blindheid, doofheid…)
o Diabetes myelitis, mentale retardatie, hartafwijkingen, trombose,
neuralebuisdefecten
Obstetrische anamnese
o GPA, prematuriteit + reden, IUGR (intra-uteriene groeirestrictie),
zwangerschapsdiabetes, zwangerschapshypertensie, miskraam, partus +
dystocie (obstructie)
Verloskundige anamnese: traumatische ervaring, gedrag (kennis
cyclus/voortplanting), anticonc.
Levensstijlanamnese
o Gewicht en voedingspatroon
o Alcohol (geen veiligs ondergrens!) en drugs
o Roken
o Werkgerelateerde risico’s (chemische stoffen, infecties, straling)
o Hyperthermie (sauna, zonnebank)
Sociale anamnese: gezin, werk, afkomst, reizen, consangiun
b. Wat wordt er bevraagd? => aanvullen met procedure (ook man!)
Astma: optimaliseer inhalatietherapie vóór zwangerschap (overleg met arts)
Diabetes
o Opvolging in overleg met endocrinoloog
o Goede diabetescontrole vóór zwangerschap
o Type 1: 4mg foliumzuur, best pas zwanger worden als de diabetes optimaal
geregeld is
o Type 2: geen screening
Epilepsie => 4mg foliumzuur + doorverwijzen naar neuroloog voor aanpassing
behandeling
Hypertensie (systolisch: >140 en/of diastolisch: >90 mmHG)
o Meet bloeddruk bij zwangerschapswens om hypertensie tijdig te ontdekken
23/01/2025
1. Preconceptiezorg
Preconceptiezorg is de bevordering van de gezondheid van de aanstaande moeder en
haar kind. Door het in kaart brengen van risicofactoren bij de vrouw en de man worden
risico’s voor de zwangerschap en de foetus vastgesteld
a. Wat is het doel?
Fysiologisch verloop van zwangerschap bevorderen, optimale start geven, vrouw en
partner zo gezond mogelijk laten beginnen aan de zwangerschap (geldt voor iedereen
met een zwangerschapswens), het voorkomen van complicaties in de vroege
zwangerschap
b. Definieer de preconceptieperiode vanuit verschillende standpunten?
Biologisch standpunt: kritische periode waarin zaadcellen en eicellen rijpen en de
weken rond conceptie wanneer bevruchting plaatsvindt en implantatie en
embryonale ontwikkeling starten
Individueel standpunt: start zodra iemand zwangerschapswens heeft en deze
probeert te vervullen, preconceptieperiode slaat dan op de periode die nodig is om
gezond aan de zwangerschap te kunnen beginnen (bv. 3-6m voor ZS starten met
foliumzuursupplementen en stoppen met gebruik van alcohol)
Maatschappelijk standpunt: periode van maanden of jaren voor de zwangerschap
waarin zowel preconceptierisicofactoren als risicofactoren voor algemene
gezondheid worden aangepakt (bv. obesitas, stoppen met roken)
c. Wat is preconceptiezorg en licht de pijlers toe waaruit het bestaat?
Risicoanalyse
Het weergeven van risicofactoren zoals genetische, omgevings- en
levensstijlfactoren (vb. familiale geschiedenis, chronische aandoeningen…)
Gezondheidsverlichting en advies
Het verstrekken van informatie over gezonde levensstijl en praktische adviezen
voor de voorbereiding op de zwangerschap (vb. op tijd starten met foliumzuur,
stoppen met roken, alcoholgebruik vermijden, gezonde voeding en gewicht)
Gerichte counseling
Counseling gericht op specifieke groepen zoals koppels met genetische
aandoeningen of vrouwen met een verhoogd risico op complicaties (vb.
familieanamnese, evaluatie van medicatiegebruik, bespreking van chronische
aandoeningen)
Interventie
Het uitvoeren van gerichte acties om risico’s te vermijden of uit te sluiten (vb.
aanpassen van medicatie, stoppen met schadelijke gewoontes, verbeteren van
arbeidsomstandigheden)
d. Waarom is het prille begin belangrijk en hoe maak je de link met
preconceptiezorg?
Zaadcellen en eicellen worden al voor zwangerschap aangemaakt en bevatten
genetisch materiaal voor baby’s. Het is belangrijk dat kwaliteit van zaadcellen en
eicellen goed is voor conceptie. Na bevruchting vinden vooral tijdens eerste dagen
van zwangerschap veel celdelingen en belangrijke processen plaats die zorgen voor
aanleg van organen en ontwikkeling van embryo. Op geen enkel moment in het leven
vindt een snellere en meer cruciale groei plaats dan tijdens de eerste 1000 dagen van
het leven: van de eerste dag van een bevruchte eicel tot een functionele peuter
De gezondheid vóór de conceptie is sterk gerelateerd aan de uitkomst van de
zwangerschap
Veel vrouwen in de vruchtbare leeftijd in landen met lage, midden- en hoge
inkomens zijn qua voeding niet voorbereid op een zwangerschap
Suppletie met micronutriënten tijdens de zwangerschap kan belangrijke tekorten
aan voedingsstoffen bij de moeder corrigeren, maar is niet voldoende om de
, OG4 Kinderwens
23/01/2025
gezondheid van het kind fundamenteel te verbeteren; dieetinterventies tijdens
zwangerschap kunnen gewichtstoename beperken, maar zijn ook onvoldoende om
zwangerschapsuitkomsten te verbeteren.
e. Naar welke doelgroepen wordt preconceptiezorg gericht?
Elke vrouw op vruchtbare leeftijd met een zwangerschapswens nu of in de toekomst.
Meer specifiek in drie situaties:
Bij patiënte die op consultatie komt met expliciete vraag naar advies i.v.m. haar
zwangerschapswens.
Bij gynaecologisch of contraceptieadvies.
Bij vrouw in de vruchtbare levensfase met een aandoening die op zich of via de
gegeven medicatie een bedreiging kan zijn voor een eventuele zwangerschap.
2. Anamnese
Een informatie-inwinnend gesprek, waarbij je het vertrouwen van de patiënt kan winnen
a. Wat is het en welke verschillende soorten bestaan er?
Persoonsanamnese/algemene anamnese
Medische anamnese
o Medicatiegebruik?
o Heelkundige ingrepen?
Infectieuze anamnese => soa’s en infecties
Familieanamnese
o Aangeboren en genetische afwijkingen (blindheid, doofheid…)
o Diabetes myelitis, mentale retardatie, hartafwijkingen, trombose,
neuralebuisdefecten
Obstetrische anamnese
o GPA, prematuriteit + reden, IUGR (intra-uteriene groeirestrictie),
zwangerschapsdiabetes, zwangerschapshypertensie, miskraam, partus +
dystocie (obstructie)
Verloskundige anamnese: traumatische ervaring, gedrag (kennis
cyclus/voortplanting), anticonc.
Levensstijlanamnese
o Gewicht en voedingspatroon
o Alcohol (geen veiligs ondergrens!) en drugs
o Roken
o Werkgerelateerde risico’s (chemische stoffen, infecties, straling)
o Hyperthermie (sauna, zonnebank)
Sociale anamnese: gezin, werk, afkomst, reizen, consangiun
b. Wat wordt er bevraagd? => aanvullen met procedure (ook man!)
Astma: optimaliseer inhalatietherapie vóór zwangerschap (overleg met arts)
Diabetes
o Opvolging in overleg met endocrinoloog
o Goede diabetescontrole vóór zwangerschap
o Type 1: 4mg foliumzuur, best pas zwanger worden als de diabetes optimaal
geregeld is
o Type 2: geen screening
Epilepsie => 4mg foliumzuur + doorverwijzen naar neuroloog voor aanpassing
behandeling
Hypertensie (systolisch: >140 en/of diastolisch: >90 mmHG)
o Meet bloeddruk bij zwangerschapswens om hypertensie tijdig te ontdekken
