Hoorcollege 5: kwalitatieve aansprakelijkheid voor zaken
1 Inleiding
Zoals we gisteren hebben behandeld, zijn er twee soorten kwalitatieve aansprakelijkheden:
a. de kwalitatieve aansprakelijkheden voor personen
b. de kwalitatieve aansprakelijkheden voor
NB Waar we gisteren hebben gekeken naar de kwalitatieve aansprakelijkheden voor personen, gaan we vandaag
kijken naar de kwalitatieve aansprakelijkheden voor zaken.
Er wordt een voorbeeld gegeven:
Persoon A leent een fiets uit aan persoon B. Persoon rijdt op een kruising af en wil remmen. Op het moment dat B in de remmen
wil knijpen, doen de remmen het niet. B komt onder een vrachtwagen terecht met letselschade tot gevolg.
Kan B iemand aansprakelijk stellen?
Een fiets is een roerende zaak in de zin van art. 3:3 lid 2 BW. In afdeling 6.3.2 kennen we een kwalitatieve
aansprakelijkheid voor roerende zaken, te weten in art. 6:173 lid 1 BW. Wat staat in dit artikel?
De bezitter van een roerende zaak waarvan bekend is dat zij, zo zij niet voldoet aan de eisen die men in de gegeven
omstandigheden aan de zaak mag stellen, een bijzonder gevaar voor personen of zaken oplevert, is, wanneer dit gevaar zich
verwezenlijkt, aansprakelijk, tenzij aansprakelijkheid op grond van de vorige afdeling zou hebben ontbroken indien hij dit gevaar
op het tijdstip van ontstaan daarvan zou hebben gekend.
Oftewel een bezitter van een roerende zaak moet de schade vergoeden die veroorzaakt wordt door gebreken in een
roerende zaak. Wat houdt dan een gebrek in? Hier gaan we zo verder op in, maar er kan alvast worden aangegeven dat
sprake is van een gebrek indien de zaak niet voldoet aan de eisen die je vanuit het oogpunt van veiligheid aan de zaak
mag stellen.
Een fiets waarvan de remmen het niet doen is onveilig, dus kom je al snel uit op de gebrekkigheid.
LET OP: Je kan de gebrekkigheidstoets NIET uitvoeren op grond van een onderbuikgevoel. Je kan niet zeggen ‘er
is iets afgebroken/afgeknapt’ dus dat is per definitie gebrekkig. Je moet het juridisch normatief
beoordelen.
De docent geeft aan dat we tijdens het tentamen daarom het beste ons onderbuikgevoel kunnen uitzetten, want
dat kan nog wel eens de ene kant op kan wijzen, terwijl juridisch het anders is.
2 Opening the floodgates
Voor we inhoudelijk gaan kijken naar de kwalitatieve aansprakelijkheden voor zaken, wil de docent eerst een aantal punten
opmerken. Vandaag de dag zijn rechters namelijk beducht voor olievlekwerking. Wat houdt dit in?
Als een rechter een bepaalde zaak voor zich krijgt met de vraag of een partij wel of niet aansprakelijk is, dan bedenkt de rechter
zich niet alleen ‘ik moet een beslissing nemen tussen twee partijen’, maar de rechter kijkt als het ware ook over het dossier heen en
denkt ‘wat kan dit betekenen voor eventuele vergelijkbare claims?’
De docent legt bovenstaand begrip uit aan de hand van een zaak waarin hij zelf heeft geprocedeerd.
Voorbeeld onbewaakte spoorovergang I (Rb. Noord-Nederland 14 december 2016):
In het Groningse dorpje Winsum stond een onbewaakte spoorovergang (dus geen bellen, geen bomen en geen lampen). Je
moet zelf kijken of er een trein aankomt; je wordt dus NIET geattendeerd op het naderen van een trein.
In korte tijd is dit vaak fout gegaan: mensen kwamen om het leven, mensen raakten gewond en er is schade ontstaan aan
de trein, de sporen en het milieu. Met andere woorden, een zaak met miljoenen euro's aan schade. Het standpunt van de
docent als advocaat luidde als volgt:
Een onbewaakte spoorovergang is levensgevaarlijk. Vroeger kon dit nog wel, want toen had je een stoomlocomotief en die zag
(door zijn rookpluim) en hoorde (een logge zware machine die veel geluid maakt) je vanaf de verte aankomen. Daarnaast reed een
dergelijke locomotief daar 20-25 kilometer/per uur aan.
Vandaag de dag zijn de treinen elektrisch (dus geen geluid en geen rookpluimen voor audio en visuele attentie). Daarnaast rijden
de treinen gemiddeld 80 kilometer/per uur aan. Verder hebben de treinen van Arriva een witte kop, dus als het mistig is zie je de
trein al helemaal niet meer aankomen.
De inzet was dat de spoorwegovergang beveiligd moet worden: er moeten bellen gaan rinkelen, spoorwegbomen moeten
naar beneden gaan en lampen moeten gaan knipperen als er een trein aankomt. Als je gaat Kelderluiken dan zie je
vooralsnog geen beren op de weg.
1
, 2
1 Inleiding
Zoals we gisteren hebben behandeld, zijn er twee soorten kwalitatieve aansprakelijkheden:
a. de kwalitatieve aansprakelijkheden voor personen
b. de kwalitatieve aansprakelijkheden voor
NB Waar we gisteren hebben gekeken naar de kwalitatieve aansprakelijkheden voor personen, gaan we vandaag
kijken naar de kwalitatieve aansprakelijkheden voor zaken.
Er wordt een voorbeeld gegeven:
Persoon A leent een fiets uit aan persoon B. Persoon rijdt op een kruising af en wil remmen. Op het moment dat B in de remmen
wil knijpen, doen de remmen het niet. B komt onder een vrachtwagen terecht met letselschade tot gevolg.
Kan B iemand aansprakelijk stellen?
Een fiets is een roerende zaak in de zin van art. 3:3 lid 2 BW. In afdeling 6.3.2 kennen we een kwalitatieve
aansprakelijkheid voor roerende zaken, te weten in art. 6:173 lid 1 BW. Wat staat in dit artikel?
De bezitter van een roerende zaak waarvan bekend is dat zij, zo zij niet voldoet aan de eisen die men in de gegeven
omstandigheden aan de zaak mag stellen, een bijzonder gevaar voor personen of zaken oplevert, is, wanneer dit gevaar zich
verwezenlijkt, aansprakelijk, tenzij aansprakelijkheid op grond van de vorige afdeling zou hebben ontbroken indien hij dit gevaar
op het tijdstip van ontstaan daarvan zou hebben gekend.
Oftewel een bezitter van een roerende zaak moet de schade vergoeden die veroorzaakt wordt door gebreken in een
roerende zaak. Wat houdt dan een gebrek in? Hier gaan we zo verder op in, maar er kan alvast worden aangegeven dat
sprake is van een gebrek indien de zaak niet voldoet aan de eisen die je vanuit het oogpunt van veiligheid aan de zaak
mag stellen.
Een fiets waarvan de remmen het niet doen is onveilig, dus kom je al snel uit op de gebrekkigheid.
LET OP: Je kan de gebrekkigheidstoets NIET uitvoeren op grond van een onderbuikgevoel. Je kan niet zeggen ‘er
is iets afgebroken/afgeknapt’ dus dat is per definitie gebrekkig. Je moet het juridisch normatief
beoordelen.
De docent geeft aan dat we tijdens het tentamen daarom het beste ons onderbuikgevoel kunnen uitzetten, want
dat kan nog wel eens de ene kant op kan wijzen, terwijl juridisch het anders is.
2 Opening the floodgates
Voor we inhoudelijk gaan kijken naar de kwalitatieve aansprakelijkheden voor zaken, wil de docent eerst een aantal punten
opmerken. Vandaag de dag zijn rechters namelijk beducht voor olievlekwerking. Wat houdt dit in?
Als een rechter een bepaalde zaak voor zich krijgt met de vraag of een partij wel of niet aansprakelijk is, dan bedenkt de rechter
zich niet alleen ‘ik moet een beslissing nemen tussen twee partijen’, maar de rechter kijkt als het ware ook over het dossier heen en
denkt ‘wat kan dit betekenen voor eventuele vergelijkbare claims?’
De docent legt bovenstaand begrip uit aan de hand van een zaak waarin hij zelf heeft geprocedeerd.
Voorbeeld onbewaakte spoorovergang I (Rb. Noord-Nederland 14 december 2016):
In het Groningse dorpje Winsum stond een onbewaakte spoorovergang (dus geen bellen, geen bomen en geen lampen). Je
moet zelf kijken of er een trein aankomt; je wordt dus NIET geattendeerd op het naderen van een trein.
In korte tijd is dit vaak fout gegaan: mensen kwamen om het leven, mensen raakten gewond en er is schade ontstaan aan
de trein, de sporen en het milieu. Met andere woorden, een zaak met miljoenen euro's aan schade. Het standpunt van de
docent als advocaat luidde als volgt:
Een onbewaakte spoorovergang is levensgevaarlijk. Vroeger kon dit nog wel, want toen had je een stoomlocomotief en die zag
(door zijn rookpluim) en hoorde (een logge zware machine die veel geluid maakt) je vanaf de verte aankomen. Daarnaast reed een
dergelijke locomotief daar 20-25 kilometer/per uur aan.
Vandaag de dag zijn de treinen elektrisch (dus geen geluid en geen rookpluimen voor audio en visuele attentie). Daarnaast rijden
de treinen gemiddeld 80 kilometer/per uur aan. Verder hebben de treinen van Arriva een witte kop, dus als het mistig is zie je de
trein al helemaal niet meer aankomen.
De inzet was dat de spoorwegovergang beveiligd moet worden: er moeten bellen gaan rinkelen, spoorwegbomen moeten
naar beneden gaan en lampen moeten gaan knipperen als er een trein aankomt. Als je gaat Kelderluiken dan zie je
vooralsnog geen beren op de weg.
1
, 2
