Hoorcollege 2
1 Kelderluik+
We gaan vandaag direct weer verder met de ‘Kelderluik-plus’ criteria (dit is de eigen terminologie van de docent; zo heet
het niet in de praktijk). Je moet bekend zijn met de vier eerste criteria Zoals we hebben gezien luiden deze criteria als
volgt:
1. de waarschijnlijkheid waarmee de niet-inachtneming van de vereiste voorzichtigheid en oplettendheid kan worden
verwacht;
2. de kans dat hierdoor ongevallen door ontstaan (het aan het gevaar inherente risico);
3. de aard en ernst van de gevolgen hiervan;
4. de mate waarin het nemen van veiligheidsmaatregelen bezwaarlijk en gebruikelijk is;
5. de aard en/of context/situatie van de gedraging (profit, hiërarchie, vrije tijd, spoed);
6. de hoedanigheid van partijen (professioneel of juist familie/vrienden).
NB De docent stipt nog aan dat bij factor 3 letselschade als erger wordt ervaren dan vermogensschade. Toch is dit
vrij subjectief, omdat iemand die zijn gehele vermogen kwijtraakt hier ook behoorlijk aan onder door kan gaan.
Belangrijk om voor ogen te houden is dat er geen hiërarchie is tussen de verschillende factoren/criteria die voortvloeien uit
het Kelderluik arrest (waarbij Bildtpollen/Miedema arrest en Skeelerongeval arrest de normen hebben uitgebreid).
In het boek lezen we dat de eerste drie criteria GEEN drempel vormen waar je overheen moet om
aansprakelijkheid te vestigen. Het kan best zo zijn dat er een lage waarschijnlijkheid is, maar door ernstige
gevolgen wel vereisen dat veiligheidsmaatregelen worden getroffen.
Als het dan ook nog eens zo is dat de veiligheidsmaatregelen makkelijk getroffen kunnen worden, dan
leggen de eerste criteria minder gewicht in de schaal.
Je moet de criteria zien als knopjes waar je continue aan moet draaien, waarbij het niet zo is dat het ‘knopje’
waarschijnlijkheid op maximaal moet staan om aansprakelijkheid tot gevolg te hebben.
Dit zien we ook terug in de deelnormen die we vandaag behandelen. Vorige week hebben we gevaarzetting als deelnorm
behandeld. Je kan dit wel de basis deelnorm noemen waarvan de andere deelnormen zijn afgeleid. Zoals we weten is gevaarzetting
niet alleen maar van toepassing op letselschade, maar ook op zaakschade (zoals is gebleken uit het Bildtpollen/Miedema arrest).
Gevaarzetting moeten we daarom ook breed bezien. Dus dat zaakschade is geleden belet NIET dat de Kelderluikfactoren
worden toegepast.
De aard en/of context/situatie van de gedraging en de hoedanigheid van partijen zijn twee gezichtspunten die in latere
rechtspraak naar voren komen als onderscheidend. Zo gaan we later zien bij de deelnormen dat het vaak een verschil
maakt in welke context iets gebeurt. Hebben we te maken met:
een spoed situatie, een doen of nalaten of hebben we juist een sport- en spel situatie;
een overheidsinstantie, een zorginstelling of iemand die in privé iets doet (de hoedanigheid van partijen).
Heb je een bijzondere zorgplicht dan moet je sneller maatregelen treffen. Als we terugkijken naar het Curaçaose
gevangenis arrest zagen we dat ook terug. Van een overheidsinstelling als een gevangenis kan worden verwacht dat je
sneller maatregelen moet treffen. De zorgplicht wordt verhoogd.
Stel dat deze casus zich had voorgedaan bij iemand achter in de tuin op een veldje, dan zal niet eenzelfde zorgplicht worden
verwacht. Hiermee wordt NIET gezegd dat zo’n persoon niet aansprakelijk kan worden gesteld (immers afhankelijk van de
casus), maar er zit wel verschil in de hoedanigheid. Het feit dat het een particulier is in plaats van een overheidsinstelling.
2 Deelnormen zorgvuldigheidsnorm
We kunnen deelnormen op verschillende manieren indelen, te weten:
a. begrenzing gevaarzetting;
b. binnen gevaarzetting; en
c. buiten gevaarzetting.
Begrenzing gevaarzetting
De eerste categorie deelnorm heeft betrekking op de vraag in hoeverre de aansprakelijkheid strekt. Hoe hoog ligt de
drempel? Bij bepaalde situaties wordt uitgegaan van een hogere aansprakelijkheidsdrempel. In deze situatie wordt
gevaarzetting minder snel aangenomen. Denk bijvoorbeeld aan sport- en spel, aansprakelijkheid in de privésfeer (dus huis,
tuin en keuken ongevallen) of OSVO.
Binnen gevaarzetting
Dan hebben we een twee categorie deelnormen waarbij de persoon of organisatie in kwestie niet het gevaar heeft
gecreëerd, maar wel heeft nagelgaten om in te gijpen. Denk aan zuiver nalaten, gevaarlijke toestand terreinbeheer of
aansprakelijkheid voor de onrechtmatige daad van een derde.
1
, 2
1 Kelderluik+
We gaan vandaag direct weer verder met de ‘Kelderluik-plus’ criteria (dit is de eigen terminologie van de docent; zo heet
het niet in de praktijk). Je moet bekend zijn met de vier eerste criteria Zoals we hebben gezien luiden deze criteria als
volgt:
1. de waarschijnlijkheid waarmee de niet-inachtneming van de vereiste voorzichtigheid en oplettendheid kan worden
verwacht;
2. de kans dat hierdoor ongevallen door ontstaan (het aan het gevaar inherente risico);
3. de aard en ernst van de gevolgen hiervan;
4. de mate waarin het nemen van veiligheidsmaatregelen bezwaarlijk en gebruikelijk is;
5. de aard en/of context/situatie van de gedraging (profit, hiërarchie, vrije tijd, spoed);
6. de hoedanigheid van partijen (professioneel of juist familie/vrienden).
NB De docent stipt nog aan dat bij factor 3 letselschade als erger wordt ervaren dan vermogensschade. Toch is dit
vrij subjectief, omdat iemand die zijn gehele vermogen kwijtraakt hier ook behoorlijk aan onder door kan gaan.
Belangrijk om voor ogen te houden is dat er geen hiërarchie is tussen de verschillende factoren/criteria die voortvloeien uit
het Kelderluik arrest (waarbij Bildtpollen/Miedema arrest en Skeelerongeval arrest de normen hebben uitgebreid).
In het boek lezen we dat de eerste drie criteria GEEN drempel vormen waar je overheen moet om
aansprakelijkheid te vestigen. Het kan best zo zijn dat er een lage waarschijnlijkheid is, maar door ernstige
gevolgen wel vereisen dat veiligheidsmaatregelen worden getroffen.
Als het dan ook nog eens zo is dat de veiligheidsmaatregelen makkelijk getroffen kunnen worden, dan
leggen de eerste criteria minder gewicht in de schaal.
Je moet de criteria zien als knopjes waar je continue aan moet draaien, waarbij het niet zo is dat het ‘knopje’
waarschijnlijkheid op maximaal moet staan om aansprakelijkheid tot gevolg te hebben.
Dit zien we ook terug in de deelnormen die we vandaag behandelen. Vorige week hebben we gevaarzetting als deelnorm
behandeld. Je kan dit wel de basis deelnorm noemen waarvan de andere deelnormen zijn afgeleid. Zoals we weten is gevaarzetting
niet alleen maar van toepassing op letselschade, maar ook op zaakschade (zoals is gebleken uit het Bildtpollen/Miedema arrest).
Gevaarzetting moeten we daarom ook breed bezien. Dus dat zaakschade is geleden belet NIET dat de Kelderluikfactoren
worden toegepast.
De aard en/of context/situatie van de gedraging en de hoedanigheid van partijen zijn twee gezichtspunten die in latere
rechtspraak naar voren komen als onderscheidend. Zo gaan we later zien bij de deelnormen dat het vaak een verschil
maakt in welke context iets gebeurt. Hebben we te maken met:
een spoed situatie, een doen of nalaten of hebben we juist een sport- en spel situatie;
een overheidsinstantie, een zorginstelling of iemand die in privé iets doet (de hoedanigheid van partijen).
Heb je een bijzondere zorgplicht dan moet je sneller maatregelen treffen. Als we terugkijken naar het Curaçaose
gevangenis arrest zagen we dat ook terug. Van een overheidsinstelling als een gevangenis kan worden verwacht dat je
sneller maatregelen moet treffen. De zorgplicht wordt verhoogd.
Stel dat deze casus zich had voorgedaan bij iemand achter in de tuin op een veldje, dan zal niet eenzelfde zorgplicht worden
verwacht. Hiermee wordt NIET gezegd dat zo’n persoon niet aansprakelijk kan worden gesteld (immers afhankelijk van de
casus), maar er zit wel verschil in de hoedanigheid. Het feit dat het een particulier is in plaats van een overheidsinstelling.
2 Deelnormen zorgvuldigheidsnorm
We kunnen deelnormen op verschillende manieren indelen, te weten:
a. begrenzing gevaarzetting;
b. binnen gevaarzetting; en
c. buiten gevaarzetting.
Begrenzing gevaarzetting
De eerste categorie deelnorm heeft betrekking op de vraag in hoeverre de aansprakelijkheid strekt. Hoe hoog ligt de
drempel? Bij bepaalde situaties wordt uitgegaan van een hogere aansprakelijkheidsdrempel. In deze situatie wordt
gevaarzetting minder snel aangenomen. Denk bijvoorbeeld aan sport- en spel, aansprakelijkheid in de privésfeer (dus huis,
tuin en keuken ongevallen) of OSVO.
Binnen gevaarzetting
Dan hebben we een twee categorie deelnormen waarbij de persoon of organisatie in kwestie niet het gevaar heeft
gecreëerd, maar wel heeft nagelgaten om in te gijpen. Denk aan zuiver nalaten, gevaarlijke toestand terreinbeheer of
aansprakelijkheid voor de onrechtmatige daad van een derde.
1
, 2
