Jurisprudentie Goederenrecht
Inhoud
Jurisprudentie Goederenrecht......................................................................1
Week 2......................................................................................................1
Week 3......................................................................................................3
Week 4......................................................................................................6
Week 5......................................................................................................9
Week 6....................................................................................................12
Week 8 – pauliana...................................................................................15
Week 9 – eigendomsvoorbehoud............................................................17
Week 10 – bijzondere verhaalspositie van de fiscus...............................19
Week 11 – fiduciaverbod en kwaliteitsrekening......................................19
Week 12 – opstal en erfpachtrecht.........................................................20
Week 2
- Meijs q.q./Bank of Tokyo: wat maakt een akte tot pandakte?
Voor vestiging van pandrecht is vereist dat tussen de pandgever en de
pandnemer wilsovereenstemming bestaat die strekt tot de vestiging van
het pandrecht (goederenrechtelijke overeenkomst DFK). Voorts is voor
vestiging van stil pandrecht vereist een akte die doet blijken dat zij tot
verpanding van de erin bedoelde vordering(en) is bestemd. Deze akte
hoeft niet tweezijdig te zijn zij hoeft niet te doen blijken van de verklaring
van de pandhouder dat hij het pandrecht aanvaardt. Deze aanvaarding
kan vormvrij geschieden.
Het onderdeel gaat echter kennelijk uit van de opvatting dat een tot
verpanding strekkende verklaring van de pandgever met zoveel woorden
in de akte moet zijn opgenomen. Aldus stelt het onderdeel eisen aan de
tot verpanding bestemde akte die de wet niet kent. Voldoende is dat de
akte zodanige gegevens bevat dat, eventueel in onderling verband en
samenhang met andere akten of andere feiten, kan worden vastgesteld
dat de akte is bestemd tot verpanding van de erin bedoelde vorderingen.
Om dit te bewerkstelligen is niet vereist dat de akte zelf wordt
geregistreerd. Registratie van een per faxpost verzonden kopie van de
,akte, hetgeen uit een oogpunt van spoed gewenst kan zijn, is daartoe
voldoende.
- De Jong/KBC: pandhouder in rang als beperkte gerechtigde wiens
recht door executie is vervallen in de zin van art. 480 Rv, art. 3:248
lid 3, derdenbescherming?
KBC executeerde casco’s in de foutieve onderstelling hypotheekhouder te
zijn; kbc was echter wel pandhouder tav die casco’s. Als gevolg van de
executie is dit pandrecht komen te vervallen, waardoor KBC als beperkt
gerechtigde wiens recht door executie is komen te vervallen wordt
aangemerkt in de zin van art. 480 Rv.
Art. 3:248 lid 3 BW bepaalt dat een lager gerangschikte pandhouder of
beslaglegger het verpande goed slechts kan verkopen met handhaving
van de hoger gerangschikte pandrechten. Deze bepaling ziet op het geval
waarin sprake is van enerzijds een beslaglegger of een lager
gerangschikte pandhouder en anderzijds een hoger gerangschikte
pandhouder, en dus niet op het zich hier voordoende geval van een
pandhouder die verkoopt als beslaglegger zonder melding te maken van
zijn pandrecht. Art. 3:248 lid 3 BW is daarom niet van toepassing. Hiervan
uitgaande heeft het hof zonder schending van enige rechtsregel kunnen
beoordelen dat KBC bij de rangregeling dient te worden aangemerkt als
een beperkt gerechtigde wiens recht door de executie is vervallen in de zin
van art. 480 Rv.
De regeling van 490b Rv vloeit voort uit art. 3:253 BW wanneer er naast
degene die als pandhouder executeert nog andere, lager beperkt
gerechtigden zijn. Daarmee is dit art niet van toepassing, omdat de
essentie van de KBC/de Jong problematiek juist gelegen is in het feit dat
KBC niet als pandhouder executeert.
- Feenstra/ING: onderhandse executieverkoop, overeenkomen
afwijkende wijze van verkoop art. 3:251 BW
In casu geschiedde de onderhandse verkoop door de pandgever op grond
van hetgeen dat op de voet van art. 3:251 lid 2 BW overeen was gekomen.
Ook dit valt onder het uitoefenen van het recht van parate executie in de
zin van art. 3:248 BW. Bij de uitleg van deze overeenkomst komt het aan
op de haviltex-maatstaf: aan de hand van partijbedoelingen en hetgeen
over en weer in de gegeven omstandigheden van elkaar mocht worden
verwacht krijgt de overeenkomst kleur.
, Week 3
- Rabobank/Ten Berge: verpandbaarheid niet-overdraagbare
vordering
Hij aan wie een zelfstandig en overdraagbaar recht toekomt, kan binnen
de grenzen van dat recht de in de wet genoemde beperkte rechten
vestigen (art. 3:81 lid 1 BW). Art. 3:228 BW bepaalt dat op alle goederen
die voor overdracht vatbaar zijn, een recht van pand hetzij van hypotheek
kan worden gevestigd. Uit deze bepalingen volgt dat alleen op voor
overdracht vatbare goederen een recht van pand kan worden gevestigd.
Een beding als bedoeld in art. 3:83 lid 2 BW, dat de overdraagbaarheid
van een vorderingsrecht met goederenrechtelijke werking uitsluit, leidt
derhalve ook tot onverpandbaarheid van dat vorderingsrecht.
- HBL Holding/X: combinatie stil en openbaar pandrecht één
pandakte
Het is mogelijk om in één authentieke of geregistreerde onderhandse
pandakte vestigingshandelingen te verrichten ten behoeve van zowel een
stil pandrecht op bestaande vorderingen en op toekomstige vorderingen
die gelet op het grondslagvereiste van art. 3:239 lid 1 BW rechtstreeks
zullen worden verkregen uit een rechtsverhouding die reeds bestaat op
het moment van het opmaken van de authentieke akte of het aanbieden
ter registratie van de onderhandse akte, als een openbaar pandrecht op
overige toekomstige vorderingen. Indien van deze mogelijkheid gebruik is
gemaakt, zal de akte in de eerste plaats dienen tot vestiging van een stil
pandrecht op de bestaande vorderingen en op de toekomstige
vorderingen. Voor zover het deze toekomstige vorderingen betreft, komt
het stille pandrecht op een later moment, bij het ontstaan van de
desbetreffende vorderingen, op die vorderingen te rusten (behoudens de
werking van een bepaling als art. 35 lid 2 Fw). In de tweede plaats zal
diezelfde akte kunnen dienen tot vestiging van een openbaar pandrecht
op toekomstige vorderingen waarop het stille pandrecht geen betrekking
kan hebben in verband met het grondslagvereiste van art. 3:239 lid 1 BW.
Voor het tot stand brengen van dit openbare pandrecht is, naast de
pandakte, mededeling van de verpanding aan de schuldenaren van de
desbetreffende vorderingen vereist. Voor zover die vorderingen op het
moment van de mededeling nog niet bestaan, komt dit pandrecht
eveneens pas bij het ontstaan van de desbetreffende toekomstige
vorderingen daarop te rusten (behoudens de werking van een bepaling als
art. 35 lid 2 Fw). Of is gekozen voor alleen een stil pandrecht, alleen een
openbaar pandrecht of voor een combinatie van beide pandvormen zoals
hiervoor bedoeld, zal moeten worden vastgesteld door uitleg van de
pandakte. Daarbij kan tot uitgangspunt dienen dat, behoudens
Inhoud
Jurisprudentie Goederenrecht......................................................................1
Week 2......................................................................................................1
Week 3......................................................................................................3
Week 4......................................................................................................6
Week 5......................................................................................................9
Week 6....................................................................................................12
Week 8 – pauliana...................................................................................15
Week 9 – eigendomsvoorbehoud............................................................17
Week 10 – bijzondere verhaalspositie van de fiscus...............................19
Week 11 – fiduciaverbod en kwaliteitsrekening......................................19
Week 12 – opstal en erfpachtrecht.........................................................20
Week 2
- Meijs q.q./Bank of Tokyo: wat maakt een akte tot pandakte?
Voor vestiging van pandrecht is vereist dat tussen de pandgever en de
pandnemer wilsovereenstemming bestaat die strekt tot de vestiging van
het pandrecht (goederenrechtelijke overeenkomst DFK). Voorts is voor
vestiging van stil pandrecht vereist een akte die doet blijken dat zij tot
verpanding van de erin bedoelde vordering(en) is bestemd. Deze akte
hoeft niet tweezijdig te zijn zij hoeft niet te doen blijken van de verklaring
van de pandhouder dat hij het pandrecht aanvaardt. Deze aanvaarding
kan vormvrij geschieden.
Het onderdeel gaat echter kennelijk uit van de opvatting dat een tot
verpanding strekkende verklaring van de pandgever met zoveel woorden
in de akte moet zijn opgenomen. Aldus stelt het onderdeel eisen aan de
tot verpanding bestemde akte die de wet niet kent. Voldoende is dat de
akte zodanige gegevens bevat dat, eventueel in onderling verband en
samenhang met andere akten of andere feiten, kan worden vastgesteld
dat de akte is bestemd tot verpanding van de erin bedoelde vorderingen.
Om dit te bewerkstelligen is niet vereist dat de akte zelf wordt
geregistreerd. Registratie van een per faxpost verzonden kopie van de
,akte, hetgeen uit een oogpunt van spoed gewenst kan zijn, is daartoe
voldoende.
- De Jong/KBC: pandhouder in rang als beperkte gerechtigde wiens
recht door executie is vervallen in de zin van art. 480 Rv, art. 3:248
lid 3, derdenbescherming?
KBC executeerde casco’s in de foutieve onderstelling hypotheekhouder te
zijn; kbc was echter wel pandhouder tav die casco’s. Als gevolg van de
executie is dit pandrecht komen te vervallen, waardoor KBC als beperkt
gerechtigde wiens recht door executie is komen te vervallen wordt
aangemerkt in de zin van art. 480 Rv.
Art. 3:248 lid 3 BW bepaalt dat een lager gerangschikte pandhouder of
beslaglegger het verpande goed slechts kan verkopen met handhaving
van de hoger gerangschikte pandrechten. Deze bepaling ziet op het geval
waarin sprake is van enerzijds een beslaglegger of een lager
gerangschikte pandhouder en anderzijds een hoger gerangschikte
pandhouder, en dus niet op het zich hier voordoende geval van een
pandhouder die verkoopt als beslaglegger zonder melding te maken van
zijn pandrecht. Art. 3:248 lid 3 BW is daarom niet van toepassing. Hiervan
uitgaande heeft het hof zonder schending van enige rechtsregel kunnen
beoordelen dat KBC bij de rangregeling dient te worden aangemerkt als
een beperkt gerechtigde wiens recht door de executie is vervallen in de zin
van art. 480 Rv.
De regeling van 490b Rv vloeit voort uit art. 3:253 BW wanneer er naast
degene die als pandhouder executeert nog andere, lager beperkt
gerechtigden zijn. Daarmee is dit art niet van toepassing, omdat de
essentie van de KBC/de Jong problematiek juist gelegen is in het feit dat
KBC niet als pandhouder executeert.
- Feenstra/ING: onderhandse executieverkoop, overeenkomen
afwijkende wijze van verkoop art. 3:251 BW
In casu geschiedde de onderhandse verkoop door de pandgever op grond
van hetgeen dat op de voet van art. 3:251 lid 2 BW overeen was gekomen.
Ook dit valt onder het uitoefenen van het recht van parate executie in de
zin van art. 3:248 BW. Bij de uitleg van deze overeenkomst komt het aan
op de haviltex-maatstaf: aan de hand van partijbedoelingen en hetgeen
over en weer in de gegeven omstandigheden van elkaar mocht worden
verwacht krijgt de overeenkomst kleur.
, Week 3
- Rabobank/Ten Berge: verpandbaarheid niet-overdraagbare
vordering
Hij aan wie een zelfstandig en overdraagbaar recht toekomt, kan binnen
de grenzen van dat recht de in de wet genoemde beperkte rechten
vestigen (art. 3:81 lid 1 BW). Art. 3:228 BW bepaalt dat op alle goederen
die voor overdracht vatbaar zijn, een recht van pand hetzij van hypotheek
kan worden gevestigd. Uit deze bepalingen volgt dat alleen op voor
overdracht vatbare goederen een recht van pand kan worden gevestigd.
Een beding als bedoeld in art. 3:83 lid 2 BW, dat de overdraagbaarheid
van een vorderingsrecht met goederenrechtelijke werking uitsluit, leidt
derhalve ook tot onverpandbaarheid van dat vorderingsrecht.
- HBL Holding/X: combinatie stil en openbaar pandrecht één
pandakte
Het is mogelijk om in één authentieke of geregistreerde onderhandse
pandakte vestigingshandelingen te verrichten ten behoeve van zowel een
stil pandrecht op bestaande vorderingen en op toekomstige vorderingen
die gelet op het grondslagvereiste van art. 3:239 lid 1 BW rechtstreeks
zullen worden verkregen uit een rechtsverhouding die reeds bestaat op
het moment van het opmaken van de authentieke akte of het aanbieden
ter registratie van de onderhandse akte, als een openbaar pandrecht op
overige toekomstige vorderingen. Indien van deze mogelijkheid gebruik is
gemaakt, zal de akte in de eerste plaats dienen tot vestiging van een stil
pandrecht op de bestaande vorderingen en op de toekomstige
vorderingen. Voor zover het deze toekomstige vorderingen betreft, komt
het stille pandrecht op een later moment, bij het ontstaan van de
desbetreffende vorderingen, op die vorderingen te rusten (behoudens de
werking van een bepaling als art. 35 lid 2 Fw). In de tweede plaats zal
diezelfde akte kunnen dienen tot vestiging van een openbaar pandrecht
op toekomstige vorderingen waarop het stille pandrecht geen betrekking
kan hebben in verband met het grondslagvereiste van art. 3:239 lid 1 BW.
Voor het tot stand brengen van dit openbare pandrecht is, naast de
pandakte, mededeling van de verpanding aan de schuldenaren van de
desbetreffende vorderingen vereist. Voor zover die vorderingen op het
moment van de mededeling nog niet bestaan, komt dit pandrecht
eveneens pas bij het ontstaan van de desbetreffende toekomstige
vorderingen daarop te rusten (behoudens de werking van een bepaling als
art. 35 lid 2 Fw). Of is gekozen voor alleen een stil pandrecht, alleen een
openbaar pandrecht of voor een combinatie van beide pandvormen zoals
hiervoor bedoeld, zal moeten worden vastgesteld door uitleg van de
pandakte. Daarbij kan tot uitgangspunt dienen dat, behoudens
