Cardio- vasculair stelsel (B.Vlaeminck)
1. Onderzoeken van het hart- en vatenstelsel
RX- thorax
- De contouren van het hart en de aorta zijn meestal te onderscheiden met
elkaar
o Deze contouren zijn ook goed te zien
▪ Door deze te zien kan de arts inschatten hoe groot het hart is
- De witte vlek mag niet breder zijn dan de helft van de breedte van de borstkas
o Zo ja → het hart is vergroot dat kan wijzen op
hartfalen/cardiomyopathie
Fietsproef
= een proef dat uitgevoerd wordt om zuurstoftekort t.h.v. de hartspier op te sporen
- Zuurstoftekort kan door een vernauwing van de kransslagaders
- Tijdens de test worden hartfrequentie, EKG en RR opgevolgd
- Symptomen en klachten worden ook nagegaan
Hoe wordt deze proef uitgevoerd?
- De patiënt neemt plaats op de fiets met een weerstand van 50 Watt
- Na 2min wordt de weerstand verhoogd met 25 Watt
- Bedoeling is dat de patiënt zo zwaar mogelijke inspanning kan leveren
Wat doet een nauwkeurige monitoring?
- Laat enkele complicaties zien zoals ritmestoornissen tijdig en adequaat op te vangen
- Klachten tijdens het fietsen zoals pijn op de borst moet de arts tijdig ingelicht worden
Transthoracale echografie (TTE)
- Brengt het hart in beeld d.m.v. ultrasone geluidsgolven
- Meest frequent verrichte niet- invasieve beeldvorming van het hart
Hoe verloopt dit onderzoek?
- Kenmerkend is dat de patiënt op de zij wordt gelegd
- Er wordt gel op de thorax aangebracht om de geluidsgolven beter te geleiden
- Door het gebruik van een echoprobe gaat de arts over de thorax om beelden te maken
o Echoprobe zendt ultrasone geluidsgolven uit en het hart kaatst deze terug
- Computer ontvangt de echo en verwerkt deze tot een bewegend beeld
o Op de beelden zie je → vorm en structuur van het hart
Waarom zal men dit onderzoek doen?
= zo kan de arts zowel aangeboren als verworven hartafwijkingen opsporen
Transoesofagale echografie (TEE)
- Hier zal de cardioloog gebruik maken van een probe die via de oesophagus ingebracht wordt
tot achter het hart
, - De ultrasone geluidsgolven die uitgezonden worden gaan door
verschillende weefsels en deze worden dan teruggekaatst
o Deze teruggekaatste golven worden door het echotoestel ontleed
en omgezet in beeld
Hoe verloopt dit onderzoek?
- De patiënt moet nuchter zijn
- Keelholte wordt lokaal verdoofd
- Onderzoek wordt onaangenaam ervaren door braakneigingen
o Patiënt moet door de neus ademen en niet door de mond!
CT- scan van het hart (en kransslagaders)
Het verschil met een gewone CT-scan?
- De nieuwe toestellen zijn sneller en kunnen verschillende detectoren bevatten
o Op deze manier kunnen in korte tijd een groter volume gescand worden
o Deze detectoren kunnen dunnere snedes analyseren (nauwkeurig scan)
Duplex carotiden
= een echografie waarbij er een beeld gemaakt wordt van de bloedvaten en van de
bloeddoorstroming
- Is een combinatie van een echografie en een Doppler- onderzoek
- Door dit onderzoek toe te passen kan men nagaan of er evt. een vernauwing aanwezig is
Angiografie
= een röntgenonderzoek waarbij de bloedvaten zichtbaar worden
Principe van angiografie:
- Men gebruikt contrastmiddelen om de bloedvaten zichtbaar te maken
- Men kan snelle beeldopnamen of videobeelden maken na inspuiten
Planning van angiografie:
- Kunnen vooraf gepland worden a.d.h.v. een aanvraagformulier die naar de afdeling gebracht
wordt
- In acute gevallen zoals traumapatiënten moet de verpleegkundige paraat staan voor het
onmiddellijk uitvoeren van een angiografie
o Van belang voor verdere ziekteherstel patiënt
Voorbereiding tot het onderzoek:
- Voor het onderzoek vergt er toestemming van de patiënt
- De patiënt kan een evacuerend lavement krijgen voor een abdominale angiografie
- Liesstreken dienen onthaard te worden tegen kiemen
- Patiënt dient nuchter te zijn want hij/zij kan een allergische reactie opdoen
o Nausea
o Braakneiging waarbij slikpneumonie mogelijk is
Nazorg bij de patiënt:
- Compressie van de punctieplaats
, - Na angio wordt er een compressief verband over de liesstreek (punctieplaats) aangelegd
Coronarografie en PTCA
= röntgenonderzoek waarbij de coronairen/kransslagaders zichtbaar worden d.m.v. contrastvloeistof
Waarom wordt er een coronarografie gedaan?
= om na te gaan of er eventuele vernauwingen of verstoppingen zijn in de kransslagaders
Hoe wordt dit onderzoek gedaan?
- Patiënt dient nuchter opgenomen te worden in kortverblijf
- Eerst worden de bloedstolling en de renale punctie gecontroleerd via een perifere
bloedafname en er wordt een EKG afgenomen
- Patiënt dient op een tafel te liggen en wordt aangesloten op een monitor
o Controleert hartritme, RR en zuurstofsaturatie
- Onderzoek verloopt via de lies, maar TT wordt het gedaan via de pols
Tijdens het onderzoek:
- Kan de arts een vermoeden hebben dat de hartkleppen niet goed functioneren wordt de
werking ervan ook onderzocht
- Coronagrafie wordt uitgebreid met drukmetingen en bloedstalen afnemen
Na het onderzoek:
- Wordt de aanprikplaats dichtgedrukt gedurende 20-30min daarna wordt er een drukverband
aangelegd
ECG (ElektroCardioGram)
= een grafische weergave van de elektrische activiteit in de hartspier
- Een ECG registreert de elektrische prikkel die de spiercellen in het hart laat samentrekken
Fasen van een ECG
Een ECG kunnen we opdelen in 3 fasen:
- Atriale depolarisatie
- Ventriculaire depolarisatie
- Repolarisatie
Elektrocardiogram
= wordt gebruikt bij de diagnose en behandeling van hartafwijkingen
Onderdelen van het ECG
Er kunnen verschillende aspecten beoordeeld worden:
- Ritme, frequentie, hartactiviteit en de tijd dat dit in beslag neemt
MRI van het hart
= afbeeldingstechniek die het beste onderscheid maakt tussen weefsel zoals bloed, myocard, vet en
vloeistoffen. Maak geen gebruik van gevaarlijke stralen, maar wel van een magnetisch veld
Nucleaire afbeeldingstechnieken
- A.d.h.v. radioactieve stoffen die bepaalde cellen/organen opnemen en in beeld brengen
, 2. De arteriën: atherosclerose
Wat is atherosclerose?
= een aandoening t.h.v. de slagaders. Het is een proces dat de vaatwand aantast
- Het is de belangrijkste doodsoorzaak in België
- Veel overlijdens zijn te wijten aan hart- en vaatziekten waaronder hypertensie en
atherosclerose
2.1 Definitie
Atherosclerose wordt gekenmerkt door verschillende verschijnselen:
- Beschadiging van de gladde binnenwand
o = endotheel
- Vettige infiltratie in de intima van de vaatwand met uiteindelijk een vorming van
atheroomplaten
- Verlies van elasticiteit van de vaatwand door o.a. verkalking
Waarom is de term ‘aderverkalking’ een foute term?
= het gaat om een aandoening van de slagaders en NIET van de aders
Behoort arteriosclerose tot het ouder worden?
= Ja, de arteriën verouderen met de leeftijd, op deze manier worden ze minder elastisch en rekbaar
2.2 Het atherosclerotisch proces
Binnen dit proces kan men 6 stadia onderscheiden:
1. Type 1 plaque:
= Opstapeling van vetten (LDL) in gladde spiercellen en macrofagen
- Spiercellen en macrofagen veranderen beiden op die manier in schuimcellen
- Deze letsels zijn microscopisch te zien
Type 2 plaque:
= Schuimcellen stappelen zich op in de intima
- Vanaf nu is de atheromatose zichtbaar (= fatty streaks)
Type 3 plaque:
= Er verschijnt vrij vet tussen de schuimcellen
Type 4 plaque:
= Veteilandjes smelten samen tot een vetlichaampje
- Deze ‘fatty core’ is omgeven door gladde spiercellen en macrofagen
Type 5 plaque:
= Door de deling van de macrofagen en gladde spiercellen wordt een echt kapsel gevormd met
collageenvezels en capillairen
1. Onderzoeken van het hart- en vatenstelsel
RX- thorax
- De contouren van het hart en de aorta zijn meestal te onderscheiden met
elkaar
o Deze contouren zijn ook goed te zien
▪ Door deze te zien kan de arts inschatten hoe groot het hart is
- De witte vlek mag niet breder zijn dan de helft van de breedte van de borstkas
o Zo ja → het hart is vergroot dat kan wijzen op
hartfalen/cardiomyopathie
Fietsproef
= een proef dat uitgevoerd wordt om zuurstoftekort t.h.v. de hartspier op te sporen
- Zuurstoftekort kan door een vernauwing van de kransslagaders
- Tijdens de test worden hartfrequentie, EKG en RR opgevolgd
- Symptomen en klachten worden ook nagegaan
Hoe wordt deze proef uitgevoerd?
- De patiënt neemt plaats op de fiets met een weerstand van 50 Watt
- Na 2min wordt de weerstand verhoogd met 25 Watt
- Bedoeling is dat de patiënt zo zwaar mogelijke inspanning kan leveren
Wat doet een nauwkeurige monitoring?
- Laat enkele complicaties zien zoals ritmestoornissen tijdig en adequaat op te vangen
- Klachten tijdens het fietsen zoals pijn op de borst moet de arts tijdig ingelicht worden
Transthoracale echografie (TTE)
- Brengt het hart in beeld d.m.v. ultrasone geluidsgolven
- Meest frequent verrichte niet- invasieve beeldvorming van het hart
Hoe verloopt dit onderzoek?
- Kenmerkend is dat de patiënt op de zij wordt gelegd
- Er wordt gel op de thorax aangebracht om de geluidsgolven beter te geleiden
- Door het gebruik van een echoprobe gaat de arts over de thorax om beelden te maken
o Echoprobe zendt ultrasone geluidsgolven uit en het hart kaatst deze terug
- Computer ontvangt de echo en verwerkt deze tot een bewegend beeld
o Op de beelden zie je → vorm en structuur van het hart
Waarom zal men dit onderzoek doen?
= zo kan de arts zowel aangeboren als verworven hartafwijkingen opsporen
Transoesofagale echografie (TEE)
- Hier zal de cardioloog gebruik maken van een probe die via de oesophagus ingebracht wordt
tot achter het hart
, - De ultrasone geluidsgolven die uitgezonden worden gaan door
verschillende weefsels en deze worden dan teruggekaatst
o Deze teruggekaatste golven worden door het echotoestel ontleed
en omgezet in beeld
Hoe verloopt dit onderzoek?
- De patiënt moet nuchter zijn
- Keelholte wordt lokaal verdoofd
- Onderzoek wordt onaangenaam ervaren door braakneigingen
o Patiënt moet door de neus ademen en niet door de mond!
CT- scan van het hart (en kransslagaders)
Het verschil met een gewone CT-scan?
- De nieuwe toestellen zijn sneller en kunnen verschillende detectoren bevatten
o Op deze manier kunnen in korte tijd een groter volume gescand worden
o Deze detectoren kunnen dunnere snedes analyseren (nauwkeurig scan)
Duplex carotiden
= een echografie waarbij er een beeld gemaakt wordt van de bloedvaten en van de
bloeddoorstroming
- Is een combinatie van een echografie en een Doppler- onderzoek
- Door dit onderzoek toe te passen kan men nagaan of er evt. een vernauwing aanwezig is
Angiografie
= een röntgenonderzoek waarbij de bloedvaten zichtbaar worden
Principe van angiografie:
- Men gebruikt contrastmiddelen om de bloedvaten zichtbaar te maken
- Men kan snelle beeldopnamen of videobeelden maken na inspuiten
Planning van angiografie:
- Kunnen vooraf gepland worden a.d.h.v. een aanvraagformulier die naar de afdeling gebracht
wordt
- In acute gevallen zoals traumapatiënten moet de verpleegkundige paraat staan voor het
onmiddellijk uitvoeren van een angiografie
o Van belang voor verdere ziekteherstel patiënt
Voorbereiding tot het onderzoek:
- Voor het onderzoek vergt er toestemming van de patiënt
- De patiënt kan een evacuerend lavement krijgen voor een abdominale angiografie
- Liesstreken dienen onthaard te worden tegen kiemen
- Patiënt dient nuchter te zijn want hij/zij kan een allergische reactie opdoen
o Nausea
o Braakneiging waarbij slikpneumonie mogelijk is
Nazorg bij de patiënt:
- Compressie van de punctieplaats
, - Na angio wordt er een compressief verband over de liesstreek (punctieplaats) aangelegd
Coronarografie en PTCA
= röntgenonderzoek waarbij de coronairen/kransslagaders zichtbaar worden d.m.v. contrastvloeistof
Waarom wordt er een coronarografie gedaan?
= om na te gaan of er eventuele vernauwingen of verstoppingen zijn in de kransslagaders
Hoe wordt dit onderzoek gedaan?
- Patiënt dient nuchter opgenomen te worden in kortverblijf
- Eerst worden de bloedstolling en de renale punctie gecontroleerd via een perifere
bloedafname en er wordt een EKG afgenomen
- Patiënt dient op een tafel te liggen en wordt aangesloten op een monitor
o Controleert hartritme, RR en zuurstofsaturatie
- Onderzoek verloopt via de lies, maar TT wordt het gedaan via de pols
Tijdens het onderzoek:
- Kan de arts een vermoeden hebben dat de hartkleppen niet goed functioneren wordt de
werking ervan ook onderzocht
- Coronagrafie wordt uitgebreid met drukmetingen en bloedstalen afnemen
Na het onderzoek:
- Wordt de aanprikplaats dichtgedrukt gedurende 20-30min daarna wordt er een drukverband
aangelegd
ECG (ElektroCardioGram)
= een grafische weergave van de elektrische activiteit in de hartspier
- Een ECG registreert de elektrische prikkel die de spiercellen in het hart laat samentrekken
Fasen van een ECG
Een ECG kunnen we opdelen in 3 fasen:
- Atriale depolarisatie
- Ventriculaire depolarisatie
- Repolarisatie
Elektrocardiogram
= wordt gebruikt bij de diagnose en behandeling van hartafwijkingen
Onderdelen van het ECG
Er kunnen verschillende aspecten beoordeeld worden:
- Ritme, frequentie, hartactiviteit en de tijd dat dit in beslag neemt
MRI van het hart
= afbeeldingstechniek die het beste onderscheid maakt tussen weefsel zoals bloed, myocard, vet en
vloeistoffen. Maak geen gebruik van gevaarlijke stralen, maar wel van een magnetisch veld
Nucleaire afbeeldingstechnieken
- A.d.h.v. radioactieve stoffen die bepaalde cellen/organen opnemen en in beeld brengen
, 2. De arteriën: atherosclerose
Wat is atherosclerose?
= een aandoening t.h.v. de slagaders. Het is een proces dat de vaatwand aantast
- Het is de belangrijkste doodsoorzaak in België
- Veel overlijdens zijn te wijten aan hart- en vaatziekten waaronder hypertensie en
atherosclerose
2.1 Definitie
Atherosclerose wordt gekenmerkt door verschillende verschijnselen:
- Beschadiging van de gladde binnenwand
o = endotheel
- Vettige infiltratie in de intima van de vaatwand met uiteindelijk een vorming van
atheroomplaten
- Verlies van elasticiteit van de vaatwand door o.a. verkalking
Waarom is de term ‘aderverkalking’ een foute term?
= het gaat om een aandoening van de slagaders en NIET van de aders
Behoort arteriosclerose tot het ouder worden?
= Ja, de arteriën verouderen met de leeftijd, op deze manier worden ze minder elastisch en rekbaar
2.2 Het atherosclerotisch proces
Binnen dit proces kan men 6 stadia onderscheiden:
1. Type 1 plaque:
= Opstapeling van vetten (LDL) in gladde spiercellen en macrofagen
- Spiercellen en macrofagen veranderen beiden op die manier in schuimcellen
- Deze letsels zijn microscopisch te zien
Type 2 plaque:
= Schuimcellen stappelen zich op in de intima
- Vanaf nu is de atheromatose zichtbaar (= fatty streaks)
Type 3 plaque:
= Er verschijnt vrij vet tussen de schuimcellen
Type 4 plaque:
= Veteilandjes smelten samen tot een vetlichaampje
- Deze ‘fatty core’ is omgeven door gladde spiercellen en macrofagen
Type 5 plaque:
= Door de deling van de macrofagen en gladde spiercellen wordt een echt kapsel gevormd met
collageenvezels en capillairen
