LITERATUUR EN DIVERSITEIT
1. Theorie
a. Wat is Poezie?
b. Wat is Literatuur?
c. De recep5e van literatuur
d. De Wereld buiten de tekst: Poe5ca, postuur en framing
e. Spoken word, Ideologie en representa5e
f. Verhaallijnen, spanning en ruimte in literaire teksten
g. Orientalisme, exo5sme en culturele toe-eigening
h. Vertelsitua5e: perspec5ef en verteller
i. Culturele elite en toenemende diversiteit
2. Bloemlezing
a. Theorie
b. Vormvaste genre’s
c. Een vormvast genre: het sonnet
d. Het Metrum
e. Gedichten bloemlezing
f. Gedichtanalyse bloemlezing
g. Poezie en actualiteit
3. Secundaire literatuur
a. Essays over kolonisa5e en dekolonisa5e
4. Het gouden ei
a. Methode van close reading
b. Opening en algemeen
c. Vertelperspec5ef
d. Thema en mo5even
e. Personages en karakterisering
f. Hoofdstuk 2 en verband met het geheel
g. Gelijkenissen Lemorne en Rex
h. Terugblik en blijvende vragen
5. De consequen8es
,LITERATUUR EN DIVERSITEIT
1. Theorie
1. wat is poëzie?
àBelangrijke begrippen & rode draad kennis
HOE HERKENNEN WE POEZIE?
à!tel?
àopmaak
a. regela>rekingà verzen; een vers = een regel gekarakteriseerd door een enjambement
b. enjambement = abrupte regela3reking
c. genreaanduiding (vb. tekst bevind zich in een dichtbundel)
às!jlfiguren
a. Homofonie = Woorden die hetzelfde klinken, maar anders zijn geschreven (vb. noch &
nog)
b. Allitera!e = een vorm van rijmen waarbij de beginklank een aantal keer herhaald word
(vb. ‘wat wordt wordt willoos’)
c. Assonan!e = het herhalen van klinkers
d. Woordspelingen (vb. ‘het herinnert zich heilloos’-> ipv feilloos in uitspraak)
e. Metaforen = een sOjlfiguur waarbij een woord of uitdrukking figuurlijk wordt gebruikt om
een object of concept te beschrijven (vb. ‘Alles van waarde is weerloos, wordt van
aanraakbaarheid rijk’)
f. Eindrijm
g. Herhaling (vb. assonanOe of alliteraOe maar ook herhaling van woorden of zinnen)
h. Vergelijkingen àmet verbindingswoord (vb. ‘aan het hart van de =jd’)
i. Beeldspraak
àInhoud
,DIVERSITEIT IN VORM VAN POEZIE
o Straat poëzie = Poezie in de openbare ruimte vb. ‘Chaque Ma=n elle a
tout oblie’
o Readymade = Gewone teksten gepresenteerd als poezie
vb. Dordrecht 25 november 1963 – C. Buddingh (= mededeling over dood
JFK herschikt tot poezie)
o Instagrampoezie
HOE ERKENNEN WE POËZIE?
à Herkennen van Poezie gaat over het kunnen aanduiden van poezie door vb opmaak, sOjlfiguren, etc. ->
het gaat over de tekst kunnen onderscheiden als poezie ipv vb. proza
àErkennen gaat over hoe het genre poezie gezien/ervaren wordt-> breder-> gaat vb. over wat iets (goede)
poezie maakt, wat de kenmerken van (goede) poezie zijn, wat noodzakelijk is om over (goede) poezie te
spreken
= er is onenigheid bij het erkennen van poezie
o ‘Wanneer de tekst gepubliceerd is in een dichtbundel’
o ‘Wanneer een tekst emo!e overbrengt’
o ‘Taal die een bijzondere gedachte overbrengt’
o ‘Als de tekst compact is en gebonden is aan vormelijkle regels’
o ‘Taal die ont-regelt’
àHangt af van Poe!ca
= Het geheel van opvafngen en veronderstellingen van de lezer(s)/de gemeenschap over wat literatuur is,
doet of zou moeten doen
, 2. Wat is literatuur?
ERKENNEN VAN LITERATUUR
àEr is veel onenigheid over Poe!ca
-> Wie mag er eigenlijk oordelen namens ‘de gemeenschap’?
-> Wie schriji nu ECHT de beste literatuur ter wereld?
Vb. De Nobelprijs
o Nobelprijs wordt uitgedeeld aan levende mensen
o De ‘gemeenschap’ die de winnaar beslissen is een Zweedse academie bestaand uit
belangrijke schrijvers
o De meeste winnaars komen uit Frankrijk
o Meest gebruikte taal door winnars is Engels
o Slechts 17% van de winnaars zijn vrouwen
->zegt wel iets over dominanOe van het literaire veld
WAT IS EEN LITERAIRE CANON?
Literaire canon = lijst van belangrijke boeken en auteurs
- Descrip!ef (beschrijvend, als sociale werkelijkheid)-> populariteit
o Wat kent iedereen (binnen een bepaalde groep)
o Wat heeS invloed
o (wat verkoopt het best)
- Prescrip!ef/normaOef (Voorschrijvend, als wens of verplichOng)
o Wat zou idereeen moeten kennen?
o Wat is waardevol (volgens autoriteiten; vb. belangrijke schrijvers, nobelprijs)
àliteraire canon bevind zich vaak ergens tussen DescripOef en PrescripOef
Vb. Nobelprijs maar 14% vrouwelijke winnaars (-> is het dan effecOef wat iedereen zou moeten
kennen? Worden genoeg vrouwelijke werken herkent?)
àcanon kan dus op verschillende manieren opgesteld worden
àVBN:
o KANTL (Koninklijke Academie voor Nederlandstalige Taal en Leoeren)= Nederlandstalige literaire
canon
è Opgesteld door Academische gemeenschap (door professoren-> maar veel wioe mannen)
è 50 essen!ele werken uit de Nederlandse literatuur
è Lijst w aangepast/hernieuwd om de 5 jaar & plaat voor 1 blinde plek
o Canonenquete
è eerder descrip!ef
è kan enkel ingevuld worden door mensen die belangrijk zijn binnen de literatuur (->dus nog
steeds wel PrescripOef)
o Canon van de wereldliteratuur
è Canon opgesteld op basis van de top 10 van 100 schrijvers uit 54 landen
è 69 mannen, 31 vrouwen, veel nobelprijswinnaars
Laat ons de vraag stellen: Is er genoeg diversiteit is in de canon?
1. Theorie
a. Wat is Poezie?
b. Wat is Literatuur?
c. De recep5e van literatuur
d. De Wereld buiten de tekst: Poe5ca, postuur en framing
e. Spoken word, Ideologie en representa5e
f. Verhaallijnen, spanning en ruimte in literaire teksten
g. Orientalisme, exo5sme en culturele toe-eigening
h. Vertelsitua5e: perspec5ef en verteller
i. Culturele elite en toenemende diversiteit
2. Bloemlezing
a. Theorie
b. Vormvaste genre’s
c. Een vormvast genre: het sonnet
d. Het Metrum
e. Gedichten bloemlezing
f. Gedichtanalyse bloemlezing
g. Poezie en actualiteit
3. Secundaire literatuur
a. Essays over kolonisa5e en dekolonisa5e
4. Het gouden ei
a. Methode van close reading
b. Opening en algemeen
c. Vertelperspec5ef
d. Thema en mo5even
e. Personages en karakterisering
f. Hoofdstuk 2 en verband met het geheel
g. Gelijkenissen Lemorne en Rex
h. Terugblik en blijvende vragen
5. De consequen8es
,LITERATUUR EN DIVERSITEIT
1. Theorie
1. wat is poëzie?
àBelangrijke begrippen & rode draad kennis
HOE HERKENNEN WE POEZIE?
à!tel?
àopmaak
a. regela>rekingà verzen; een vers = een regel gekarakteriseerd door een enjambement
b. enjambement = abrupte regela3reking
c. genreaanduiding (vb. tekst bevind zich in een dichtbundel)
às!jlfiguren
a. Homofonie = Woorden die hetzelfde klinken, maar anders zijn geschreven (vb. noch &
nog)
b. Allitera!e = een vorm van rijmen waarbij de beginklank een aantal keer herhaald word
(vb. ‘wat wordt wordt willoos’)
c. Assonan!e = het herhalen van klinkers
d. Woordspelingen (vb. ‘het herinnert zich heilloos’-> ipv feilloos in uitspraak)
e. Metaforen = een sOjlfiguur waarbij een woord of uitdrukking figuurlijk wordt gebruikt om
een object of concept te beschrijven (vb. ‘Alles van waarde is weerloos, wordt van
aanraakbaarheid rijk’)
f. Eindrijm
g. Herhaling (vb. assonanOe of alliteraOe maar ook herhaling van woorden of zinnen)
h. Vergelijkingen àmet verbindingswoord (vb. ‘aan het hart van de =jd’)
i. Beeldspraak
àInhoud
,DIVERSITEIT IN VORM VAN POEZIE
o Straat poëzie = Poezie in de openbare ruimte vb. ‘Chaque Ma=n elle a
tout oblie’
o Readymade = Gewone teksten gepresenteerd als poezie
vb. Dordrecht 25 november 1963 – C. Buddingh (= mededeling over dood
JFK herschikt tot poezie)
o Instagrampoezie
HOE ERKENNEN WE POËZIE?
à Herkennen van Poezie gaat over het kunnen aanduiden van poezie door vb opmaak, sOjlfiguren, etc. ->
het gaat over de tekst kunnen onderscheiden als poezie ipv vb. proza
àErkennen gaat over hoe het genre poezie gezien/ervaren wordt-> breder-> gaat vb. over wat iets (goede)
poezie maakt, wat de kenmerken van (goede) poezie zijn, wat noodzakelijk is om over (goede) poezie te
spreken
= er is onenigheid bij het erkennen van poezie
o ‘Wanneer de tekst gepubliceerd is in een dichtbundel’
o ‘Wanneer een tekst emo!e overbrengt’
o ‘Taal die een bijzondere gedachte overbrengt’
o ‘Als de tekst compact is en gebonden is aan vormelijkle regels’
o ‘Taal die ont-regelt’
àHangt af van Poe!ca
= Het geheel van opvafngen en veronderstellingen van de lezer(s)/de gemeenschap over wat literatuur is,
doet of zou moeten doen
, 2. Wat is literatuur?
ERKENNEN VAN LITERATUUR
àEr is veel onenigheid over Poe!ca
-> Wie mag er eigenlijk oordelen namens ‘de gemeenschap’?
-> Wie schriji nu ECHT de beste literatuur ter wereld?
Vb. De Nobelprijs
o Nobelprijs wordt uitgedeeld aan levende mensen
o De ‘gemeenschap’ die de winnaar beslissen is een Zweedse academie bestaand uit
belangrijke schrijvers
o De meeste winnaars komen uit Frankrijk
o Meest gebruikte taal door winnars is Engels
o Slechts 17% van de winnaars zijn vrouwen
->zegt wel iets over dominanOe van het literaire veld
WAT IS EEN LITERAIRE CANON?
Literaire canon = lijst van belangrijke boeken en auteurs
- Descrip!ef (beschrijvend, als sociale werkelijkheid)-> populariteit
o Wat kent iedereen (binnen een bepaalde groep)
o Wat heeS invloed
o (wat verkoopt het best)
- Prescrip!ef/normaOef (Voorschrijvend, als wens of verplichOng)
o Wat zou idereeen moeten kennen?
o Wat is waardevol (volgens autoriteiten; vb. belangrijke schrijvers, nobelprijs)
àliteraire canon bevind zich vaak ergens tussen DescripOef en PrescripOef
Vb. Nobelprijs maar 14% vrouwelijke winnaars (-> is het dan effecOef wat iedereen zou moeten
kennen? Worden genoeg vrouwelijke werken herkent?)
àcanon kan dus op verschillende manieren opgesteld worden
àVBN:
o KANTL (Koninklijke Academie voor Nederlandstalige Taal en Leoeren)= Nederlandstalige literaire
canon
è Opgesteld door Academische gemeenschap (door professoren-> maar veel wioe mannen)
è 50 essen!ele werken uit de Nederlandse literatuur
è Lijst w aangepast/hernieuwd om de 5 jaar & plaat voor 1 blinde plek
o Canonenquete
è eerder descrip!ef
è kan enkel ingevuld worden door mensen die belangrijk zijn binnen de literatuur (->dus nog
steeds wel PrescripOef)
o Canon van de wereldliteratuur
è Canon opgesteld op basis van de top 10 van 100 schrijvers uit 54 landen
è 69 mannen, 31 vrouwen, veel nobelprijswinnaars
Laat ons de vraag stellen: Is er genoeg diversiteit is in de canon?
