INLEIDING
STAATSRECHT
Samenvatting
Kamiel ter Heerdt (student)
,Inhoudsopgave
Democratische rechtstaat............................................................................................... 2
1.1 Inleiding......................................................................................................... 2
1.2 Staat en staatsrecht.......................................................................................3
1.2.2 Totstandkoming van een staat.............................................................4
1.2.3 Rechtspersoonlijkheid..........................................................................4
1.3 Soevereiniteit................................................................................................. 4
1.4 Constituties en grondwetten..........................................................................5
1.5 Staatsrecht.................................................................................................... 5
1.5.1 Hoofdvragen van het staatsrecht........................................................5
1.5.2 Waar staat het staatsrecht?.................................................................6
1.6 Rechtstaat...................................................................................................... 6
1.7 Democratie.................................................................................................... 7
1.7.1 Directe democratie..............................................................................7
1.7.2 Indirecte democratie...........................................................................8
1.7.3 Combinatie: het referendum als toevoeging........................................8
1.10 Scheiding der machten................................................................................9
1.10.1 De drie functies en machten...........................................................10
Constitutionele monarchie............................................................................................ 11
1.11 Staatsvormen............................................................................................. 11
2.1 Inleiding....................................................................................................... 12
2.2 Het Statuut.................................................................................................. 12
2.2.1 Hoofdkenmerken van het Statuut......................................................13
2.3 De organen........................................................................................... 14
2.4 Bevoegdheden nader bezien.......................................................................15
2.5 Toezicht en waarborgen...............................................................................16
5.7 Koning.......................................................................................................... 16
5.7.1 Ministeriële verantwoordelijkheid......................................................16
5.7.2 Erfelijkheid........................................................................................17
5.7.3 Regent............................................................................................... 17
Staten-Generaal en regering......................................................................................... 19
1.8 Kiesstelsel.................................................................................................... 19
1.8.1 Evenredige vertegenwoordiging........................................................19
5.2 Staten-Generaal........................................................................................... 19
5.2.1 Verkiezing van de kamers..................................................................20
5.2.2 Ontbinding......................................................................................... 20
5.2.3 Parlementaire voorrechten................................................................20
5.2.4 Regeling van werkzaamheden...........................................................21
5.2.5 Commissies.......................................................................................21
5.2.6 Soorten bijeenkomsten......................................................................21
5.2.7 Spreken............................................................................................. 22
5.2.9 Zelfstandigheid der kamers...............................................................22
5.2.10 Taken/werkzaamheden....................................................................22
5.3 Kiesstelsel.................................................................................................... 23
5.5 Regering...................................................................................................... 24
5.5.1 Koning en ministers...........................................................................24
5.5.2 Kabinet/ministerraad.........................................................................24
5.5.3 Vertrouwensregels en verantwoording..............................................25
5.5.4 Kabinetsformatie...............................................................................25
1
, 5.6 Werking parlementair stelsel.......................................................................26
5.6.1 Ministeriële verantwoordelijkheid......................................................26
5.6.3 Inlichtingenplicht...............................................................................26
5.6.6 Dualisme........................................................................................... 27
Wetgeving.................................................................................................................... 28
6.2 Wat is wetgeving?........................................................................................28
6.2.1 Wet in materiële zin...........................................................................28
6.2.2 Wet in formele zin.............................................................................28
6.3 Bevoegdheidsgrondslag voor wetgeving......................................................29
6.3.1 Artikel 81 Grondwet...........................................................................29
6.3 Bevoegdheidsgrondslag voor wetgeving......................................................29
6.3.1 Artikel 81 Grondwet...........................................................................29
6.3.2 ‘Lagere’ wetgevers............................................................................30
6.4 Wie maakt wetgeving en hoe?.....................................................................30
6.4.3 Wet.................................................................................................... 30
6.4.1 Grondwetherziening..........................................................................33
6.5 Hiërarchie van wetgeving............................................................................34
Gedelegeerde wetgeving..............................................................................................35
Rechtspraak.................................................................................................................. 37
8.2 Rechter, rechtstaat en democratie...............................................................37
8.2.1 Rechtsvinding en rechtsvorming.......................................................37
8.2.2 Rechtsvormende taak........................................................................37
Democratische rechtstaat
1.1 Inleiding
Inleiding
2
, - Nederland is als staat een monarchie (koninkrijk) met een centrale
overheid en decentrale bestuursorganen.
o Deze decentrale bestuursorganen hebben bevoegdheden die zijn
toegekend door de wetgever (legaliteitsbeginsel).
o Bestuursorganen zijn op twee soorten gedecentraliseerd:
1. Territoriale decentralisatie: Provincies en gemeenten
2. Functionele decentralisatie: Waterschappen (tevens
territoriaal)
- In Nederland zijn er twee vormen van decentralisatie:
1. Autonomie, provincies en gemeenten regelen en organiseren
hun eigen huishouding.
2. Medebewind, provincies en gemeenten voeren taken uit die de
wetgever oplegt.
1.2 Staat en staatsrecht
Staat
- Een staat heeft de volgende criteria:
o Een staat is een organisatie;
o met een bevolking;
o op een bepaald grondgebied;
o die daarop overheidsgezag uitoefent;
o die daartoe het geweldsmonopolie heeft;
o die beschikt over soevereiniteit.
Interne soevereiniteit is het zelfstandig besluiten kunnen
nemen en bestuur uitoefenen.
Externe soevereiniteit is de internationale erkenning als
staat, met recht op zelfverdediging en bescherming tegen
agressie.
Internationaal
- Erkenning als staat is cruciaal voor deelname aan het internationale
rechtsverkeer.
o De staat heeft externe soevereiniteit
o Kan zich zo beschermen tegen inbreuken op het grondgebied
(agressieverbod en recht op zelfverdediging)
3
STAATSRECHT
Samenvatting
Kamiel ter Heerdt (student)
,Inhoudsopgave
Democratische rechtstaat............................................................................................... 2
1.1 Inleiding......................................................................................................... 2
1.2 Staat en staatsrecht.......................................................................................3
1.2.2 Totstandkoming van een staat.............................................................4
1.2.3 Rechtspersoonlijkheid..........................................................................4
1.3 Soevereiniteit................................................................................................. 4
1.4 Constituties en grondwetten..........................................................................5
1.5 Staatsrecht.................................................................................................... 5
1.5.1 Hoofdvragen van het staatsrecht........................................................5
1.5.2 Waar staat het staatsrecht?.................................................................6
1.6 Rechtstaat...................................................................................................... 6
1.7 Democratie.................................................................................................... 7
1.7.1 Directe democratie..............................................................................7
1.7.2 Indirecte democratie...........................................................................8
1.7.3 Combinatie: het referendum als toevoeging........................................8
1.10 Scheiding der machten................................................................................9
1.10.1 De drie functies en machten...........................................................10
Constitutionele monarchie............................................................................................ 11
1.11 Staatsvormen............................................................................................. 11
2.1 Inleiding....................................................................................................... 12
2.2 Het Statuut.................................................................................................. 12
2.2.1 Hoofdkenmerken van het Statuut......................................................13
2.3 De organen........................................................................................... 14
2.4 Bevoegdheden nader bezien.......................................................................15
2.5 Toezicht en waarborgen...............................................................................16
5.7 Koning.......................................................................................................... 16
5.7.1 Ministeriële verantwoordelijkheid......................................................16
5.7.2 Erfelijkheid........................................................................................17
5.7.3 Regent............................................................................................... 17
Staten-Generaal en regering......................................................................................... 19
1.8 Kiesstelsel.................................................................................................... 19
1.8.1 Evenredige vertegenwoordiging........................................................19
5.2 Staten-Generaal........................................................................................... 19
5.2.1 Verkiezing van de kamers..................................................................20
5.2.2 Ontbinding......................................................................................... 20
5.2.3 Parlementaire voorrechten................................................................20
5.2.4 Regeling van werkzaamheden...........................................................21
5.2.5 Commissies.......................................................................................21
5.2.6 Soorten bijeenkomsten......................................................................21
5.2.7 Spreken............................................................................................. 22
5.2.9 Zelfstandigheid der kamers...............................................................22
5.2.10 Taken/werkzaamheden....................................................................22
5.3 Kiesstelsel.................................................................................................... 23
5.5 Regering...................................................................................................... 24
5.5.1 Koning en ministers...........................................................................24
5.5.2 Kabinet/ministerraad.........................................................................24
5.5.3 Vertrouwensregels en verantwoording..............................................25
5.5.4 Kabinetsformatie...............................................................................25
1
, 5.6 Werking parlementair stelsel.......................................................................26
5.6.1 Ministeriële verantwoordelijkheid......................................................26
5.6.3 Inlichtingenplicht...............................................................................26
5.6.6 Dualisme........................................................................................... 27
Wetgeving.................................................................................................................... 28
6.2 Wat is wetgeving?........................................................................................28
6.2.1 Wet in materiële zin...........................................................................28
6.2.2 Wet in formele zin.............................................................................28
6.3 Bevoegdheidsgrondslag voor wetgeving......................................................29
6.3.1 Artikel 81 Grondwet...........................................................................29
6.3 Bevoegdheidsgrondslag voor wetgeving......................................................29
6.3.1 Artikel 81 Grondwet...........................................................................29
6.3.2 ‘Lagere’ wetgevers............................................................................30
6.4 Wie maakt wetgeving en hoe?.....................................................................30
6.4.3 Wet.................................................................................................... 30
6.4.1 Grondwetherziening..........................................................................33
6.5 Hiërarchie van wetgeving............................................................................34
Gedelegeerde wetgeving..............................................................................................35
Rechtspraak.................................................................................................................. 37
8.2 Rechter, rechtstaat en democratie...............................................................37
8.2.1 Rechtsvinding en rechtsvorming.......................................................37
8.2.2 Rechtsvormende taak........................................................................37
Democratische rechtstaat
1.1 Inleiding
Inleiding
2
, - Nederland is als staat een monarchie (koninkrijk) met een centrale
overheid en decentrale bestuursorganen.
o Deze decentrale bestuursorganen hebben bevoegdheden die zijn
toegekend door de wetgever (legaliteitsbeginsel).
o Bestuursorganen zijn op twee soorten gedecentraliseerd:
1. Territoriale decentralisatie: Provincies en gemeenten
2. Functionele decentralisatie: Waterschappen (tevens
territoriaal)
- In Nederland zijn er twee vormen van decentralisatie:
1. Autonomie, provincies en gemeenten regelen en organiseren
hun eigen huishouding.
2. Medebewind, provincies en gemeenten voeren taken uit die de
wetgever oplegt.
1.2 Staat en staatsrecht
Staat
- Een staat heeft de volgende criteria:
o Een staat is een organisatie;
o met een bevolking;
o op een bepaald grondgebied;
o die daarop overheidsgezag uitoefent;
o die daartoe het geweldsmonopolie heeft;
o die beschikt over soevereiniteit.
Interne soevereiniteit is het zelfstandig besluiten kunnen
nemen en bestuur uitoefenen.
Externe soevereiniteit is de internationale erkenning als
staat, met recht op zelfverdediging en bescherming tegen
agressie.
Internationaal
- Erkenning als staat is cruciaal voor deelname aan het internationale
rechtsverkeer.
o De staat heeft externe soevereiniteit
o Kan zich zo beschermen tegen inbreuken op het grondgebied
(agressieverbod en recht op zelfverdediging)
3
