Beknopte samenvatting Basisboek Recht
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – Inleiding in het recht .................................................................................................................................. 1
Hoofdstuk 2- privaatrecht ................................................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 3 – Overeenkomsten........................................................................................................................................ 8
hoofdstuk 4 – verbintenis uit de wet .............................................................................................................................. 14
Hoofdstuk 8 – Burgerlijk Procesrecht .............................................................................................................................. 16
Hoofdstuk 10 – Bestuursrecht ......................................................................................................................................... 21
Hoofdstuk 11 – Strafrecht ............................................................................................................................................... 27
Hoofdstuk 1 – Inleiding in het recht
Organisatie rechterlijke macht:
Rechtbank: het eerste gerecht
1. De vonnis: de uitspraak van de lagere rechter in de rechtbank
2. Gerechtshof: het tweede gerecht, als je het met de vonnis oneens bent
3. Het arrest: de uitspraak van de hogere rechters in het gerechtshof
4. Hogere raad: het derde gerecht, als je het met het arrest oneens bent
5. Cassatie: de Hogere Raad kijkt of de lagere rechters het recht juist heeft toegepast, zo niet, gaat het terug naar de
lagere rechters, die opnieuw uitspraak moet doen
Stap 1: rechtbank met als uitspraak de vonnis, niet mee eens = in hoger beroep
Stap 2: naar het gerechtshof met als uitspraak een arrest, niet mee eens = in cassatie
Stap 3: naar de hogere raad die controleert of het recht goed is toegepast, zo niet, dan gaat het terug naar stap
- Sancties: een middel om naleving van een voorschrift af te dwingen of straffen voor een overtreding
- Last onder dwangsom: gemeente kan de overtreder elke dag een geldboete geven tot het probleem is opgelost
Indeling van objectief recht:
Burgerlijk/Privaatrecht: staat de rechtsverhouding tussen burgers onderling en het individueel recht centraal
- Publiekrecht: regelt de verhouding tussen de overheid en de burgers, ook het staats- en bestuursrecht, het
strafrecht en het recht van de EU maken hier deel vanuit.
- Bestuursrecht: hoort bij de overheid die onder andere taak heeft om wetten op diverse gebieden van het
bestuursrecht uit te voeren → milieu, bouw en belasting
- Strafrecht: personen die verdacht worden van een strafbaarheid, het is dan een zaak tussen de verdachte en de
samenleving. OM treed namens de samenleving op.
- Materieel recht: bevat regels die rechten verlenen en verplichtingen opleggen tussen burgers onderling, tussen
burgers en overheid en overheden onderling → in het wetboek van strafrecht staat hoe die gestraft wordt
- Formeel recht: geeft regels voor de manier waarop de regels van het materiële privaatrecht gehandhaafd moet
worden, regels die aangeven hoe iemand zijn privaatrechtelijke rechten kan afdwingen tegenover anderen → in
het wetboek van strafvordering staat hoe proces gehandhaafd wordt, bv. Door een huiszoeking
Soorten recht:
Objectief recht en subjectief recht
- Objectief recht (Law): bestaat uit geschreven en ongeschreven regels (normen), het geheel van rechtsregels.
Recht betekent het geheel van rechtsregels dat in Nederland op dit moment van kracht zijn.
- Subjectief recht (Rights): Slaat op een bevoegdheid die een persoon heeft tegenover één of andere personen.
Bevoegdheden:
o Natuurlijk persoon: een persoon die rechten en plichten aangaat
Pagina 1 van 31
, o Rechtspersoon: een organisatievorm die rechten en plichten aangaat
o Rechtsobject: het voorwerp van het recht → dier, huis, mobiel… zijn bezittingen van het rechtssubject
Dwingend recht, aanvullend recht en semi-dwingend recht
- Dwingend recht: onvoorwaardelijk, ook als de betrokkenen dit niet willen mag er niet afgeweken worden. dit is
om de zwakkere partij te beschermen tegenover een sterkere partij → arbeidsrecht en huurrecht
- Aanvullend recht: personen krijgen om af te wijken van de regels om tot een overeenkomst te komen, treffen de
personen zelf geen regeling, dan geldt de wettelijk regeling → afspraak over de hoeveelheid vakantiedagen
- Semi-dwingend recht: het is partijen toegestaan om van de wettelijke regel af te wijken, binnen bepaalde, door
de wet gestelde grenzen → lengte van de proeftijd
Rechtsbronnen
1. Wet
2. Gewoonterecht
3. Jurisprudentie
4. Verdragen
1. wet:
de wet voornaamste rechtsbronnen:
- formele zin: zegt over wie de wet heeft vastgesteld, niet de inhoud → het burgerlijk wetboek is een gezamenlijk
besluit van de regering en Staten-Generaal
- materiële zin: beval algemene regels (normen) van een tot regelgeving bevoegd overheidsorgaan die burgers
bindt
vereisten waaraan een wet in materiële zin moet voldoen:
algemeen bindend: voor een onbepaald aantal personen en is voor herhaling vatbaar
- externe werking: de met het voorschrift beoogde rechtsgevolgen gelding dienen te hebben buiten het tot
wetgeving bevoegde orgaan dat het voorschrift heeft vastgesteld
- de wet in materiële zin moet zijn vastgesteld door een orgaan die door de grondwet of wet in formele zin
bevoegd voor is
- bepaald zelfstandige normstelling: de wet creëert bindende rechtsnormen voor burgers en bedrijven, en is voor
herhaling toepasbaar zonder dat een aanvullende norm nodig is
* wetten in formele zin, zijn ook wetten in materiële zin, behalve bij concrete gevallen → vaststellen rijksbegroting
Rangorde binnen de wetten in materiële zin:
1- Grondwet 4- Ministeriële regelingen
2- Wetten in formele zin (gezamenlijk door 5- Provinciale verordeningen
Regering en Staten-Generaal) 6- Gemeentelijke verordening
3- Algemene maatregelen van bestuur (door de
Regering vastgestelde wet in materiële zin)
- De hogere wet gaat voor een lagere wet, de rechter zal de langere regeling onverbindend verklaren → een
bepaling in de gemeentelijk verordening die in strijd gaat met de grondwet wordt onverbindend verklaart
- De latere wet gaat voor de eerdere wet, de oude regeling wordt opzijgezet door een jongere verordening als ze
niet verenigbaar zijn →bij ministeriële regelingen die strijdig zijn met gelijke rang, krijgt de jonge wet voorrang
2. Gewoonterecht:
Gewoonterecht: algemeen erkend als zelfstandige rechtsbron naast de wet
o Gewoonte: het geregeld handelen in een zekere kring → bedrijfstak
Bv. Op de veehandel is het gewoonte om alleen gezonde dieren te verkopen, zo niet, heb je recht op gewoonterecht
Naast het bewijs van de gewoonte is nodig:
- Dat die handelingen een gevolg zijn van de overtuiging dat iemand zo behoort te doen als hij doet, net als
- Dat de afwijking van de gewoonte als onbehoorlijk wordt ervaren in de betrokken kring van personen (de markt)
*Is er aan die eisen voldaan, dan kan de rechter de bewezen gewoonte constateren en als rechtsregel erkennen.
Pagina 2 van 31
,Wat is de betekenis van het gewoonterecht:
- Het gewoonterecht kan naast de wet bestaan, in die gevallen dat de wet naar de gewoonte verwijst
- Het gewoonterecht kan tegen de wet ingaan, ten minste tegen wetsbepalingen van aanvullend recht, bij hoge
uitzondering moet ook het dwingend recht voor het gewoonterecht wijken.
- Het gewoonterecht is niet in elk rechtsgebied een rechtsbron, bij het strafrecht geldt het gewoonterecht niet
o Legaliteitsbeginsel: de wet bepaalt welk feit strafbaar is, het gewoonterecht is dus niet strafbaar
3. Jurisprudentie:
Jurisprudentie: rechterlijke uitspraken, de rechtelijke uitspraak bindt alleen de procespartijen → rechters kijken naar
rechters in gelijksoortige zaken.
- Vaste jurisprudentie: Hierdoor wordt voorkomen dat eventuele gerechtelijke procedure in het ongelijk worden
gesteld, de (vaste) jurisprudentie wordt dan ook als zelfstandige rechtsbron aangemerkt
- Interpretatie: de rechter moet in concrete gevallen vaststellen wat de betekenis is van de toegepaste regel
- Syllogisme: regel uit de logica en bestaat uit een minor (feit), Mayor (algemene regel) en een conclusie
4. Verdragen:
Verdragen: een internationale overeenkomst tussen twee of meer staten
- monistische opvatting: volkenrechtelijke verdragen binnen de nationale rechtsorde hebben automatische
werking.
- sluiting van het verdrag: de regering moet zorgen dat de onderhandelingen, de internationale afspraken in
conceptverdragen worden vastgesteld, de conceptverdragen worden dan ondertekend. De plechtigheid van deze
ondertekening wordt de ‘sluiting van het verdrag’ genoemd.
- Ratificatie: als een gesloten verdrag door de Staten-Generaal is goedgekeurd, wordt er medegedeeld dat
Nederland zich aan het verdrag gebonden is. Pas na de ratificatie krijg het verdrag tussen Nederland en de
andere verdragsluitende staat rechtskracht. Een verdrag waarbij Nederland partij is, moet gepubliceerd worden
in het Tractatenblad, na publicatie is voldaan aan de wet.
Interpretatiemethode
- Grammaticale: wat er taalkundig in de wet staat
- Historische: kijken wat de bedoeling of hoe het opgelost werd in de geschiedenis
o Wetshistorische: wat de bedoeling was van de opstellers van de wet
o Rechtshistorische: rechter kijk hoe het in de geschiedenis is opgelost
- Teleologische: wat de wet wil bereiken of voorkomen
- Anticiperende: rechter houdt rekening met een komend recht, wettelijke regel die nog niet is ingevoerd
- Systematisch: de (nieuwe) wetsbepaling wordt in verband met andere wetsbepalingen toepepast
Analogie en a-contrario-redenering
- Analogie: het uitbreiden van een wettelijke regel in een gelijke situatie waarvoor geen eigen wettelijke regel
bestaat en waarvoor strikt genomen de geregelde bepaling niet geschreven is → verboden voor fietsen = niet
toegestaan voor elektrische step = analogie
- A-contrario-redenering: de wettelijke regel wordt alleen maar van toepassing verklaard op het uitdrukkelijk
genomen geval en niet op een niet concreet genoemde situatie → verboden voor fietsen = wel toegestaan voor
elektrische step = a-contrario-redenering
Hoofdstuk 2- privaatrecht
Materieel en formeel privaatrecht
- Materiële privaatrecht geeft aan welke rechten en plichten (rechts)personen onderling kunnen hebben, het geeft
ook aan wat de gevolgen zijn indien iemand de rechten van een ander schendt.
- Formele privaatrecht geeft aan op welke wijze materiële recht gehandhaafd kan worden, er staat hoe je bv. Een
procedure moet starten.
- Titels en afdelingen: ieder boek is verdeeld in titels en is veelal weer onderverdeeld in afdelingen. De titels en/of
afdelingen bestaan uit wetsartikelen → ‘afdeling 6.1.10’ = boek 6, titel 1, afdeling 10
- Wetsartikel: zijn in het BW per boek genummerd, hierdoor blijft het duidelijk uit welk boek het wetsartikel
afkomstig is → ‘artikel 6:162’ = artikel 162 uit boek 6
Pagina 3 van 31
, Structuur en systematiek van het Burgerlijk Wetboek
- Boek 1 Personen- en familierecht
- Boek 2 Rechtspersonen
- Boek 3 Vermogensrechten in het algemeen
- Boek 4 Erfrecht
- Boek 5 Zakelijke rechten
- Boek 6 Algemeen gedeelte verbintenissenrecht
- Boek 7 Bijzondere overeenkomsten
- Boek 7A Bijzondere overeenkomsten: vervolg
- Boek 8 Verkeersmiddelen en vervoer
- Boek 10 Internationaal privaatrecht
Vermogensrecht
*op geld waardeerbaar + rechtsbetrekking + 2 of meer personen = verbintenis = vermogensrecht
Het vermogensrecht kan worden verdeeld in:
- Verbintenissenrecht: vermogensrechtelijke relaties tussen twee of meer (rechts)personen, deze relaties
verplichten de één een bepaalde plicht te verrichten waarop de ander recht heeft. Een verbintenis heeft een
plicht aan de ene kant en corresponderende recht aan de andere kant.
o Contractvrijheid: partijen zijn in beginsel vrij te bepalen of en met wie zij overeenkomsten willen sluiten
▪ Aanvullend recht: partijen staan bij verbintenissenrecht vrij de overeenkomst die inhoud te geven die zij
zelf wenselijk achten, ongeacht of deze overeenkomst behoort tot een nader in de wet geregelde soort
▪ Open stelsel: partijen zijn, voor zover zij niet in strijd handelen met dwingend recht, nagenoeg vrij om
te bepalen welke verbintenissen zij in het leven willen roepen
- Goederenrecht: heeft betrekking op goederen en met name op de relatie tussen (rechts)personen en een goed.
Niet de prestatie, maar het goed staat centraal
o Dwingend recht: partijen mogen niet bij overeenkomst afwijken
o Gesloten stelsel: partijen mogen ook niet zelf andere goederenrechtelijke rechten creëren dan die in de wet
Geslaagde structuur en schakelbepalingen
- Algemene bepalingen zijn bepalingen die zowel voor het verbintenissen- als voor het goederenrecht van belang
zijn. het zijn artikelen die bepaalde essentiële begrippen nader definiëren
- Gelaagde structuur houdt in dat algemene bepalingen voorin het wetboek te vinden zijn en gevolgd worden door
bepalingen die zich steeds meer op een bepaalde situatie toespitsen.
- Schakelbepalingen zijn bepalingen die bepaalde wetsartikelen van overeenkomstige toepassing verklaren op
situaties waarvoor zij anders niet zouden hebben gegolden. De schakelbepaling staat vaak aan het einde van een
titel of afdeling.
Rechtshandeling
- Rechtsfeit: feiten die voor het recht van
belang zijn
- Rechtsgevolg: is niet afhankelijk van
handelen van betrokken mensen
- Andere feiten: feiten die voor het recht
niet van belang zijn
- Bloot rechtsfeiten: rechtsfeiten waarbij
het rechtsgevolg intreedt zonder dat
daarvoor een menselijk handelen van de
betrokkene zelf nodig is → geboorte,
meerderjarige worden en overlijden
- Menselijk handelen: bewust of onbewust handelen
- Rechtshandeling: een feitelijke handeling die een natuurlijk persoon of rechtspersoon uitvoert met de bedoeling
een bepaald rechtsgevolg tot stand te brengen → erfenis verwerpen
- Feitelijke handeling: treedt in zonder dat de menselijke handeling gericht is geweest op het intreden van dit
rechtsgevolg → het plegen van een strafbaar feit, ongeacht de pleger het wil, wordt hij strafbaar
Pagina 4 van 31
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – Inleiding in het recht .................................................................................................................................. 1
Hoofdstuk 2- privaatrecht ................................................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 3 – Overeenkomsten........................................................................................................................................ 8
hoofdstuk 4 – verbintenis uit de wet .............................................................................................................................. 14
Hoofdstuk 8 – Burgerlijk Procesrecht .............................................................................................................................. 16
Hoofdstuk 10 – Bestuursrecht ......................................................................................................................................... 21
Hoofdstuk 11 – Strafrecht ............................................................................................................................................... 27
Hoofdstuk 1 – Inleiding in het recht
Organisatie rechterlijke macht:
Rechtbank: het eerste gerecht
1. De vonnis: de uitspraak van de lagere rechter in de rechtbank
2. Gerechtshof: het tweede gerecht, als je het met de vonnis oneens bent
3. Het arrest: de uitspraak van de hogere rechters in het gerechtshof
4. Hogere raad: het derde gerecht, als je het met het arrest oneens bent
5. Cassatie: de Hogere Raad kijkt of de lagere rechters het recht juist heeft toegepast, zo niet, gaat het terug naar de
lagere rechters, die opnieuw uitspraak moet doen
Stap 1: rechtbank met als uitspraak de vonnis, niet mee eens = in hoger beroep
Stap 2: naar het gerechtshof met als uitspraak een arrest, niet mee eens = in cassatie
Stap 3: naar de hogere raad die controleert of het recht goed is toegepast, zo niet, dan gaat het terug naar stap
- Sancties: een middel om naleving van een voorschrift af te dwingen of straffen voor een overtreding
- Last onder dwangsom: gemeente kan de overtreder elke dag een geldboete geven tot het probleem is opgelost
Indeling van objectief recht:
Burgerlijk/Privaatrecht: staat de rechtsverhouding tussen burgers onderling en het individueel recht centraal
- Publiekrecht: regelt de verhouding tussen de overheid en de burgers, ook het staats- en bestuursrecht, het
strafrecht en het recht van de EU maken hier deel vanuit.
- Bestuursrecht: hoort bij de overheid die onder andere taak heeft om wetten op diverse gebieden van het
bestuursrecht uit te voeren → milieu, bouw en belasting
- Strafrecht: personen die verdacht worden van een strafbaarheid, het is dan een zaak tussen de verdachte en de
samenleving. OM treed namens de samenleving op.
- Materieel recht: bevat regels die rechten verlenen en verplichtingen opleggen tussen burgers onderling, tussen
burgers en overheid en overheden onderling → in het wetboek van strafrecht staat hoe die gestraft wordt
- Formeel recht: geeft regels voor de manier waarop de regels van het materiële privaatrecht gehandhaafd moet
worden, regels die aangeven hoe iemand zijn privaatrechtelijke rechten kan afdwingen tegenover anderen → in
het wetboek van strafvordering staat hoe proces gehandhaafd wordt, bv. Door een huiszoeking
Soorten recht:
Objectief recht en subjectief recht
- Objectief recht (Law): bestaat uit geschreven en ongeschreven regels (normen), het geheel van rechtsregels.
Recht betekent het geheel van rechtsregels dat in Nederland op dit moment van kracht zijn.
- Subjectief recht (Rights): Slaat op een bevoegdheid die een persoon heeft tegenover één of andere personen.
Bevoegdheden:
o Natuurlijk persoon: een persoon die rechten en plichten aangaat
Pagina 1 van 31
, o Rechtspersoon: een organisatievorm die rechten en plichten aangaat
o Rechtsobject: het voorwerp van het recht → dier, huis, mobiel… zijn bezittingen van het rechtssubject
Dwingend recht, aanvullend recht en semi-dwingend recht
- Dwingend recht: onvoorwaardelijk, ook als de betrokkenen dit niet willen mag er niet afgeweken worden. dit is
om de zwakkere partij te beschermen tegenover een sterkere partij → arbeidsrecht en huurrecht
- Aanvullend recht: personen krijgen om af te wijken van de regels om tot een overeenkomst te komen, treffen de
personen zelf geen regeling, dan geldt de wettelijk regeling → afspraak over de hoeveelheid vakantiedagen
- Semi-dwingend recht: het is partijen toegestaan om van de wettelijke regel af te wijken, binnen bepaalde, door
de wet gestelde grenzen → lengte van de proeftijd
Rechtsbronnen
1. Wet
2. Gewoonterecht
3. Jurisprudentie
4. Verdragen
1. wet:
de wet voornaamste rechtsbronnen:
- formele zin: zegt over wie de wet heeft vastgesteld, niet de inhoud → het burgerlijk wetboek is een gezamenlijk
besluit van de regering en Staten-Generaal
- materiële zin: beval algemene regels (normen) van een tot regelgeving bevoegd overheidsorgaan die burgers
bindt
vereisten waaraan een wet in materiële zin moet voldoen:
algemeen bindend: voor een onbepaald aantal personen en is voor herhaling vatbaar
- externe werking: de met het voorschrift beoogde rechtsgevolgen gelding dienen te hebben buiten het tot
wetgeving bevoegde orgaan dat het voorschrift heeft vastgesteld
- de wet in materiële zin moet zijn vastgesteld door een orgaan die door de grondwet of wet in formele zin
bevoegd voor is
- bepaald zelfstandige normstelling: de wet creëert bindende rechtsnormen voor burgers en bedrijven, en is voor
herhaling toepasbaar zonder dat een aanvullende norm nodig is
* wetten in formele zin, zijn ook wetten in materiële zin, behalve bij concrete gevallen → vaststellen rijksbegroting
Rangorde binnen de wetten in materiële zin:
1- Grondwet 4- Ministeriële regelingen
2- Wetten in formele zin (gezamenlijk door 5- Provinciale verordeningen
Regering en Staten-Generaal) 6- Gemeentelijke verordening
3- Algemene maatregelen van bestuur (door de
Regering vastgestelde wet in materiële zin)
- De hogere wet gaat voor een lagere wet, de rechter zal de langere regeling onverbindend verklaren → een
bepaling in de gemeentelijk verordening die in strijd gaat met de grondwet wordt onverbindend verklaart
- De latere wet gaat voor de eerdere wet, de oude regeling wordt opzijgezet door een jongere verordening als ze
niet verenigbaar zijn →bij ministeriële regelingen die strijdig zijn met gelijke rang, krijgt de jonge wet voorrang
2. Gewoonterecht:
Gewoonterecht: algemeen erkend als zelfstandige rechtsbron naast de wet
o Gewoonte: het geregeld handelen in een zekere kring → bedrijfstak
Bv. Op de veehandel is het gewoonte om alleen gezonde dieren te verkopen, zo niet, heb je recht op gewoonterecht
Naast het bewijs van de gewoonte is nodig:
- Dat die handelingen een gevolg zijn van de overtuiging dat iemand zo behoort te doen als hij doet, net als
- Dat de afwijking van de gewoonte als onbehoorlijk wordt ervaren in de betrokken kring van personen (de markt)
*Is er aan die eisen voldaan, dan kan de rechter de bewezen gewoonte constateren en als rechtsregel erkennen.
Pagina 2 van 31
,Wat is de betekenis van het gewoonterecht:
- Het gewoonterecht kan naast de wet bestaan, in die gevallen dat de wet naar de gewoonte verwijst
- Het gewoonterecht kan tegen de wet ingaan, ten minste tegen wetsbepalingen van aanvullend recht, bij hoge
uitzondering moet ook het dwingend recht voor het gewoonterecht wijken.
- Het gewoonterecht is niet in elk rechtsgebied een rechtsbron, bij het strafrecht geldt het gewoonterecht niet
o Legaliteitsbeginsel: de wet bepaalt welk feit strafbaar is, het gewoonterecht is dus niet strafbaar
3. Jurisprudentie:
Jurisprudentie: rechterlijke uitspraken, de rechtelijke uitspraak bindt alleen de procespartijen → rechters kijken naar
rechters in gelijksoortige zaken.
- Vaste jurisprudentie: Hierdoor wordt voorkomen dat eventuele gerechtelijke procedure in het ongelijk worden
gesteld, de (vaste) jurisprudentie wordt dan ook als zelfstandige rechtsbron aangemerkt
- Interpretatie: de rechter moet in concrete gevallen vaststellen wat de betekenis is van de toegepaste regel
- Syllogisme: regel uit de logica en bestaat uit een minor (feit), Mayor (algemene regel) en een conclusie
4. Verdragen:
Verdragen: een internationale overeenkomst tussen twee of meer staten
- monistische opvatting: volkenrechtelijke verdragen binnen de nationale rechtsorde hebben automatische
werking.
- sluiting van het verdrag: de regering moet zorgen dat de onderhandelingen, de internationale afspraken in
conceptverdragen worden vastgesteld, de conceptverdragen worden dan ondertekend. De plechtigheid van deze
ondertekening wordt de ‘sluiting van het verdrag’ genoemd.
- Ratificatie: als een gesloten verdrag door de Staten-Generaal is goedgekeurd, wordt er medegedeeld dat
Nederland zich aan het verdrag gebonden is. Pas na de ratificatie krijg het verdrag tussen Nederland en de
andere verdragsluitende staat rechtskracht. Een verdrag waarbij Nederland partij is, moet gepubliceerd worden
in het Tractatenblad, na publicatie is voldaan aan de wet.
Interpretatiemethode
- Grammaticale: wat er taalkundig in de wet staat
- Historische: kijken wat de bedoeling of hoe het opgelost werd in de geschiedenis
o Wetshistorische: wat de bedoeling was van de opstellers van de wet
o Rechtshistorische: rechter kijk hoe het in de geschiedenis is opgelost
- Teleologische: wat de wet wil bereiken of voorkomen
- Anticiperende: rechter houdt rekening met een komend recht, wettelijke regel die nog niet is ingevoerd
- Systematisch: de (nieuwe) wetsbepaling wordt in verband met andere wetsbepalingen toepepast
Analogie en a-contrario-redenering
- Analogie: het uitbreiden van een wettelijke regel in een gelijke situatie waarvoor geen eigen wettelijke regel
bestaat en waarvoor strikt genomen de geregelde bepaling niet geschreven is → verboden voor fietsen = niet
toegestaan voor elektrische step = analogie
- A-contrario-redenering: de wettelijke regel wordt alleen maar van toepassing verklaard op het uitdrukkelijk
genomen geval en niet op een niet concreet genoemde situatie → verboden voor fietsen = wel toegestaan voor
elektrische step = a-contrario-redenering
Hoofdstuk 2- privaatrecht
Materieel en formeel privaatrecht
- Materiële privaatrecht geeft aan welke rechten en plichten (rechts)personen onderling kunnen hebben, het geeft
ook aan wat de gevolgen zijn indien iemand de rechten van een ander schendt.
- Formele privaatrecht geeft aan op welke wijze materiële recht gehandhaafd kan worden, er staat hoe je bv. Een
procedure moet starten.
- Titels en afdelingen: ieder boek is verdeeld in titels en is veelal weer onderverdeeld in afdelingen. De titels en/of
afdelingen bestaan uit wetsartikelen → ‘afdeling 6.1.10’ = boek 6, titel 1, afdeling 10
- Wetsartikel: zijn in het BW per boek genummerd, hierdoor blijft het duidelijk uit welk boek het wetsartikel
afkomstig is → ‘artikel 6:162’ = artikel 162 uit boek 6
Pagina 3 van 31
, Structuur en systematiek van het Burgerlijk Wetboek
- Boek 1 Personen- en familierecht
- Boek 2 Rechtspersonen
- Boek 3 Vermogensrechten in het algemeen
- Boek 4 Erfrecht
- Boek 5 Zakelijke rechten
- Boek 6 Algemeen gedeelte verbintenissenrecht
- Boek 7 Bijzondere overeenkomsten
- Boek 7A Bijzondere overeenkomsten: vervolg
- Boek 8 Verkeersmiddelen en vervoer
- Boek 10 Internationaal privaatrecht
Vermogensrecht
*op geld waardeerbaar + rechtsbetrekking + 2 of meer personen = verbintenis = vermogensrecht
Het vermogensrecht kan worden verdeeld in:
- Verbintenissenrecht: vermogensrechtelijke relaties tussen twee of meer (rechts)personen, deze relaties
verplichten de één een bepaalde plicht te verrichten waarop de ander recht heeft. Een verbintenis heeft een
plicht aan de ene kant en corresponderende recht aan de andere kant.
o Contractvrijheid: partijen zijn in beginsel vrij te bepalen of en met wie zij overeenkomsten willen sluiten
▪ Aanvullend recht: partijen staan bij verbintenissenrecht vrij de overeenkomst die inhoud te geven die zij
zelf wenselijk achten, ongeacht of deze overeenkomst behoort tot een nader in de wet geregelde soort
▪ Open stelsel: partijen zijn, voor zover zij niet in strijd handelen met dwingend recht, nagenoeg vrij om
te bepalen welke verbintenissen zij in het leven willen roepen
- Goederenrecht: heeft betrekking op goederen en met name op de relatie tussen (rechts)personen en een goed.
Niet de prestatie, maar het goed staat centraal
o Dwingend recht: partijen mogen niet bij overeenkomst afwijken
o Gesloten stelsel: partijen mogen ook niet zelf andere goederenrechtelijke rechten creëren dan die in de wet
Geslaagde structuur en schakelbepalingen
- Algemene bepalingen zijn bepalingen die zowel voor het verbintenissen- als voor het goederenrecht van belang
zijn. het zijn artikelen die bepaalde essentiële begrippen nader definiëren
- Gelaagde structuur houdt in dat algemene bepalingen voorin het wetboek te vinden zijn en gevolgd worden door
bepalingen die zich steeds meer op een bepaalde situatie toespitsen.
- Schakelbepalingen zijn bepalingen die bepaalde wetsartikelen van overeenkomstige toepassing verklaren op
situaties waarvoor zij anders niet zouden hebben gegolden. De schakelbepaling staat vaak aan het einde van een
titel of afdeling.
Rechtshandeling
- Rechtsfeit: feiten die voor het recht van
belang zijn
- Rechtsgevolg: is niet afhankelijk van
handelen van betrokken mensen
- Andere feiten: feiten die voor het recht
niet van belang zijn
- Bloot rechtsfeiten: rechtsfeiten waarbij
het rechtsgevolg intreedt zonder dat
daarvoor een menselijk handelen van de
betrokkene zelf nodig is → geboorte,
meerderjarige worden en overlijden
- Menselijk handelen: bewust of onbewust handelen
- Rechtshandeling: een feitelijke handeling die een natuurlijk persoon of rechtspersoon uitvoert met de bedoeling
een bepaald rechtsgevolg tot stand te brengen → erfenis verwerpen
- Feitelijke handeling: treedt in zonder dat de menselijke handeling gericht is geweest op het intreden van dit
rechtsgevolg → het plegen van een strafbaar feit, ongeacht de pleger het wil, wordt hij strafbaar
Pagina 4 van 31
