Filosofie
Wat is filosofie?
- Filein = verlangen + sofia = wijsheid
- = discipline zonder vaste vertrekken = anarchè
- = denkkaders aanreiken om meest fundamentele denkwijzen over mens + wereld beter
te begrijpen
4 Kernaspecten v filosofie =
1. Methodische twijfel
2. Fundamenteel nadenken
3. Systematisch + logisch redeneren
4. Aporetisch
1. Methodische twijfel
- René Descartes = twijfel als filosofische methode uitwerken
- Twijfel =
• Basis van filosofie
---> doel twijfel = waarheid bereiken
• Basis van wetenschap
---> methodische twijfel = kritische vragen stellen bij schijnbare zekerheden =
- Zekerheden v eigen standpunt
- Zekerheid v eigen kijk nr wereld Pas na toetsing voor waar kunnen aannemen
- Zekerheid v bepaalde theorieën en bewijzen
2. Fundamenteel nadenken
- Filosofie vertrekken vanuit verwondering over wereld + onze plaats daarin
- Vraag stellen over:
• Hoe zit wereld in elkaar
• Hoe kan ik kennis verwerven
• Wat is een goede samenleving
---> fundamentele die niet economisch-valideerbaar zijn maar wel economisch
relevant --->
▪ Vormen leidraad van wat we in leven aanvangen
▪ Tonen ons hoe we aan kennisopbouw kunnen doen
---> fundamentele vraagstukken =
• Geen vast onderzoeksobject
• Wel soort manier van denken + redeneren
---> veel vraagstukken in medische wereld door technische vooruitgang
1
,3. Systematisch + logisch redeneren
Voor alle wetenschappen = van groot belang om logisch + stap voor stap te werk gaan --->
systematisch te werk gaan =
- Duidelijk voor jezelf
- Duidelijk voor anderen
---> Belang voor filosofie =
• Zin voor synthese
• Zorgen dat er een overzichtelijk analyse is van alle stappen die ondernomen zijn
• Leren zeer hoge eisen te stellen aan jezelf en anderen
---> zelfkritiek inbouwen = zo niet direct zeker zijn van eigen bepaalde idee of
theorie
---> Sommige problemen met fundamentele vragen =
- Onoplosbaar ---> bv. wat is een goeie samenleving ?
- Niet exact ---> bv. goed kunstwerk? Waarom verliefd?
- Nog niet oplosbaar maar in de toekomst wel ---> bv. ontrafelen genetische code
---> belangrijk om te blijven analyseren + uit klaren
4. Aporetisch
Filosofie = niet alleen antwoorden geven op bestaande problemen MAAR ook zelf op zoek gaan
nr vragen waar schijnbare zekerheden zijn
---> = op zoek gaan nr aporie
---> Aporie = zonder doorgang = probleem waarin je vast raakt
---> Apororetische denken = actief op zoek gaan nr constructies in denken waar geen
antwoorden/argumenten meer zijn
---> proberen om op zo absoluut mogelijk + hardnekkig mogelijke manier problemen te
ontrafelen + finaal weer oplossen
Rol van twijfel in samenleving
- ‘mijn waarheid telt even veel als die van jou’
- ‘Ik voel dat het zo is’
---> als alles waar is, is alles relatief = relativisme
---> paradox: want hoe fan nog iets voor waar aannemen?
---> gezondheidszorg = veel desinformatie over ---> angst om nr ziekenhuis te komen is meestal
niet terecht maar hoe krijgen we dat uit hoofd van mensen?
2
, Wat is gezondheid?
Medische filosofie =
Filosofische bevraging v belang + plaats v gezondheid in samenleving vroeger + nu
3 grote periodes =
1. Oudheid ---> Grieken + romeinen
2. Feodaliteit
3. Moderne samenleving
Oudheid =
Genezen van mensen = publiek gegeven ---> iemand ziek = mensen kwamen voorbij en deelden
meningen en raad = gelegenheidsartsen
---> door de vele opinies van mensen = moeilijk om een keuze uit te maken + juiste
vaststellingen moeten doen geloven
Grieken
Socrates = symbool voor in discussie gaan + vaak afbeelden met gifbeker
Grieks model v samenleving =
- Niet langer agrarische omgeving
- Complexere samenleving ontstaat = polis
- Nieuwe manier van denken ontstaat = logos
= taal = spreken = rationele discussie voeren over
allerlei onderwerpen
---> menselijke lijf wordt een object voor studie ---> bevolking
gelooft niet meer wat goden zeggen over menselijk lichaam
Nieuwe manier v leven in Polis =
- Polis = nieuwe sociale ruimte
- Volk (demos) regeert over zichzelf (kratein) = democratie
- Samenleving = te bespreken kwestie
- Agora = plaats v samenkomen
---> Mensen gaan met elkaar in discussie over hoe de samenleving moet verlopen --->
ruimte voor nodig
Zaken versterken elkaar ---> wetenschap krijgt een boost =
---> manier van denken verbetert + leven verbetert + eeuw verbetert ---> elkaar versterken3
, Begin democratie =
Demos = slechts minderheid ---> geen:
- Barbaroi
- Vrouwen
- Slaven
- Werklieden
---> DUS aristocratie = bestuur vd meest geschikten + meest
ontwikkelden
---> werklieden niet want die werken met hun handen dus hebben geen verstand
Democratie
- Idee toch daar ontstaan ---> publieke ruimte + discussie
- Cruciaal = nieuw idee = samen leven is van en voor mensen ---> NIET goden
= bestuur en samenleving in eigen handen nemen
Toepassing = burgerpanels =
Afspiegeling van wat in Griekenland gebeurde ---> mensen gaan in discussie met elkaar
Nieuwe manier van denken = logos =
- filein sofia ---> begeren van wijsheid
- 6e eeuw vCh : rationeel zoeken naar orde(ning) in de wereld (kosmos)
- Zoeken naar nomoi (wetmatigheden) in de natuur (phusis)
- Niet langer aanvaarden v religieuze autoriteit
----> discussiëren tot er een besluit komt dat klopt ---> mens gaat zelf op zoek
Logos en Polis versterken elkaar
Logos versterkt Polis Polis versterkt Logos
= Dankzij logos kunnen mensen nadenken + Polis geeft ruimte aan het woord ---> mensen
discussiëren over zichzelf + samenlevingsvragen kunnen zich uitspreken + discussiëren =
• Logos krijgt zo publieke + politieke kracht
• De manier van samenleven in de polis is
---> Logos leidt dus tot het ontstaan van een rationeel georganiseerd dankzij logos.
publieke sfeer waarin men samen nadenkt: dat is
de polis. ---> De polis maakt logos tot iets wat publiek en
krachtig is.
---> Door feit dat er een mogelijkheid bestaat om in
discussie te gaan = in discussie gaan over allerlei + logos verwerft politieke + publieke status --->
zaken woord komt nr buiten
4
Wat is filosofie?
- Filein = verlangen + sofia = wijsheid
- = discipline zonder vaste vertrekken = anarchè
- = denkkaders aanreiken om meest fundamentele denkwijzen over mens + wereld beter
te begrijpen
4 Kernaspecten v filosofie =
1. Methodische twijfel
2. Fundamenteel nadenken
3. Systematisch + logisch redeneren
4. Aporetisch
1. Methodische twijfel
- René Descartes = twijfel als filosofische methode uitwerken
- Twijfel =
• Basis van filosofie
---> doel twijfel = waarheid bereiken
• Basis van wetenschap
---> methodische twijfel = kritische vragen stellen bij schijnbare zekerheden =
- Zekerheden v eigen standpunt
- Zekerheid v eigen kijk nr wereld Pas na toetsing voor waar kunnen aannemen
- Zekerheid v bepaalde theorieën en bewijzen
2. Fundamenteel nadenken
- Filosofie vertrekken vanuit verwondering over wereld + onze plaats daarin
- Vraag stellen over:
• Hoe zit wereld in elkaar
• Hoe kan ik kennis verwerven
• Wat is een goede samenleving
---> fundamentele die niet economisch-valideerbaar zijn maar wel economisch
relevant --->
▪ Vormen leidraad van wat we in leven aanvangen
▪ Tonen ons hoe we aan kennisopbouw kunnen doen
---> fundamentele vraagstukken =
• Geen vast onderzoeksobject
• Wel soort manier van denken + redeneren
---> veel vraagstukken in medische wereld door technische vooruitgang
1
,3. Systematisch + logisch redeneren
Voor alle wetenschappen = van groot belang om logisch + stap voor stap te werk gaan --->
systematisch te werk gaan =
- Duidelijk voor jezelf
- Duidelijk voor anderen
---> Belang voor filosofie =
• Zin voor synthese
• Zorgen dat er een overzichtelijk analyse is van alle stappen die ondernomen zijn
• Leren zeer hoge eisen te stellen aan jezelf en anderen
---> zelfkritiek inbouwen = zo niet direct zeker zijn van eigen bepaalde idee of
theorie
---> Sommige problemen met fundamentele vragen =
- Onoplosbaar ---> bv. wat is een goeie samenleving ?
- Niet exact ---> bv. goed kunstwerk? Waarom verliefd?
- Nog niet oplosbaar maar in de toekomst wel ---> bv. ontrafelen genetische code
---> belangrijk om te blijven analyseren + uit klaren
4. Aporetisch
Filosofie = niet alleen antwoorden geven op bestaande problemen MAAR ook zelf op zoek gaan
nr vragen waar schijnbare zekerheden zijn
---> = op zoek gaan nr aporie
---> Aporie = zonder doorgang = probleem waarin je vast raakt
---> Apororetische denken = actief op zoek gaan nr constructies in denken waar geen
antwoorden/argumenten meer zijn
---> proberen om op zo absoluut mogelijk + hardnekkig mogelijke manier problemen te
ontrafelen + finaal weer oplossen
Rol van twijfel in samenleving
- ‘mijn waarheid telt even veel als die van jou’
- ‘Ik voel dat het zo is’
---> als alles waar is, is alles relatief = relativisme
---> paradox: want hoe fan nog iets voor waar aannemen?
---> gezondheidszorg = veel desinformatie over ---> angst om nr ziekenhuis te komen is meestal
niet terecht maar hoe krijgen we dat uit hoofd van mensen?
2
, Wat is gezondheid?
Medische filosofie =
Filosofische bevraging v belang + plaats v gezondheid in samenleving vroeger + nu
3 grote periodes =
1. Oudheid ---> Grieken + romeinen
2. Feodaliteit
3. Moderne samenleving
Oudheid =
Genezen van mensen = publiek gegeven ---> iemand ziek = mensen kwamen voorbij en deelden
meningen en raad = gelegenheidsartsen
---> door de vele opinies van mensen = moeilijk om een keuze uit te maken + juiste
vaststellingen moeten doen geloven
Grieken
Socrates = symbool voor in discussie gaan + vaak afbeelden met gifbeker
Grieks model v samenleving =
- Niet langer agrarische omgeving
- Complexere samenleving ontstaat = polis
- Nieuwe manier van denken ontstaat = logos
= taal = spreken = rationele discussie voeren over
allerlei onderwerpen
---> menselijke lijf wordt een object voor studie ---> bevolking
gelooft niet meer wat goden zeggen over menselijk lichaam
Nieuwe manier v leven in Polis =
- Polis = nieuwe sociale ruimte
- Volk (demos) regeert over zichzelf (kratein) = democratie
- Samenleving = te bespreken kwestie
- Agora = plaats v samenkomen
---> Mensen gaan met elkaar in discussie over hoe de samenleving moet verlopen --->
ruimte voor nodig
Zaken versterken elkaar ---> wetenschap krijgt een boost =
---> manier van denken verbetert + leven verbetert + eeuw verbetert ---> elkaar versterken3
, Begin democratie =
Demos = slechts minderheid ---> geen:
- Barbaroi
- Vrouwen
- Slaven
- Werklieden
---> DUS aristocratie = bestuur vd meest geschikten + meest
ontwikkelden
---> werklieden niet want die werken met hun handen dus hebben geen verstand
Democratie
- Idee toch daar ontstaan ---> publieke ruimte + discussie
- Cruciaal = nieuw idee = samen leven is van en voor mensen ---> NIET goden
= bestuur en samenleving in eigen handen nemen
Toepassing = burgerpanels =
Afspiegeling van wat in Griekenland gebeurde ---> mensen gaan in discussie met elkaar
Nieuwe manier van denken = logos =
- filein sofia ---> begeren van wijsheid
- 6e eeuw vCh : rationeel zoeken naar orde(ning) in de wereld (kosmos)
- Zoeken naar nomoi (wetmatigheden) in de natuur (phusis)
- Niet langer aanvaarden v religieuze autoriteit
----> discussiëren tot er een besluit komt dat klopt ---> mens gaat zelf op zoek
Logos en Polis versterken elkaar
Logos versterkt Polis Polis versterkt Logos
= Dankzij logos kunnen mensen nadenken + Polis geeft ruimte aan het woord ---> mensen
discussiëren over zichzelf + samenlevingsvragen kunnen zich uitspreken + discussiëren =
• Logos krijgt zo publieke + politieke kracht
• De manier van samenleven in de polis is
---> Logos leidt dus tot het ontstaan van een rationeel georganiseerd dankzij logos.
publieke sfeer waarin men samen nadenkt: dat is
de polis. ---> De polis maakt logos tot iets wat publiek en
krachtig is.
---> Door feit dat er een mogelijkheid bestaat om in
discussie te gaan = in discussie gaan over allerlei + logos verwerft politieke + publieke status --->
zaken woord komt nr buiten
4
