Samenvatting en eventuele examenvragen - farmacologie

Algemene farmacologie

Deel 1 H2: het geneesmiddel
Wat zijn de verschillende mogelijke oorsprongen van een
geneesmiddel + voorbeeld
 Plantaardig (bv insomnia)
 Microbieel (bv bacteriële infectie)
 Dierlijk (bv insuline)
 Mineraal (bv aluminiumoxide)
 Scheikundig

Wat zijn de verschillende stappen van de
geneesmiddelenontwikkeling + uitleg
 Drug discovery: veelbelovende moleculen worden verder getest
 Preklinische fase: moleculen eerst testen op cellen en proefdieren
 Klinische fase: testen op kleine groep mensen (vrijwilligers)
o Testen op kleine groep patiënten
 Testen op grote groep patiënten
 Approval: registratie, krijgen van VHB-nummer


Hoe wordt een geneesmiddel geregistreerd?
Via een VHB-nummer + uitsluitend verkrijgbaar in apotheek.
Geneesmiddelen, cosmetica en medische hulpmiddelen hebben een CE-
markering

Wat is farmacovigilantie of geneesmiddelenbewaking?
Farmacovigilantie: elke vergunninghouder moet over een systeem beschikken
voor geneesmiddelenbewaking, doel is opsporen van zeldzame bijwerkingen.
 Bij nieuwe geneesmiddelen is er tot 3 jaar na de registratie een verhoogde
geneesmiddelenbewaking.


Wat is de basis rond wetgeving van geneesmiddelen en medische
hulpmiddelen?
 Een geregistreerd geneesmiddel moet een VHB-nummer hebben en
uitsluitend verkrijgbaar zijn in de apotheek.
 Het heeft een anti-tampering device wat een verzegeling, label of
doordruklijn is zodat een verpakking niet ongemerkt kan worden geopend.
 Medische hulpmiddelen moeten voorzien zijn van een CE-markering.

Wat is een bijsluiter en SKP en waar kan je deze terugvinden?
Bijsluiter: geschreven in bewoording die duidelijk zijn voor het publiek en bevat
informatie over een correct en veilig gebruik van een geneesmiddel.

SKP: samenvatting van kenmerken van het product. Het document is specifiek
voor zorgverleners en bevat uitgebreidere en meer wetenschappelijke info dan de
patiëntenbijsluiter.

1

,H3: toediening van het geneesmiddel
Wat is het verschil tussen een toedieningsweg en een
toedieningsvorm?
Toedieningsweg: via welk deel van het lichaam een GM wordt toegediend
 Oraal: via de mond
 Sublinguaal: via de mond (onder de tong) en rechtstreeks naar de
bloedbaan
 Rectaal: via de anus
 Pulmonaal: inademen (longen)
 Injectie:
o Subcutaan: onder de huid
o Intraveneus: in een ader
o Intramusculair: in een spier
 Transdermaal: via de huid

Toedieningsvorm: de specifieke fysieke vorm waarin het medicijn wordt
gepresenteerd voor toediening
 Tablet, capsule, dragee, bruistablet, granulaat, spray, zetpil, lavement, gel,
oogdruppels…

Wat is het verschil tussen een systematische en lokale
toediening?
Systematische toediening: het GM wordt toegediend zodat het in de
bloedbaan wordt opgenomen en door het hele lichaam wordt verspreid.
 Via orale inname, IV-injectie, IM-injectie, transdermale patch, inhalatie

Lokale toediening: het GM wordt rechtstreeks op of in de buurt van het
doelgebied aangebracht, waar het zijn effect uitoefent zonder significant in de
bloedbaan te worden opgenomen.
 Cremes, zalven, gels, oogdruppels




H4: werking van het geneesmiddel
Wat is de farmaceutische fase van een geneesmiddel en wat is het
belang hiervan bij de werking van een geneesmiddel?
Farmaceutische fase: geneesmiddel komt vrij uit de toedieningsvorm en lost
het op
 Alleen opgeloste geneesmiddelen kunnen opgenomen worden door het
spijsverteringsstelsel
Heeft invloed op
 Snelheid waarmee GM wordt vrijgesteld
 Hoeveelheid GM dat wordt vrijgesteld

Wat is de farmaceutische beschikbaarheid?
Farmaceutische beschikbaarheid: het % geneesmiddel (werkzame stof) dat
uit een toedieningsvorm vrijkomt en oplost.

Farmaceutische beschikbaarheid van 100%: al het geneesmiddel uit de
toedieningsvorm is vrijgekomen en opgelost

2

, Hoe kunnen geneesmiddelen de celmembraan passeren en van
welke zaken is de opname afhankelijk?
Een geneesmiddel moet verschillende celmembranen passeren voor de
systemische circulatie wordt bereikt (met uitzondering van IV-toediening)

Passieve diffusie:
 hoge naar lage concentratie
 gebeurt passief (geen energie nodig)
 doorheen celmembraan (transcellulair)

Gefaciliteerde diffusie:
 hoge naar lage concentratie
 passief
 door celmembraan met behulp van eiwit

Actief transport:
 lage naar hoge concentratie
 met ATP

de verhouding van de neutrale en geïoniseerde vorm bij een bepaalde pH van het
milieu wordt weergegeven door Henderson-Hasselbach vergelijking.

Wat is de relatie tussen het geneesmiddel en de pH van het
lichaamsvocht bij de passieve diffusie van een geneesmiddel?
Naargelang de pH van het lichaamsvocht zullen geneesmiddelen in een
verschillende mate ioniseren

De dissociatie en de opname van een geneesmiddel in de bloedbaan wordt
bepaald met de pH van het lichaamsvocht en de pKa van het geneesmiddel
 Zwakke zuren: vlot geresorbeerd in de maag
 Zwakke basen: vlot geresorbeerd in de darm

Wat is ion trapping?
= de opgeloste stof in geïoniseerde vorm raakt gevangen aan 1 kant van het
membraan omdat de pH aan beide kanten verschillend is.


Wat is de farmacokinetische fase van een geneesmiddel en geef
de 3 stappen die voorkomen in deze fase?
= de reis van een geneesmiddel door het lichaam.
 Absorptie: geneesmiddel wordt opgenomen in de bloedbaan
 Distributie: het geneesmiddel wordt via de bloedsomloop verdeeld over
het gehele lichaam
 Metabolisatie: het werkzaam bestanddeel wordt chemisch omgevormd
tot metabolieten


3