1.1 Inleiding & basisbegrippen.........................................................................4
1. Wat is Economie?......................................................................................... 4
2. Niveaus van Economisch Onderzoek............................................................4
3. Productie en Consumptie.............................................................................4
4. Bruto Binnenlands Product (BBP).................................................................4
5. Productiefactoren en Beloningen.................................................................4
6. Opportuniteitskost........................................................................................ 5
7. Productiemogelijkheidscurve (PMC)............................................................5
8. Specialisatie en Handel................................................................................5
9. Soorten Economieën.................................................................................... 6
10. Vraag en Aanbod....................................................................................... 6
11. Elasticiteiten.............................................................................................. 6
12. Managementmodellen...............................................................................7
1.2 Duurzame economie..................................................................................8
1. MVO en ESG................................................................................................. 8
2. Economische Modellen................................................................................. 9
3. Circulaire Economie...................................................................................... 9
4. De 10 R-strategieën................................................................................... 10
5. Het Butterfly-model.................................................................................... 10
6. Innovaties in Duurzame Businessmodellen................................................10
7. Donuteconomie – Kate Raworth.................................................................10
8. De 7 Principes van Donuteconomie............................................................11
9. Bedrijfsontwerp voor duurzaamheid.........................................................11
1.3 Duurzaam ondernemen en rapporteren...................................................12
1. Wat is Duurzaam Ondernemen?.................................................................12
2. Drijfveren voor Duurzaam Ondernemen....................................................12
3. Consumentengedrag als Drijver.................................................................12
4. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)....................................12
5. De Golden Circle van Simon Sinek toegepast op MVO...............................13
6. Implementatie van MVO in Organisaties....................................................13
7. ESG en Certificeringssystemen..................................................................14
8. Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD).................................14
9. Stakeholders en ISO 26000........................................................................14
,10. Contextanalyse als Basis voor MVO-strategie.........................................14
11. Voorbeelden van Certificering en Rapportering......................................16
12. Europese Wetgeving en Richtlijnen.........................................................16
13. Impact van CSRD op Bedrijven................................................................17
14. Omnibusverordening (2025 Voorstel).....................................................17
2.1 Jaarrekening............................................................................................. 17
1. Inleiding..................................................................................................... 17
2. Wat is een Jaarrekening?............................................................................18
3. Onderdelen van een Jaarrekening..............................................................18
4. De Balans................................................................................................... 18
5. Gedetailleerde Opbouw van de Balans.......................................................19
6. Invloed van Transacties op de Balans........................................................19
7. Resultatenrekening (Winst- en Verliesrekening)........................................20
8. Kosten vs. Uitgaven / Opbrengsten vs. Inkomsten.....................................20
9. Afschrijvingen en Fiscale Impact................................................................21
10. Voorraadwijzigingen en Waardering........................................................21
11. BTW......................................................................................................... 22
12. Systeem van Dubbel Boekhouden...........................................................22
13. Financiële Analyse................................................................................... 23
14. Cash flow.................................................................................................. 24
2.2 Management accounting..........................................................................24
1. Wat is Management Accounting?...............................................................24
2. Soorten Kosten........................................................................................... 25
3. Kostprijsberekening....................................................................................25
4. Integrale of variabele kostprijsmethode.....................................................26
5. Kosten toewijzing....................................................................................... 27
6. Prijszetting................................................................................................. 27
7. Investeringsanalyse................................................................................... 28
3.1 Productiebeheer....................................................................................... 28
1. Wat is Productiebeheer?............................................................................. 28
2. Stromen binnen Productiebeheer...............................................................28
3. Klantenorder-ontkoppelpunt (KOOP)..........................................................29
4. Layouttypes in productie............................................................................29
2
,5. Doorlooptijd en Capaciteit..........................................................................30
6. Productieplanningsstrategieën...................................................................30
7. Industrie 4.0............................................................................................... 31
3.2 Logistiek beheer....................................................................................... 31
1. Wat is Logistiek Beheer?............................................................................31
2. Logistiek beheer......................................................................................... 31
3. Voorraadbeheer......................................................................................... 31
4. Transportplanning...................................................................................... 32
5. Magazijnbeheer.......................................................................................... 33
6. Duurzame Logistiek.................................................................................... 33
3.3 Procesverbetermethoden.........................................................................33
1. Kwaliteit en Kwaliteitsbeheer.....................................................................34
2. Six Sigma................................................................................................... 34
3. Lean Thinking............................................................................................. 35
4. Quick Response Manufacturing (QRM).......................................................35
5. Theory of Constraints (TOC).......................................................................35
3
, Samenvatting Bedrijfsbeleid
1.1 Inleiding & basisbegrippen
1. Wat is Economie?
Economie is de sociale wetenschap die keuzes bestudeert bij de productie, distributie en
consumptie van schaarse middelen.
Het woord is afgeleid van het Oudgriekse ‘oikos’ (huis) en ‘nomos’ (regel):
huishoudkunde.
2. Niveaus van Economisch Onderzoek
Economie kan bestudeerd worden op verschillende niveaus:
Micro-economie: individuen, gezinnen, bedrijven → prijsvorming, marktwerking.
Meso-economie: sectoren, regio’s → industrieën, clusters.
Macro-economie: landen of wereldeconomie → BBP, inflatie, werkloosheid.
3. Productie en Consumptie
Productie = creëren van waarde door goederen/diensten te maken.
Consumptie = gebruik van deze goederen/diensten door consumenten.
Beide zijn cruciale onderdelen van de economische kringloop.
4. Bruto Binnenlands Product (BBP)
BBP = bruto binnenlands product: de totale toegevoegde waarde van alle afgewerkte
goederen en diensten die in een land worden geproduceerd in een jaar.
Formule: Y = C + I + G + (X - M)
C = Consumptie
I = Investeringen
G = Overheid subsidies
X = Export
Imp = Import
5. Productiefactoren en
Beloningen
Productiefactor Beloning
Arbeid Loon
4
1. Wat is Economie?......................................................................................... 4
2. Niveaus van Economisch Onderzoek............................................................4
3. Productie en Consumptie.............................................................................4
4. Bruto Binnenlands Product (BBP).................................................................4
5. Productiefactoren en Beloningen.................................................................4
6. Opportuniteitskost........................................................................................ 5
7. Productiemogelijkheidscurve (PMC)............................................................5
8. Specialisatie en Handel................................................................................5
9. Soorten Economieën.................................................................................... 6
10. Vraag en Aanbod....................................................................................... 6
11. Elasticiteiten.............................................................................................. 6
12. Managementmodellen...............................................................................7
1.2 Duurzame economie..................................................................................8
1. MVO en ESG................................................................................................. 8
2. Economische Modellen................................................................................. 9
3. Circulaire Economie...................................................................................... 9
4. De 10 R-strategieën................................................................................... 10
5. Het Butterfly-model.................................................................................... 10
6. Innovaties in Duurzame Businessmodellen................................................10
7. Donuteconomie – Kate Raworth.................................................................10
8. De 7 Principes van Donuteconomie............................................................11
9. Bedrijfsontwerp voor duurzaamheid.........................................................11
1.3 Duurzaam ondernemen en rapporteren...................................................12
1. Wat is Duurzaam Ondernemen?.................................................................12
2. Drijfveren voor Duurzaam Ondernemen....................................................12
3. Consumentengedrag als Drijver.................................................................12
4. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)....................................12
5. De Golden Circle van Simon Sinek toegepast op MVO...............................13
6. Implementatie van MVO in Organisaties....................................................13
7. ESG en Certificeringssystemen..................................................................14
8. Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD).................................14
9. Stakeholders en ISO 26000........................................................................14
,10. Contextanalyse als Basis voor MVO-strategie.........................................14
11. Voorbeelden van Certificering en Rapportering......................................16
12. Europese Wetgeving en Richtlijnen.........................................................16
13. Impact van CSRD op Bedrijven................................................................17
14. Omnibusverordening (2025 Voorstel).....................................................17
2.1 Jaarrekening............................................................................................. 17
1. Inleiding..................................................................................................... 17
2. Wat is een Jaarrekening?............................................................................18
3. Onderdelen van een Jaarrekening..............................................................18
4. De Balans................................................................................................... 18
5. Gedetailleerde Opbouw van de Balans.......................................................19
6. Invloed van Transacties op de Balans........................................................19
7. Resultatenrekening (Winst- en Verliesrekening)........................................20
8. Kosten vs. Uitgaven / Opbrengsten vs. Inkomsten.....................................20
9. Afschrijvingen en Fiscale Impact................................................................21
10. Voorraadwijzigingen en Waardering........................................................21
11. BTW......................................................................................................... 22
12. Systeem van Dubbel Boekhouden...........................................................22
13. Financiële Analyse................................................................................... 23
14. Cash flow.................................................................................................. 24
2.2 Management accounting..........................................................................24
1. Wat is Management Accounting?...............................................................24
2. Soorten Kosten........................................................................................... 25
3. Kostprijsberekening....................................................................................25
4. Integrale of variabele kostprijsmethode.....................................................26
5. Kosten toewijzing....................................................................................... 27
6. Prijszetting................................................................................................. 27
7. Investeringsanalyse................................................................................... 28
3.1 Productiebeheer....................................................................................... 28
1. Wat is Productiebeheer?............................................................................. 28
2. Stromen binnen Productiebeheer...............................................................28
3. Klantenorder-ontkoppelpunt (KOOP)..........................................................29
4. Layouttypes in productie............................................................................29
2
,5. Doorlooptijd en Capaciteit..........................................................................30
6. Productieplanningsstrategieën...................................................................30
7. Industrie 4.0............................................................................................... 31
3.2 Logistiek beheer....................................................................................... 31
1. Wat is Logistiek Beheer?............................................................................31
2. Logistiek beheer......................................................................................... 31
3. Voorraadbeheer......................................................................................... 31
4. Transportplanning...................................................................................... 32
5. Magazijnbeheer.......................................................................................... 33
6. Duurzame Logistiek.................................................................................... 33
3.3 Procesverbetermethoden.........................................................................33
1. Kwaliteit en Kwaliteitsbeheer.....................................................................34
2. Six Sigma................................................................................................... 34
3. Lean Thinking............................................................................................. 35
4. Quick Response Manufacturing (QRM).......................................................35
5. Theory of Constraints (TOC).......................................................................35
3
, Samenvatting Bedrijfsbeleid
1.1 Inleiding & basisbegrippen
1. Wat is Economie?
Economie is de sociale wetenschap die keuzes bestudeert bij de productie, distributie en
consumptie van schaarse middelen.
Het woord is afgeleid van het Oudgriekse ‘oikos’ (huis) en ‘nomos’ (regel):
huishoudkunde.
2. Niveaus van Economisch Onderzoek
Economie kan bestudeerd worden op verschillende niveaus:
Micro-economie: individuen, gezinnen, bedrijven → prijsvorming, marktwerking.
Meso-economie: sectoren, regio’s → industrieën, clusters.
Macro-economie: landen of wereldeconomie → BBP, inflatie, werkloosheid.
3. Productie en Consumptie
Productie = creëren van waarde door goederen/diensten te maken.
Consumptie = gebruik van deze goederen/diensten door consumenten.
Beide zijn cruciale onderdelen van de economische kringloop.
4. Bruto Binnenlands Product (BBP)
BBP = bruto binnenlands product: de totale toegevoegde waarde van alle afgewerkte
goederen en diensten die in een land worden geproduceerd in een jaar.
Formule: Y = C + I + G + (X - M)
C = Consumptie
I = Investeringen
G = Overheid subsidies
X = Export
Imp = Import
5. Productiefactoren en
Beloningen
Productiefactor Beloning
Arbeid Loon
4
