NCZ SEM2 WOORDENLIJST: VROUWEN DENKEN & MENSENRECHTEN
VROUWEN DENKEN
1. Inleiding
Feminisme: de gedachtenstroming en sociale beweging die de onderdrukking
van vrouwen in vraag stelt, analyseert en wil veranderen. Het verzet zich
tegen ongelijkheid, discriminatie en onderdrukking obv gender.
Gelijkheidsdenken: stroming binnen het feminisme die streeft naar gelijke
rechten, kansen en behandeling van vrouwen en mannen.
- Verlichtingsdenken 18e eeuw (oudere traditie)
- geen onderscheid tussen geslacht door de wet (= formele gelijkheid)
- gevaar: verliezen van eigenheid
KRITIEK vanuit differentiedenken
1. Vrouwen moeten zich aanpassen aan mannen; de lat voor het meten
van die gelijkheid is gemaakt uit de mannelijke traditie. Ze kijken te
weinig naar wat vrouwen zelf willen, want ze nemen mannen als de
norm.
2. Negeren erkenning en waardering voor verschillen tussen mannen en
vrouwen, ipv enkel streven naar gelijkheid. Vrouwelijke waarden zoals
moederschap en EQ worden gezien als minderwaardig.
3. Negeren diversiteit. Gelijkheidsdenken is gebaseerd op ervaringen van
blanke, middenklasse, westerse vrouwen.
Denkers:
Mary Wollstonecraft Vrouwen zijn niet van nature
‘A Vindication for the Right of inferieur, maar dat lijkt zo door hun
Women’ (1792) gebrek aan scholing.
Olympe de Gouges (FR Revolutie) Pleit voor gelijke rechten, stemrecht,
‘Verklaring van de Rechten van de eigendomsrecht, recht om zich
Vrouw en Burgeres’ (1791) politiek te engageren.
Harriet Taylor (19e eeuw) Moeder van liberaal feminisme
‘De onderwerping van de vrouw’ Gelijke kansen zodat vrouwen hun
(1869, postuum) talenten kunnen ontwikkelen
Neoma Hellebuyck 1
, Differentiedenken: stroming binnen het feminisme die de verschillen tussen
vrouwen en mannen benadrukt. Vrouwen zijn niet inferieur aan mannen, maar
zijn anders met hun eigen waarden, ervaringen en kwaliteiten. En dus zijn
vrouwelijke eigenschappen (zorgzaam, zacht) even waardevol als mannelijke
eigenschappen.
- Ontstaan tijdens jaren ‘60 (westerse geschiedenis kritisch bekijken)
- geloven dat een wereld gemaakt door mannen schadelijk is voor
vrouwen
- doel: ontwikkelen van een vrouwelijke identiteit
- fallogocentrisch discours: taal- en denkvorm (niet neutraal) die tot
stand gebracht wordt vanuit een mannelijk perspectief dat het
vrouwelijke niet toelaat (bv. de rede als traditioneel mannelijk).
- gevaar: kansen voorbij laten gaan om nieuwmenselijke vermogens tot
ontplooiing te laten komen
KRITIEK:
1. bevestigd genderrollen en verterkt het stereotype van “de vrouw”
2. benadrukken biologische verschillen: “mannelijkheid” en
“vrouwelijkheid” zijn voornamelijk sociale constructies
Kritiek op de verantwoordingsvraag: vrouwen willen zich niet altijd
verantwoorden als ze in het openbaar “aanwezig zijn”. Bv. als een vrouw ene
vraag stelt tijdens een conferentie, moet ze haar dikwijls verantwoorden
omdat ze “plek” inneemt. Maar je zou beter de vraag stellen waarom vrouwen
hun afwezigheid in publieke ruimtes als normaal wordt aanzien.
2. De complexiteit v/h begrip “emancipatie”
Emancipatie: individuele, persoonlijke bevrijding. Er wordt persoonlijke
emancipatie verondersteld.
- ontvoogding van maatschappelijke groepen
- onmondigheid-emancipatie-mondigheid (3-delig schema tijdens
Verlichting)
Emancipatie (moderne mens): de strijd van gelijke rechten voor (marginale)
groepen van mensen.
3. Het feministische gelijkheidsdenken
Neoma Hellebuyck 2
VROUWEN DENKEN
1. Inleiding
Feminisme: de gedachtenstroming en sociale beweging die de onderdrukking
van vrouwen in vraag stelt, analyseert en wil veranderen. Het verzet zich
tegen ongelijkheid, discriminatie en onderdrukking obv gender.
Gelijkheidsdenken: stroming binnen het feminisme die streeft naar gelijke
rechten, kansen en behandeling van vrouwen en mannen.
- Verlichtingsdenken 18e eeuw (oudere traditie)
- geen onderscheid tussen geslacht door de wet (= formele gelijkheid)
- gevaar: verliezen van eigenheid
KRITIEK vanuit differentiedenken
1. Vrouwen moeten zich aanpassen aan mannen; de lat voor het meten
van die gelijkheid is gemaakt uit de mannelijke traditie. Ze kijken te
weinig naar wat vrouwen zelf willen, want ze nemen mannen als de
norm.
2. Negeren erkenning en waardering voor verschillen tussen mannen en
vrouwen, ipv enkel streven naar gelijkheid. Vrouwelijke waarden zoals
moederschap en EQ worden gezien als minderwaardig.
3. Negeren diversiteit. Gelijkheidsdenken is gebaseerd op ervaringen van
blanke, middenklasse, westerse vrouwen.
Denkers:
Mary Wollstonecraft Vrouwen zijn niet van nature
‘A Vindication for the Right of inferieur, maar dat lijkt zo door hun
Women’ (1792) gebrek aan scholing.
Olympe de Gouges (FR Revolutie) Pleit voor gelijke rechten, stemrecht,
‘Verklaring van de Rechten van de eigendomsrecht, recht om zich
Vrouw en Burgeres’ (1791) politiek te engageren.
Harriet Taylor (19e eeuw) Moeder van liberaal feminisme
‘De onderwerping van de vrouw’ Gelijke kansen zodat vrouwen hun
(1869, postuum) talenten kunnen ontwikkelen
Neoma Hellebuyck 1
, Differentiedenken: stroming binnen het feminisme die de verschillen tussen
vrouwen en mannen benadrukt. Vrouwen zijn niet inferieur aan mannen, maar
zijn anders met hun eigen waarden, ervaringen en kwaliteiten. En dus zijn
vrouwelijke eigenschappen (zorgzaam, zacht) even waardevol als mannelijke
eigenschappen.
- Ontstaan tijdens jaren ‘60 (westerse geschiedenis kritisch bekijken)
- geloven dat een wereld gemaakt door mannen schadelijk is voor
vrouwen
- doel: ontwikkelen van een vrouwelijke identiteit
- fallogocentrisch discours: taal- en denkvorm (niet neutraal) die tot
stand gebracht wordt vanuit een mannelijk perspectief dat het
vrouwelijke niet toelaat (bv. de rede als traditioneel mannelijk).
- gevaar: kansen voorbij laten gaan om nieuwmenselijke vermogens tot
ontplooiing te laten komen
KRITIEK:
1. bevestigd genderrollen en verterkt het stereotype van “de vrouw”
2. benadrukken biologische verschillen: “mannelijkheid” en
“vrouwelijkheid” zijn voornamelijk sociale constructies
Kritiek op de verantwoordingsvraag: vrouwen willen zich niet altijd
verantwoorden als ze in het openbaar “aanwezig zijn”. Bv. als een vrouw ene
vraag stelt tijdens een conferentie, moet ze haar dikwijls verantwoorden
omdat ze “plek” inneemt. Maar je zou beter de vraag stellen waarom vrouwen
hun afwezigheid in publieke ruimtes als normaal wordt aanzien.
2. De complexiteit v/h begrip “emancipatie”
Emancipatie: individuele, persoonlijke bevrijding. Er wordt persoonlijke
emancipatie verondersteld.
- ontvoogding van maatschappelijke groepen
- onmondigheid-emancipatie-mondigheid (3-delig schema tijdens
Verlichting)
Emancipatie (moderne mens): de strijd van gelijke rechten voor (marginale)
groepen van mensen.
3. Het feministische gelijkheidsdenken
Neoma Hellebuyck 2
