Ontwikkelingspsychologie
CONCEPT: HOE VERKLAREN PSYCHOLOGEN ONTWIKKELING?.................................. 3
DE INTERACTIE TUSSEN AANGEBOREN EN AANGELEERD........................................................3
DE GENETISCHE BASIS VAN PSYCHOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN..............................................4
CONCEPT: WAT IS EEN BABY?................................................................................ 5
PRENATALE ONTWIKKELING.........................................................................................5
ONTWIKKELING VAN DE HERSENEN –................................................................................................... 5
NEONATALE PERIODE (EERSTE MAAND NA DE GEBOORTE).....................................................5
INFANCY (‘KINDSHEID’, ZUIGELINGEN-PEUTERTIJD, VAN ÉÉN TOT ACHTTIEN MAANDEN).................5
RIJPINGSSCHEMA VOOR DE ONTWIKKELING VAN VOORTBEWEGING...........................................7
GENETIC LEASH (LEIBAND –............................................................................................................... 7
WAAROM HECHTEN ZUIGELINGEN ZICH AAN HUN VERZORGERS?.............................................8
CONTACT COMFORT (FYSIEK CONTACT)...........................................................................8
INFANCY (BABY- EN PEUTERTIJD, VAN ÉÉN TOT ACHTTIEN MAANDEN): HET PROCES VAN HECHTING. . .8
SOORTEN HECHTING........................................................................................................................ 8
LANGETERMIJN EFFECTEN.................................................................................................................. 9
CONCEPT: WELKE ONTWIKKELINGSVAARDIGHEDEN MOET EEN KIND ZICH EIGEN
MAKEN?............................................................................................................ 10
HOE KINDEREN TAAL VERWERVEN................................................................................10
ANDERE VAARDIGHEDEN................................................................................................................. 10
COGNITIEVE ONTWIKKELING.......................................................................................12
PIAGET’S STADIA VAN COGNITIEVE ONTWIKKELING................................................................................ 12
“THEORY OF MIND”...............................................................................................13
SCAFFOLDING –............................................................................................................................ 13
SOCIALE EN EMOTIONELE ONTWIKKELING.......................................................................13
CONCEPT: WELKE VERANDERINGEN ZIJN ER TIJDENS DE ADOLESCENTIE?...............14
SEKSUALITEIT TIJDENS DE ADOLESCENTIE......................................................................14
COGNITIEVE ONTWIKKELING TIJDENS DE ADOLESCENTIE.....................................................16
KOHLBERG’S STADIA VAN MOREEL DENKEN......................................................................................... 16
SOCIALE IDENTITEIT TIJDENS DE ADOLESCENTIE................................................................................... 16
CONCEPT: WAT ZIJN DE ONTWIKKELINGSMOGELIJKHEDEN EN UITDAGINGEN BIJ
VOLWASSENEN?................................................................................................. 17
INTIMITEIT VERSUS ISOLEMENT...................................................................................17
VERKENNEN EN EXPERIMENTEREN...............................................................................17
UITDAGINGEN TIJDENS DE (MID-) VOLWASSENHEID...........................................................17
1
,DE LAATSTE ONTWIKKELINGSPROBLEMEN DIE JE MOET ONDER OGEN ZIEN: LATE VOLWASSENHEID ...17
VOORBEELD MPC............................................................................................... 18
2
, Ontwikkelingspsychologie –
Specialisme in de psychologie dat groei, verandering en consistentie doorheen de
levensloop bestudeert vanuit verschillende perspectieven (lichamelijk, emotioneel,
cognitief, socio-cultureel)
Concept: Hoe verklaren psychologen ontwikkeling?
= Ontwikkeling is een proces van groei en verandering dat wordt aangestuurd door de
interactie tussen erfelijkheid en omgeving
De interactie tussen aangeboren en aangeleerd
Aangeboren – aangeleerd (nature - nurture) controverse –
Meningsverschil over de vraag of erfelijkheid dan wel omgeving de meeste invloed
heeft op ons gedrag en psychische processen
Syndroom van Down: genetische aangeboren afwijking veroorzaakt door extra 21e
chromosoom
geen genezing mogelijk
Kan leiden tot een verstandelijke beperking, agressief gedrag en problemen op
sociaal-emotioneel gebied
<-> Gevaar ‘self-fulfilling prophecy’: verwachting die uitkomt omdat ze het gedrag
van mensen stuurt
Tweelingonderzoek –
Vergelijkend ontwikkelingsonderzoek bij tweelingen, in het bijzonder eeneiige
(identieke) tweelingen, in de zoektocht naar aangeboren en aangeleerde
eigenschappen
Onderzoeken bij grote aantallen tweelingen (cf. Minnesota Twin Study, 115 apart
opgevoede tweelingen)
Bv. Bouchard en collega’s aangetoond dat:
Bepaalde kenmerken op zijn minst een genetische basis hebben omdat tweelingen
meer op elkaar lijken dan gewone siblings wat betreft intelligentie, persoonlijkheid,
interesses, gezichtsuitdrukkingen, gebaren en snelheid van spreken
Adoptieonderzoek –
Onderzoek waarbij de eigenschappen van het geadopteerde kind vergeleken worden
met de eigenschappen van de biologische gezinsleden en die van de adopterende
gezinsleden
Bv. onderzoek Plomin en collega’s
Erfelijkheid lijkt een rol te spelen bij psychische stoornissen zoals schizofrenie,
depressie, paniekstoornissen, etc.
3
CONCEPT: HOE VERKLAREN PSYCHOLOGEN ONTWIKKELING?.................................. 3
DE INTERACTIE TUSSEN AANGEBOREN EN AANGELEERD........................................................3
DE GENETISCHE BASIS VAN PSYCHOLOGISCHE EIGENSCHAPPEN..............................................4
CONCEPT: WAT IS EEN BABY?................................................................................ 5
PRENATALE ONTWIKKELING.........................................................................................5
ONTWIKKELING VAN DE HERSENEN –................................................................................................... 5
NEONATALE PERIODE (EERSTE MAAND NA DE GEBOORTE).....................................................5
INFANCY (‘KINDSHEID’, ZUIGELINGEN-PEUTERTIJD, VAN ÉÉN TOT ACHTTIEN MAANDEN).................5
RIJPINGSSCHEMA VOOR DE ONTWIKKELING VAN VOORTBEWEGING...........................................7
GENETIC LEASH (LEIBAND –............................................................................................................... 7
WAAROM HECHTEN ZUIGELINGEN ZICH AAN HUN VERZORGERS?.............................................8
CONTACT COMFORT (FYSIEK CONTACT)...........................................................................8
INFANCY (BABY- EN PEUTERTIJD, VAN ÉÉN TOT ACHTTIEN MAANDEN): HET PROCES VAN HECHTING. . .8
SOORTEN HECHTING........................................................................................................................ 8
LANGETERMIJN EFFECTEN.................................................................................................................. 9
CONCEPT: WELKE ONTWIKKELINGSVAARDIGHEDEN MOET EEN KIND ZICH EIGEN
MAKEN?............................................................................................................ 10
HOE KINDEREN TAAL VERWERVEN................................................................................10
ANDERE VAARDIGHEDEN................................................................................................................. 10
COGNITIEVE ONTWIKKELING.......................................................................................12
PIAGET’S STADIA VAN COGNITIEVE ONTWIKKELING................................................................................ 12
“THEORY OF MIND”...............................................................................................13
SCAFFOLDING –............................................................................................................................ 13
SOCIALE EN EMOTIONELE ONTWIKKELING.......................................................................13
CONCEPT: WELKE VERANDERINGEN ZIJN ER TIJDENS DE ADOLESCENTIE?...............14
SEKSUALITEIT TIJDENS DE ADOLESCENTIE......................................................................14
COGNITIEVE ONTWIKKELING TIJDENS DE ADOLESCENTIE.....................................................16
KOHLBERG’S STADIA VAN MOREEL DENKEN......................................................................................... 16
SOCIALE IDENTITEIT TIJDENS DE ADOLESCENTIE................................................................................... 16
CONCEPT: WAT ZIJN DE ONTWIKKELINGSMOGELIJKHEDEN EN UITDAGINGEN BIJ
VOLWASSENEN?................................................................................................. 17
INTIMITEIT VERSUS ISOLEMENT...................................................................................17
VERKENNEN EN EXPERIMENTEREN...............................................................................17
UITDAGINGEN TIJDENS DE (MID-) VOLWASSENHEID...........................................................17
1
,DE LAATSTE ONTWIKKELINGSPROBLEMEN DIE JE MOET ONDER OGEN ZIEN: LATE VOLWASSENHEID ...17
VOORBEELD MPC............................................................................................... 18
2
, Ontwikkelingspsychologie –
Specialisme in de psychologie dat groei, verandering en consistentie doorheen de
levensloop bestudeert vanuit verschillende perspectieven (lichamelijk, emotioneel,
cognitief, socio-cultureel)
Concept: Hoe verklaren psychologen ontwikkeling?
= Ontwikkeling is een proces van groei en verandering dat wordt aangestuurd door de
interactie tussen erfelijkheid en omgeving
De interactie tussen aangeboren en aangeleerd
Aangeboren – aangeleerd (nature - nurture) controverse –
Meningsverschil over de vraag of erfelijkheid dan wel omgeving de meeste invloed
heeft op ons gedrag en psychische processen
Syndroom van Down: genetische aangeboren afwijking veroorzaakt door extra 21e
chromosoom
geen genezing mogelijk
Kan leiden tot een verstandelijke beperking, agressief gedrag en problemen op
sociaal-emotioneel gebied
<-> Gevaar ‘self-fulfilling prophecy’: verwachting die uitkomt omdat ze het gedrag
van mensen stuurt
Tweelingonderzoek –
Vergelijkend ontwikkelingsonderzoek bij tweelingen, in het bijzonder eeneiige
(identieke) tweelingen, in de zoektocht naar aangeboren en aangeleerde
eigenschappen
Onderzoeken bij grote aantallen tweelingen (cf. Minnesota Twin Study, 115 apart
opgevoede tweelingen)
Bv. Bouchard en collega’s aangetoond dat:
Bepaalde kenmerken op zijn minst een genetische basis hebben omdat tweelingen
meer op elkaar lijken dan gewone siblings wat betreft intelligentie, persoonlijkheid,
interesses, gezichtsuitdrukkingen, gebaren en snelheid van spreken
Adoptieonderzoek –
Onderzoek waarbij de eigenschappen van het geadopteerde kind vergeleken worden
met de eigenschappen van de biologische gezinsleden en die van de adopterende
gezinsleden
Bv. onderzoek Plomin en collega’s
Erfelijkheid lijkt een rol te spelen bij psychische stoornissen zoals schizofrenie,
depressie, paniekstoornissen, etc.
3
