Kopzenuwen
● N. olfactorius (N.I)
○ Zuiver sensorisch (zintuig gelinkt)
○ Bipolaire neuronen
○ Detectie geur
○ Cellichamen in reukslijmvlies (perifeer) met niet-gemyeliniseerde axonen → buiten czs
○ Axonen bundelen in filia olfactoria via perforerende foramina in os ethmoidale naar bulbus
olfactorius (meest rostrale stuk hersenen)
■ = tractus olfactorius
○ 2e neuron in reukhersenen naar cerebrale cortex
○ Connectie limbisch systeem door n. Vomeronasalis (obv feromonen)
○ Nervus terminalis (N.0): axonen vanuit cellichaam naar
bulbus olfactorius, eindigen thv lamina terminalis (tussen
beide hersenhemisferen), ook aanwezig bij mens en
reguleert GnRH release (dus rol bij voortplanting)
○ N. olfactorius (N.I): de eigenlijke sensorische zenuw,
neusmucosa naar bulbus olfactorius (bolletjes op figuur)
○ N. vomeronasalis: beginnend bij vomeronasaal orgaan,
afwezig bij mens, projecter naar bulbus olfacotius, maar
richten naar limbisch systeem/amygdala → hypothalamus
⇒ viscerale zs
○ Neurologisch onderzoek door stinkende (iriterende) substanties zoals ammoniak te gebruiken
en aversieve reactie te krijgen; Kan echter zijn dat de sensiebele neuronen ook geprikkeld
zullen worden, dus moeilijker bij dieren
● N. opticus (N.II)
○ Zuiver sensorisch (zintuig gelinkt)
○ Cellichaam in retina → buiten czs
○ Blinde vlek = zenuwbundel verlaat oogbol
○ Zenuwvezels naar chiasma opticum en contralateraal
kruisen (70-90%)
■ Deel verder via tractus opticus naar copus
genilaticum laterale voor 2e neuron naar occipitale
cortex → bewust zien
■ Deel via tractus opticus naar colliculus rostralis
, ● Deze belangrijk voor onbewust schakelen naar motorische kernen van oa
oogspieren
● GEEN projectie hersenshors van grote
hersenen
○ Tumor in oogkast → chiasma opticum geraakt, en/of ook de
andere zenuwen
○ Neurologisch onderzoek (bewust zien) reactie op zien
(eigenlijk best moeilijk, vooral unilateraal), ook moeilijk te
zien of er ni gewoon iets mis is met proprioceptie
■ Iets laten vallen (geluidsloos!!)
■ Dreigreflex (mag niet wind maken eigenlijk want
dan gevoel enz), zie 1e foto voor volledige route
(goed kennen!!)
● Via nucleus geniculatum laterale → occipitale cortex → bewuste waarneming →
UMN voor sluiten beide oogleden (via N. VII)
■ Als geen goeie reactie, nog niet duidelijk wat er kapot is (afferent en/of efferent)
● Dan visuele plaatsingstest (geen gebruik van N. facialis, wel innervatie spieren
vb)
○ Het deel voor onbewuste waarneming zal dmv schakelneuronen
in colliculus overschakelen in nucleus oculomotorius (van N.
III) (dus ook niet langs cortex)
■ Dicht bij oogbol overschakelen op 2e motorneuron in
ganglion ciliare
■ Zie 2e figuur
○ Pupil deel van autonoom ZS
○ Neurologische onderzoek (onbewust zien) door licht-
pupilreflex (fel licht in 1 oog, zou pupilvernauwing induceren in
beide), blind dier met nog wel pupilreflex is problemen in
corpus genilaticum laterale, dan is er onbewuste reactie op
licht wel. Ook kan het via de knipperreflex (fel licht in 1 oog, zou
beide oogleden toeknijpen), zelfde mechanisme als dreigreflex
■ Pupilreflex niet en dreigreflex wel, is probleem perifeer
(verloop N.III en N.VII)
■ 1 oog sluiten is enkel nog ipsilateraal ipv ook
contralateraal
■ Licht in 1 oog en beide pupillen vernawen vereist intacte
NII, colliculus rostralis en NIII (zie eerste figuur hier)
■ Sterk licht/verblinden voor toeknijpen vereist NI,
subcorticale gebieden en NVII (Geen nood aan visuele
cortex!!) (zie 2e figuur) → deze reflex niet kunnen
uitleggen
○ Blindheid progressief of accuut
■ Sudden acquired retinal degeneration syndrome
■ Aandoening n. I → neoplasie of neuritis → bloedklonters in
arterie of tumor ofz
○ Als dus pupil en dreig afwezig → totaliteit, anders zien naar bewust of onbewust
, ○ Bv leg reflex uit en bespreek verloop afferente of efferente prikkel en alle structuren (corpora
quadrigemina ook beschrijven dan) of via casus blindheid → examen
● N. oculomotorisch (N.III)
○ Vnml motorisch, klein beetje sensorisch
○ Cellichamen wel in hersenen (want motorisch) in
nucleus oculomotorisch
○ Somato efferent naar externe structuren rond
oogbol, ASE kernen in het mesencephalon
ventraal thv mediaanlijn
○ Innerveert: levator palpabrae superioris,
retractor bulbi (mediaal), rectus oculi dorsalis,
ventralis, medialis en obliquus oculi ventralis
■ De andere 2 door abducens (oogbol naar
lateraal bij uitval N.III) en n. trochlearis
(oogbol roteert bij uitval N.III)
○ Ook weer bij abces in oogkas, waarschijnlijk geraakt (met andere)
○ Vestibulo-oculaire reflex zorgt voor rotatie ogen bij draaiing hoofd, vereist intacte tractus
opticus en ganglion spinale → oude examenvraag
○ Problemen bij N. III leidt tot strabismus (scheel kijken), DOWN (afhangend ooglis (=ptosis)
door M. levator palpebrae superior niet meer werkt) and OUT (VI en IV nog wel werkend) bij
kapotte N.III
■ Bij uitval autonome component → myadrisis (=pupildilatatie) of unilateriaal aniscorie
■ Bv N.III kapot → link symptomen naar functie en verloop
○ Neurologisch onderzoek
■ Vestibulo-occulaire reflex/kantelen hoofd → SE testen, wel NIII, NVI, NIV en N.
vestibulocochlearis nodig
■ Afhangend bovenste ooglid (m. levator palpebrae superior is verlamd), unilateraal =
perifeer, bilateraal is centraal
■ Anisocoria: assymetrie tussen pupilgrootte, wanneer autonome component is
aangetast → hier test je VE
■ Licht-pupilreflex: zelfde zoals N. opticus (II) → als dan kantelen hoofd niet werkt, maar
deze wel, weet je dat N.III wel nog goed is
● N. trochlearis (N.IV)
○ Zuiver motorisch, ASE
○ Enkel naar m. obliquus oculi dorsalis
○ Vanuit beeld, begint deze dorsaal
○ Uitval = strabismus
○ Meestal meerdere zenuwen tegelijk uitgevallen
○ Neurologisch onderzoek
■ Kantelen hoofd: pupil zou recht moeten blijven en niet
meerollen met beweging (is niet 100% zeker, want kan ook vestibulocochlearis zijn)
, ● N. trigeminus (N.V)
○ Vnml sensiebel, 1 motorische component voor kauwen
○ SE (motorisch) en SA (met die 3 kernen/banen)
○ Ventrale component → zijkant pons/onderzijde cerebellum ontstaan
■ Sensiebel
■ Voor onderlip en alveoli vd tanden
■ Cellichamen in ganglion van Gasser (ganglion trigeminale) → hier zal
zenuwcellichaam perifeer liggen in een gl en dan thv CZS een andere zenuw
■ Dan 3 banen verder naar hersenen
● Tractus spinale - ncl. Tractus spinalis (myelenecephalon) voor prikkels (pijn,
warmte) → thv verlengde merg
● Tractus pontius - ncl. Pontis (pons/metencephalon)
voor proprioceptie en fijn tastgevoel (in huid,
tanden, slijmvliezen, ...)
● Tractus mesencephali - mesencephalon voor
somatische info (drukgevoel tanden) en
dieptegevoel kauwspieren
● Schakelen alle 3 over in gl. Trigeminale
● De kernen hiervaan liggen dorsaal lateraal (want SA)
zie lemniscus laterale?
■ Dan via takken naar specifieke regio’s
● N. mandibularis (NV3) naar onderkaak (ook motorisch)
○ binnenzijde
○ Motorisch en sensiebel
■ Motorische ncl ligt ventraal mediaal
○ Motorische deel → dit jaar (24) enkel gezegd NV3 voor kauwspieren
(masseter en temporaleis) en voor trommelvlies → zie foto doggo
atrofiering (hier unilateraal, als bilateraal → dropped jaw)
■ N. masticatorius naar m. masseter en temporalis
■ N. pterygoideus lateralis en medialis naar m. pterygoideus
■ N. tensoris tympani naar spier voor trommelvlies
○ Sensiebel deel splitst in
■ N. auriculotemporalis naar os temporalis/uitwendige
gehoorgang
■ N. buccalis naar binnekant ruimte mandibula en maxila en
innerveert wangslijmvlies → loopt oppervlakkig
■ N. lingualis voor pijnzenuw (druk, temperatuur en pijn) tong (deel
van N. lingualis dus, maar ook nog andere) → GEEN smaak!! → N.
lingualis is verzamelnaam
■ N. alveolaris inferior in mandibula en takjes in onderkaak en
vervolgens in foramen mentale naar buiten als N. mentalis voor
onderlip te innerveren
● N. maxilaris (NV2) naar bovenkaak
● N. olfactorius (N.I)
○ Zuiver sensorisch (zintuig gelinkt)
○ Bipolaire neuronen
○ Detectie geur
○ Cellichamen in reukslijmvlies (perifeer) met niet-gemyeliniseerde axonen → buiten czs
○ Axonen bundelen in filia olfactoria via perforerende foramina in os ethmoidale naar bulbus
olfactorius (meest rostrale stuk hersenen)
■ = tractus olfactorius
○ 2e neuron in reukhersenen naar cerebrale cortex
○ Connectie limbisch systeem door n. Vomeronasalis (obv feromonen)
○ Nervus terminalis (N.0): axonen vanuit cellichaam naar
bulbus olfactorius, eindigen thv lamina terminalis (tussen
beide hersenhemisferen), ook aanwezig bij mens en
reguleert GnRH release (dus rol bij voortplanting)
○ N. olfactorius (N.I): de eigenlijke sensorische zenuw,
neusmucosa naar bulbus olfactorius (bolletjes op figuur)
○ N. vomeronasalis: beginnend bij vomeronasaal orgaan,
afwezig bij mens, projecter naar bulbus olfacotius, maar
richten naar limbisch systeem/amygdala → hypothalamus
⇒ viscerale zs
○ Neurologisch onderzoek door stinkende (iriterende) substanties zoals ammoniak te gebruiken
en aversieve reactie te krijgen; Kan echter zijn dat de sensiebele neuronen ook geprikkeld
zullen worden, dus moeilijker bij dieren
● N. opticus (N.II)
○ Zuiver sensorisch (zintuig gelinkt)
○ Cellichaam in retina → buiten czs
○ Blinde vlek = zenuwbundel verlaat oogbol
○ Zenuwvezels naar chiasma opticum en contralateraal
kruisen (70-90%)
■ Deel verder via tractus opticus naar copus
genilaticum laterale voor 2e neuron naar occipitale
cortex → bewust zien
■ Deel via tractus opticus naar colliculus rostralis
, ● Deze belangrijk voor onbewust schakelen naar motorische kernen van oa
oogspieren
● GEEN projectie hersenshors van grote
hersenen
○ Tumor in oogkast → chiasma opticum geraakt, en/of ook de
andere zenuwen
○ Neurologisch onderzoek (bewust zien) reactie op zien
(eigenlijk best moeilijk, vooral unilateraal), ook moeilijk te
zien of er ni gewoon iets mis is met proprioceptie
■ Iets laten vallen (geluidsloos!!)
■ Dreigreflex (mag niet wind maken eigenlijk want
dan gevoel enz), zie 1e foto voor volledige route
(goed kennen!!)
● Via nucleus geniculatum laterale → occipitale cortex → bewuste waarneming →
UMN voor sluiten beide oogleden (via N. VII)
■ Als geen goeie reactie, nog niet duidelijk wat er kapot is (afferent en/of efferent)
● Dan visuele plaatsingstest (geen gebruik van N. facialis, wel innervatie spieren
vb)
○ Het deel voor onbewuste waarneming zal dmv schakelneuronen
in colliculus overschakelen in nucleus oculomotorius (van N.
III) (dus ook niet langs cortex)
■ Dicht bij oogbol overschakelen op 2e motorneuron in
ganglion ciliare
■ Zie 2e figuur
○ Pupil deel van autonoom ZS
○ Neurologische onderzoek (onbewust zien) door licht-
pupilreflex (fel licht in 1 oog, zou pupilvernauwing induceren in
beide), blind dier met nog wel pupilreflex is problemen in
corpus genilaticum laterale, dan is er onbewuste reactie op
licht wel. Ook kan het via de knipperreflex (fel licht in 1 oog, zou
beide oogleden toeknijpen), zelfde mechanisme als dreigreflex
■ Pupilreflex niet en dreigreflex wel, is probleem perifeer
(verloop N.III en N.VII)
■ 1 oog sluiten is enkel nog ipsilateraal ipv ook
contralateraal
■ Licht in 1 oog en beide pupillen vernawen vereist intacte
NII, colliculus rostralis en NIII (zie eerste figuur hier)
■ Sterk licht/verblinden voor toeknijpen vereist NI,
subcorticale gebieden en NVII (Geen nood aan visuele
cortex!!) (zie 2e figuur) → deze reflex niet kunnen
uitleggen
○ Blindheid progressief of accuut
■ Sudden acquired retinal degeneration syndrome
■ Aandoening n. I → neoplasie of neuritis → bloedklonters in
arterie of tumor ofz
○ Als dus pupil en dreig afwezig → totaliteit, anders zien naar bewust of onbewust
, ○ Bv leg reflex uit en bespreek verloop afferente of efferente prikkel en alle structuren (corpora
quadrigemina ook beschrijven dan) of via casus blindheid → examen
● N. oculomotorisch (N.III)
○ Vnml motorisch, klein beetje sensorisch
○ Cellichamen wel in hersenen (want motorisch) in
nucleus oculomotorisch
○ Somato efferent naar externe structuren rond
oogbol, ASE kernen in het mesencephalon
ventraal thv mediaanlijn
○ Innerveert: levator palpabrae superioris,
retractor bulbi (mediaal), rectus oculi dorsalis,
ventralis, medialis en obliquus oculi ventralis
■ De andere 2 door abducens (oogbol naar
lateraal bij uitval N.III) en n. trochlearis
(oogbol roteert bij uitval N.III)
○ Ook weer bij abces in oogkas, waarschijnlijk geraakt (met andere)
○ Vestibulo-oculaire reflex zorgt voor rotatie ogen bij draaiing hoofd, vereist intacte tractus
opticus en ganglion spinale → oude examenvraag
○ Problemen bij N. III leidt tot strabismus (scheel kijken), DOWN (afhangend ooglis (=ptosis)
door M. levator palpebrae superior niet meer werkt) and OUT (VI en IV nog wel werkend) bij
kapotte N.III
■ Bij uitval autonome component → myadrisis (=pupildilatatie) of unilateriaal aniscorie
■ Bv N.III kapot → link symptomen naar functie en verloop
○ Neurologisch onderzoek
■ Vestibulo-occulaire reflex/kantelen hoofd → SE testen, wel NIII, NVI, NIV en N.
vestibulocochlearis nodig
■ Afhangend bovenste ooglid (m. levator palpebrae superior is verlamd), unilateraal =
perifeer, bilateraal is centraal
■ Anisocoria: assymetrie tussen pupilgrootte, wanneer autonome component is
aangetast → hier test je VE
■ Licht-pupilreflex: zelfde zoals N. opticus (II) → als dan kantelen hoofd niet werkt, maar
deze wel, weet je dat N.III wel nog goed is
● N. trochlearis (N.IV)
○ Zuiver motorisch, ASE
○ Enkel naar m. obliquus oculi dorsalis
○ Vanuit beeld, begint deze dorsaal
○ Uitval = strabismus
○ Meestal meerdere zenuwen tegelijk uitgevallen
○ Neurologisch onderzoek
■ Kantelen hoofd: pupil zou recht moeten blijven en niet
meerollen met beweging (is niet 100% zeker, want kan ook vestibulocochlearis zijn)
, ● N. trigeminus (N.V)
○ Vnml sensiebel, 1 motorische component voor kauwen
○ SE (motorisch) en SA (met die 3 kernen/banen)
○ Ventrale component → zijkant pons/onderzijde cerebellum ontstaan
■ Sensiebel
■ Voor onderlip en alveoli vd tanden
■ Cellichamen in ganglion van Gasser (ganglion trigeminale) → hier zal
zenuwcellichaam perifeer liggen in een gl en dan thv CZS een andere zenuw
■ Dan 3 banen verder naar hersenen
● Tractus spinale - ncl. Tractus spinalis (myelenecephalon) voor prikkels (pijn,
warmte) → thv verlengde merg
● Tractus pontius - ncl. Pontis (pons/metencephalon)
voor proprioceptie en fijn tastgevoel (in huid,
tanden, slijmvliezen, ...)
● Tractus mesencephali - mesencephalon voor
somatische info (drukgevoel tanden) en
dieptegevoel kauwspieren
● Schakelen alle 3 over in gl. Trigeminale
● De kernen hiervaan liggen dorsaal lateraal (want SA)
zie lemniscus laterale?
■ Dan via takken naar specifieke regio’s
● N. mandibularis (NV3) naar onderkaak (ook motorisch)
○ binnenzijde
○ Motorisch en sensiebel
■ Motorische ncl ligt ventraal mediaal
○ Motorische deel → dit jaar (24) enkel gezegd NV3 voor kauwspieren
(masseter en temporaleis) en voor trommelvlies → zie foto doggo
atrofiering (hier unilateraal, als bilateraal → dropped jaw)
■ N. masticatorius naar m. masseter en temporalis
■ N. pterygoideus lateralis en medialis naar m. pterygoideus
■ N. tensoris tympani naar spier voor trommelvlies
○ Sensiebel deel splitst in
■ N. auriculotemporalis naar os temporalis/uitwendige
gehoorgang
■ N. buccalis naar binnekant ruimte mandibula en maxila en
innerveert wangslijmvlies → loopt oppervlakkig
■ N. lingualis voor pijnzenuw (druk, temperatuur en pijn) tong (deel
van N. lingualis dus, maar ook nog andere) → GEEN smaak!! → N.
lingualis is verzamelnaam
■ N. alveolaris inferior in mandibula en takjes in onderkaak en
vervolgens in foramen mentale naar buiten als N. mentalis voor
onderlip te innerveren
● N. maxilaris (NV2) naar bovenkaak
