Samenvatting Eerste vier lessen van Rechtsfilosofie

Rechtsfilosofie les1-4
Inhoudsopgave:




Rechtsfilosofie en recht: wat en waarom?......................................................................................1
Van de premoderne wereld naar de moderniteit.............................................................................3
Ontstaan van de moderne staat......................................................................................................15
Autonomie en vrijheid..................................................................................................................29




Rechtsfilosofie en recht: wat en waarom?


Inleiding
1
Adagabriela Caceres Larriviere
Rechten BA1 2024-2025

,De rechtsfilosofie behandelt de essentiële vragen over de:
 Noodzaak van het recht binnen onze samenleving
 De normatieve inhoud van het recht
 Zijn verhouding tot moraal
 De definitie en het belang van rechtvaardigheid
 De rol van de staat en macht vormgeven en gebruiken van het recht
 De redenen waarom het recht zou moeten worden nageleefd


Deel 1. Conflict
Wat is de functie van het recht = het recht zorgt voor de ordening in de
samenleving.
=> Niet helemaal… want je moet jezelf ook de vraag stellen waarom
ordening in de samenleving noodzakelijk is en waarom het recht deze
functie moeten vervullen?
De aanwezigheid van conflicten door gebruik te maken van goederen, dit
vormt de centrale beweegreden voor het ontwikkelen van systemen van
ordening.
Het recht heeft dus systemen die ervoor zorgen dat conflicten kunnen
voorkomen worden, beheersen of oplossen geraken, wat belangrijk is voor
het garanderen van een stabiele en vreedzame samenleving.
Conflicten kan gebeuren op het moment dat 4 specifieke
voorwaarden gezamenlijk voorkomen.
4 voorwaarden van conflict:
1) Veelheid = Er zijn meerdere mensen betrokken, wat de kans op
verschillende meningen en belangen vergroot
2) Verscheidenheid/Diversiteit = Deze mensen hebben
verschillende ideeën, voorkeuren en plannen.
3) Schaarste = De middelen die ze willen gebruiken zijn beperkt en
niet voor iedereen beschikbaar.
4) Vrije toegang = Mensen hebben onbeperkte toegang tot deze
schaarse middelen, wat kan leiden tot concurrentie en conflicten.


In heel veel situaties zijn de 4 voorwaarden samen om te praten over een
“conflict”:
 Aanwezig

2
Adagabriela Caceres Larriviere
Rechten BA1 2024-2025

,  Cumulatief
 Noodzakelijk
Om de voorwaarden te vermijden/op te lossen moet je één van de 4
uitschakelen en dit doe je door theoretisch 4 strategieën:
1) Uitschakelen van veelheid => Eenheid
= Maak één groep met één leider die beslissingen neemt.
2) Uitschakelen van Diversiteit => Consensus
= Ervoor zorgen dat iedereen dezelfde mening en waarden heeft,
zodat beslissingen alleen worden genomen met iedereens
goedkeuring van alle betrokkenen
3) Uitschakelen van Schaarste => Overvloed
= Zorg voor voldoende middelen zodat iedereen tevreden kan
worden.
4) Uitschakelen van Vrije toegang => Recht
= Stel regels op die bepalen wie toegang heeft tot middelen




Van de premoderne wereld naar de moderniteit


Deel 1. De premoderne rechtsfilosofie

3
Adagabriela Caceres Larriviere
Rechten BA1 2024-2025

, In de premoderne rechtsfilosofie in het oude Griekenland geloofden mensen
in mythes. Maar in de 6e eeuw v.Chr. begonnen filosofen zoals de pre-
socratische denkers logisch te redeneren en te zoeken naar universele
wetten, wat leidde tot een nieuwe manier van denken.

A. De pre-socratische rechtsfilosofie
De vroege Griekse filosofen = pre-socratici, gingen op zoek naar nieuwe
manieren om de wereld te begrijpen, gebaseerd op rationeel denken
=> dan van mythologische of religieuze verklaringen, die gebaseerd op:
 Verhalen
 Geloof
 Traditie
Waren zij ervan overtuigd dat dit realiteit is en dat het best begrepen kon
worden door:
 Logisch redeneren
 Observatie
 Bepalen van argumenten.


De pre-socratische filosofen dachten dat er een vaak orde achter de wereld
zit (universele orde of wetmatigheid). Deze orde is niet toevallig, maar volgt
logische regels. "Logos" betekent dat mensen met hun verstand deze
regels kunnen begrijpen = rede
Door: Goed na te denken (rationeel te zijn)
=> Kunnen ze ontdekken hoe de wereld echt in elkaar zit


Rationalistisch > Mythologisch dus de wereld functioneerde door
logische principes en universele wetten, en deze wetten konden door de
menselijke rede ( Logos) ontdekt worden.
Via de Logos probeerden de vroege Griekse natuurfilosofen, de natuurlijke
orde te herleiden tot één oerkracht ( principe)
 Water
 Lucht
 Vuur.
Sofisten
 5de eeuw voor Christus

4
Adagabriela Caceres Larriviere
Rechten BA1 2024-2025