POWERPOINT 1: LEESBEVORDERING
Waarom inzetten op lezen?
Cruciale vaardigheid voor:
● Onderwijssucces
○ Lezen is de basis voor alle andere vakken (bv. wiskunde, geschiedenis,.)
○ Wie goed kan lezen, begrijpt de leerstof sneller en scoort beter op school
○ Achterstand in lezen kan leiden tot moeilijkheden in andere vakken
● Maatschappelijke participatie
→ Lezen is onmisbaar in dagelijks leven
○ Administratie (brieven, contracten, facturen begrijpen,...)
○ Digitale geletterdheid (e-mails, sociale media, nieuw volgen)
○ Rechten en plichten kennen (verkiezingen, wetten, officiële documenten,...)
● Levenslang leren
→ De wereld verandert voortdurend, dus blijven leren is belangrijk
Goede leesvaardigheid helpt bij:
● Nieuwe kennis opdoen (bv. cursussen, zelfstudie…)
● Bijscholing volgen (bv. nieuwe technologieën leren)
● Kritisch denken en info verwerken
→ Taak als leraar: Leerlingen klaarstomen om volwaardig deel te kunnen nemen
aan onze maatschappij
● Hen motiveren om te leren , zowel op school als daarbuiten
● Lees Technieken aanleren zodat ze beter begrijpen wat ze lezen
● Werken aan begrijpend lezen
● Lezen leuk maken
Lezen en schoolsucces
● Kennis verwerven kan mondeling en schriftelijk:
○ Mondeling: luisteren naar de uitleg, discussies, instructies,...
○ Schriftelijk: lezen van teksten, opdrachten, schoolboeken,...
MAAR de meeste leerstof wordt schriftelijk aangeboden, dus goed kunnen
lezen is essentieel!
Lezen beïnvloedt alle vakken (taallessen en niet-taallessen)
● Niet alleen belangrijk in taallessen, maar ook in wiskunde, geschiedenis,
wetenschappen, enz.
→ Denk aan het begrijpen van wiskunde-opgaven, wetenschappelijke teksten,
historische bronnen.
1
,Sterke link tussen lezen en andere taalvaardigheden
● Woordenschat
○ Hoe meer je leest, hoe meer woorden je leert.
○ Een grotere woordenschat helpt bij begrijpend lezen, schrijven en spreken.
● Taalbeschouwing
○ Lezen helpt om grammaticale structuren en taalregels te herkennen.
○ Dit versterkt het inzicht in hoe taal werkt.
● Schriftelijke vaardigheden
○ Wie veel leest, schrijft vaak beter.
○ Je leert nieuwe zinsconstructies en een gevarieerde woordenschat gebruiken.
● Mondelinge vaardigheden
○ Door lezen leer je hoe je je beter kunt uitdrukken in gesprekken.
○ Je leert logische argumenten opbouwen en beter communiceren.
Lezen & cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling
Lezen helpt niet alleen bij schoolprestaties, maar ook bij de ontwikkeling van denken,
emoties en sociale vaardigheden.
Lezen:
Scherpt je denkvermogen aan
● Lezen stimuleert kritisch denken en probleemoplossend vermogen.
○ Voorbeeld: Een detectiveverhaal lezen helpt je om logisch na te denken en
verbanden te leggen tussen aanwijzingen.
Zorgt voor kennis over de wereld én een betere leesvaardigheid
● Door te lezen leer je nieuwe feiten, concepten en ideeën.
○ Voorbeeld: Een informatief boek over het heelal leert je over planeten en
sterren.
Prikkelt het voorstellingsvermogen en de creativiteit
● Lezen helpt je om beelden in je hoofd te vormen en je fantasie te ontwikkelen.
○ Voorbeeld: Tijdens het lezen van een fantasyboek stel je je een magische
wereld voor.
Helpt kinderen om zelfstandig hun wereld te verkennen, verruimen, ordenen en
begrijpen
● Lezen biedt nieuwe perspectieven en laat kinderen de wereld beter begrijpen.
○ Voorbeeld: Een boek over verschillende culturen helpt kinderen andere
gewoonten en tradities te leren kennen.
Ontwikkelt je literaire competentie
2
, ● Door regelmatig te lezen, leer je verschillende tekstsoorten en schrijfstijlen
herkennen.
○ Voorbeeld: Een gedicht leren analyseren helpt je om symboliek en diepere
betekenissen te ontdekken.
Bevordert het empathisch vermogen
● Door in de huid van personages te kruipen, leer je anderen beter begrijpen.
○ Voorbeeld: Een boek over een vluchtelingenkind kan je helpen om zijn of
haar situatie beter aan te voelen.
1. JONGE LEZERS
1.1 LEESONTWIKKELING
Jonge lezers: Leesontwikkeling in de schoolkindfase (6 – 12 jaar)
Tijdens de schoolkindfase maken kinderen een grote evolutie in hun leesvaardigheid en
leesinteresse. Dit gebeurt op verschillende niveaus:
Cognitieve ontwikkeling
➡️
Technisch lezen en redeneren
● Kinderen leren letters en woorden vlot herkennen, waardoor ze steeds sneller en
beter lezen.
○ Voorbeeld: Een kind dat eerst letter per letter leest, kan later een hele zin in
één keer begrijpen.
➡️
Zich inleven in verhalen
● Ze leren gevoelens en gedachten van personages begrijpen en ervaren emoties
mee.
○ Voorbeeld: In een boek over vriendschap voelen ze mee met een personage
dat ruzie heeft met een vriend.
➡️
Informatie verzamelen
● Ze ontdekken dat boeken ook helpen om kennis op te doen.
○ Voorbeeld: Een kind leest een boek over dino’s en onthoudt dat de T-rex een
vleeseter was.
3
, Smaakontwikkeling
➡️
Van fantasieverhalen naar realistische verhalen
● Jonge kinderen houden eerst van magische, fantasierijke verhalen, maar krijgen
later interesse in realistischere avonturen.
○ Voorbeeld: Een kind van 6 geniet van sprookjes over prinsessen, terwijl een
kind van 10 liever spannende avonturenverhalen leest zoals 'De Grijze
Jager'.
Morele ontwikkeling
➡️
Van autoriteit naar eigen oordeel
● Eerst nemen kinderen normen en waarden over van hun ouders, later ontwikkelen ze
hun eigen mening en moreel kompas.
○ Voorbeeld: Een kind dat vroeger dacht dat “liegen altijd slecht is”, begint na
te denken over situaties waarin een leugentje om bestwil misschien niet zo
erg is.
Metalinguïstische ontwikkeling (= nadenken over taal)
➡️
Taalspel en beeldspraak
● Kinderen leren spelen met taal en begrijpen beeldspraak en humor beter.
○ Voorbeeld: Ze snappen dat “een kikker in de keel hebben” niet letterlijk
betekent dat er een kikker in hun keel zit.
Samenvatting
💡 Tijdens de schoolkindfase groeit de leesvaardigheid en verandert de leesvoorkeur.
💡 Kinderen ontwikkelen hun denkwijze, moreel besef en taalgevoel door te lezen.
💡 Meer lezen = beter denken, inleven en redeneren!
1.2 LEESVOORKEUREN
Dit zijn de belangrijkste punten over leesvoorkeuren:
Leesvoorkeuren zijn afhankelijk van:
4
Waarom inzetten op lezen?
Cruciale vaardigheid voor:
● Onderwijssucces
○ Lezen is de basis voor alle andere vakken (bv. wiskunde, geschiedenis,.)
○ Wie goed kan lezen, begrijpt de leerstof sneller en scoort beter op school
○ Achterstand in lezen kan leiden tot moeilijkheden in andere vakken
● Maatschappelijke participatie
→ Lezen is onmisbaar in dagelijks leven
○ Administratie (brieven, contracten, facturen begrijpen,...)
○ Digitale geletterdheid (e-mails, sociale media, nieuw volgen)
○ Rechten en plichten kennen (verkiezingen, wetten, officiële documenten,...)
● Levenslang leren
→ De wereld verandert voortdurend, dus blijven leren is belangrijk
Goede leesvaardigheid helpt bij:
● Nieuwe kennis opdoen (bv. cursussen, zelfstudie…)
● Bijscholing volgen (bv. nieuwe technologieën leren)
● Kritisch denken en info verwerken
→ Taak als leraar: Leerlingen klaarstomen om volwaardig deel te kunnen nemen
aan onze maatschappij
● Hen motiveren om te leren , zowel op school als daarbuiten
● Lees Technieken aanleren zodat ze beter begrijpen wat ze lezen
● Werken aan begrijpend lezen
● Lezen leuk maken
Lezen en schoolsucces
● Kennis verwerven kan mondeling en schriftelijk:
○ Mondeling: luisteren naar de uitleg, discussies, instructies,...
○ Schriftelijk: lezen van teksten, opdrachten, schoolboeken,...
MAAR de meeste leerstof wordt schriftelijk aangeboden, dus goed kunnen
lezen is essentieel!
Lezen beïnvloedt alle vakken (taallessen en niet-taallessen)
● Niet alleen belangrijk in taallessen, maar ook in wiskunde, geschiedenis,
wetenschappen, enz.
→ Denk aan het begrijpen van wiskunde-opgaven, wetenschappelijke teksten,
historische bronnen.
1
,Sterke link tussen lezen en andere taalvaardigheden
● Woordenschat
○ Hoe meer je leest, hoe meer woorden je leert.
○ Een grotere woordenschat helpt bij begrijpend lezen, schrijven en spreken.
● Taalbeschouwing
○ Lezen helpt om grammaticale structuren en taalregels te herkennen.
○ Dit versterkt het inzicht in hoe taal werkt.
● Schriftelijke vaardigheden
○ Wie veel leest, schrijft vaak beter.
○ Je leert nieuwe zinsconstructies en een gevarieerde woordenschat gebruiken.
● Mondelinge vaardigheden
○ Door lezen leer je hoe je je beter kunt uitdrukken in gesprekken.
○ Je leert logische argumenten opbouwen en beter communiceren.
Lezen & cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling
Lezen helpt niet alleen bij schoolprestaties, maar ook bij de ontwikkeling van denken,
emoties en sociale vaardigheden.
Lezen:
Scherpt je denkvermogen aan
● Lezen stimuleert kritisch denken en probleemoplossend vermogen.
○ Voorbeeld: Een detectiveverhaal lezen helpt je om logisch na te denken en
verbanden te leggen tussen aanwijzingen.
Zorgt voor kennis over de wereld én een betere leesvaardigheid
● Door te lezen leer je nieuwe feiten, concepten en ideeën.
○ Voorbeeld: Een informatief boek over het heelal leert je over planeten en
sterren.
Prikkelt het voorstellingsvermogen en de creativiteit
● Lezen helpt je om beelden in je hoofd te vormen en je fantasie te ontwikkelen.
○ Voorbeeld: Tijdens het lezen van een fantasyboek stel je je een magische
wereld voor.
Helpt kinderen om zelfstandig hun wereld te verkennen, verruimen, ordenen en
begrijpen
● Lezen biedt nieuwe perspectieven en laat kinderen de wereld beter begrijpen.
○ Voorbeeld: Een boek over verschillende culturen helpt kinderen andere
gewoonten en tradities te leren kennen.
Ontwikkelt je literaire competentie
2
, ● Door regelmatig te lezen, leer je verschillende tekstsoorten en schrijfstijlen
herkennen.
○ Voorbeeld: Een gedicht leren analyseren helpt je om symboliek en diepere
betekenissen te ontdekken.
Bevordert het empathisch vermogen
● Door in de huid van personages te kruipen, leer je anderen beter begrijpen.
○ Voorbeeld: Een boek over een vluchtelingenkind kan je helpen om zijn of
haar situatie beter aan te voelen.
1. JONGE LEZERS
1.1 LEESONTWIKKELING
Jonge lezers: Leesontwikkeling in de schoolkindfase (6 – 12 jaar)
Tijdens de schoolkindfase maken kinderen een grote evolutie in hun leesvaardigheid en
leesinteresse. Dit gebeurt op verschillende niveaus:
Cognitieve ontwikkeling
➡️
Technisch lezen en redeneren
● Kinderen leren letters en woorden vlot herkennen, waardoor ze steeds sneller en
beter lezen.
○ Voorbeeld: Een kind dat eerst letter per letter leest, kan later een hele zin in
één keer begrijpen.
➡️
Zich inleven in verhalen
● Ze leren gevoelens en gedachten van personages begrijpen en ervaren emoties
mee.
○ Voorbeeld: In een boek over vriendschap voelen ze mee met een personage
dat ruzie heeft met een vriend.
➡️
Informatie verzamelen
● Ze ontdekken dat boeken ook helpen om kennis op te doen.
○ Voorbeeld: Een kind leest een boek over dino’s en onthoudt dat de T-rex een
vleeseter was.
3
, Smaakontwikkeling
➡️
Van fantasieverhalen naar realistische verhalen
● Jonge kinderen houden eerst van magische, fantasierijke verhalen, maar krijgen
later interesse in realistischere avonturen.
○ Voorbeeld: Een kind van 6 geniet van sprookjes over prinsessen, terwijl een
kind van 10 liever spannende avonturenverhalen leest zoals 'De Grijze
Jager'.
Morele ontwikkeling
➡️
Van autoriteit naar eigen oordeel
● Eerst nemen kinderen normen en waarden over van hun ouders, later ontwikkelen ze
hun eigen mening en moreel kompas.
○ Voorbeeld: Een kind dat vroeger dacht dat “liegen altijd slecht is”, begint na
te denken over situaties waarin een leugentje om bestwil misschien niet zo
erg is.
Metalinguïstische ontwikkeling (= nadenken over taal)
➡️
Taalspel en beeldspraak
● Kinderen leren spelen met taal en begrijpen beeldspraak en humor beter.
○ Voorbeeld: Ze snappen dat “een kikker in de keel hebben” niet letterlijk
betekent dat er een kikker in hun keel zit.
Samenvatting
💡 Tijdens de schoolkindfase groeit de leesvaardigheid en verandert de leesvoorkeur.
💡 Kinderen ontwikkelen hun denkwijze, moreel besef en taalgevoel door te lezen.
💡 Meer lezen = beter denken, inleven en redeneren!
1.2 LEESVOORKEUREN
Dit zijn de belangrijkste punten over leesvoorkeuren:
Leesvoorkeuren zijn afhankelijk van:
4
