Volledige samenvatting - parasitologie

Parasitologie

0. Algemene inleiding
Parasitologie: omvat alle organismen gaande van ééncelligen tot vertebraten die op één
of andere manier ziekte kunnen veroorzaken

Parasiet = iets / iemand dat mee profiteert van een ander organisme

 ! Meeste levende wezens zijn parasieten (60-70% van fauna)




Infectie  zelden zeer ernstige ziektetekens / mortaliteit

 Snel afdoden gastheer is negatief voor infectieus agens
 Parasieten: resultaat van honderdduizenden jaren samenleving  organismen
aangepast aan elkaar

3 parameters voor mate van ziekte

 Aantal parasieten: geen vermeerdering in gastheer dus
initiële aantal belangrijk
 Immuniteitsstatus gastheer: jonge dieren gevoeliger
dan oudere dieren
 Niet-specifieke resistentiefactoren: niks te maken met
immuunsysteem




1

,Ontwikkeling aarde  eerste ééncelligen: archaea  ééncellige prokaryoten 
ééncellige eukaryoten  meercellige eukaryoten  primitieve meercellige diersoorten
 arthropoden  dinosauriërs  zoogdieren (planten, fungi en animalia)

 Eerste bewijs parasitaire infecties: dinosauriërs
 Parasieten ontwikkelt uit archaea  zoogdieren zijn geëvolueerd in aanwezigheid
parasieten
 Belangrijke stap bij overgang prokaryoten – eukaryoten: ontstaan celkern en
mitochondriën
o Mitochondriën belangrijk voor Krebs-cyclus: productie ATP en
bijproducten uit nutriënten
o Mitochondriën en chloroplasten (planten) gevolg van symbiose tussen
eukaryote en prokaryote cel

💡De meeste parasieten zijn aan te treffen in bloed of maag-darmtractus.

Voordeel parasiet zijn

 Bescherming tegen uitdroging
 Constante beschikbaarheid van nutriënten
 Afwezigheid van predatoren

Protista = ééncellige eukaryoten

 Protophyta
o Autotroof
o Ééncellig en meercellig
o Energie (uit fotosynthese) + CO2 + H2O  suikers + O2
 Protozoa
o Heterotroof
o Ééncellig
o Suikers / vetten / eiwitten + O2  ATP + CO2



1. Protozoa
1.1. Inleiding
Reeds 66 000 soorten beschreven



1.2. Morfologie
Protozoa

 Ééncellige organismen
2

,  Microscopisch klein, constante vorm
 Zelfstandig: verricht alle fundamentele levensfuncties
 Eukaryotisch: celkern
 Voortbeweging
o Passief: glijmechanisme, meevoeren, …
o Bewegingsorganellen: flagellen en ciliën (blijvend), pseudopodia (=
tijdelijke uitstulpipngen van celmembraan  ‘voortkruipen’

Productie resistente cysten of sporen  overleven in ongunstige omstandigheden +
verspreiding

 Cyste = overlevingsfase parasiet om van ene naar andere gastheer over te gaan
en tijdelijk te overleven in buitenwereld



1.3. Voortplanting
2 soorten

 Ongeslachtelijke voortplanting
 Geslachtelijke voortplanting

Ongeslachtelijke voortplanting: eenvoudige celdeling

 Tweedeling = celdeling volgens lengte-as (= overlangse deling), 2 dochtercellen
o Ciliaten: dwarsdeling
 Merogonie = multipele deling: x aantal dochtercellen
o Endodyogenie = 2 dochtercellen ontstaan door eerst knopvorming van
celkern en dan splitsing cytoplasma
o Endopolygenie = >2 dochtercellen ontstaan door knopvorming (één voor
één afsplitsen)
o Schizogonie = celdeling voorafgegaan door inwendige kernvermeerdering
 Moedercel = schizont
 Dochtercellen = merozoïeten
 Voordeel: elke parasiet is genetisch verschillend
 Nadeel: trager en complexer proces

Geslachtelijke voortplanting

 Syngamie = bevruchting: het versmelten van twee cellen met vorming van zygote
o Uitwisseling van gelijke hoeveelheid genetisch materiaal van beide cellen
 Conjugatie = gedeeltelijke uitwisseling kernmateriaal bij paren
o Komt voor bij ciliaten
 Voordeel: snel delingsproces  belangrijk voor vestiging en overleving
 Nadeel: geen variatie  makkelijker uitsterven
3

, 💡Veel protozoa kennen enkel geslachtelijke voortplanting of een combinatie van beide.



1.4. Classificatie van de Protozoa
Domein  rijk  phylum  klasse  orde  familie  genus  species / soort



1.5. Phylum Sarcomastigophora
Morfologie

 Flagellen: Mastigophora (= flagellaten)
 Pseudopodia: Sarcodina

Aseksuele voortplanting: tweedeling



1.5.1. Klasse Mastigophora – Flagellaten


1.5.1.1. Orde Kinetoplastida

Algemene kenmerken

 Kinetoplast = speciaal type van mitochondrium
o Bevat DNA
o Dichtbij basaal lichaam gelegen
 Flagel als ‘rugvin’ aanwezig op cel

Verschillende morfologische vormen tijdens levenscyclus

 Amastigote vorm: zonder flagel, afgerond cellichaam
 Promastigote vorm: flagel ingeplant aan voorzijde cel (niet de celkern-zijde)
 Epimastigote vorm: flagel ingeplant halverwege de cel, maar voor de kern
 Trypomastigote vorm: flagel ingeplant aan achterzijde cel (kant van de celkern)
o Veelvoorkomend in bloed



Genus Trypanosoma

= bloed- of weefselparasieten van vertebraten (mens, zoogdieren, vogels en
reptielen)

 Kunnen alle 4 de morfologische vormen aannemen



4