Samenvatting methodologie deel onderzoeksvoorstel en
onderzoeksdesign
Introductieles
- Methodologie als wetenschapsinstrument: de wijze waarop we kennis
verwerven (is de gereedschapskist met verschillende soorten gereedschap)
- Methodologie zijn regels die de onderzoeker moet volgen om te komen tot
geldige en betrouwbare kennis van verschijnselen (niet enkel een
beschrijving)
- Is de kern competentie van een wetenschapper
- Methode van wetenschappelijk onderzoek onderscheidt de (criminologische)
wetenschapper van de journalist (niet altijd zwart/wit want journalist weet veel
en kan veel bronnen raadplegen maar het moet vlug gaan bij een
wetenschapper niet) of de geïnformeerde burger
- Methodologie is essentieel tijdens de studies en in het latere beroepsleven
• Om vakliteratuur te begrijpen
• Om vakliteratuur kritisch te kunnen analyseren
• Om zelf onderzoek te kunnen doen
De onderzoekscylus
- Begint meestal met een theoretisch kader. Het doel is om met data van
buitenaf deze theorie te illustreren
- Soms omzetten naar hypothese: het startpunt
- Daarna operationaliseren: vroeger dacht men zo over iets maar hoe denkt
men er nu over dit is operationaliseren
- De gegevens worden verzameld door een ontwerp of design te volgen. Bv
welke buurten gaat men onderzoeken en op welke manier
- Data verzamelen
- Vervolgens die data analyseren om dan de bevindingen te vinden en een
theorie te bevestigen
,Onderzoeksvoorstel en onderzoeksdesign
Keuzes bij een onderzoeksopzet
- Bij een onderzoek eerst een keuze maken (een standpunt innemen)
- De fundamentele keuzes bestaat uit een continuüm met uitgesproken posities
aan de uiteinde en tal van mogelijke tussen posities
- Is niet 1 groot continuum maar bestaat uit verschillende reeksen van kleine
continua waarop men tegelijkertijd verschillende posities kan innemen
Keuze 1: deductief vs. inductief
- Deductief
• = (hypothese) toetsend onderzoek
• Van algemeen naar specifiek
• Vanuit een theorie vertrekken en die testen (of verder ontwikkelen) in de
empirische realiteit (vertrek van hypothese daarna naar echte mensen om
te kijken of die hypothese te verwerpen is of niet)
• De onderzoeker kijkt naar de sociale realiteit doorheen een vooraf
vastgelegd theoretisch raster
• Door de bril van een conceptueel kader kijken naar de empirische realiteit
(van theoretische hypothese naar empirische data)
• Men vertrekt vanuit een theorie waaruit een conceptueel kader en
hypothesen worden afgeleid die vervolgens getest worden
• Voorbeeld: heeft slachtofferschap een invloed op de visie op doodstraf
• Bestaat zuiver wel (onderzoek enkel deductief)
- Inductief
• Van specifiek naar algemeen (geen hypothese maar eerst naar de
mensen)
• Vanuit de empirische realiteit vertrekken en een theorie ontwikkelen (eerst
data verzamelen daarna patronen zien en theorie maken op basis van die
bevragingen)
o Theorie ontwikkelen in plaats van theorie testen
• Zelden zuiver inductief onderzoek
• Categorieën worden hier niet vooraf aangemaakt aan de hand van een
theorie maar worden opgesteld doorheen het onderzoeksproces
• De ambitie is om theoretische inzichten te ontwikkelen
• Toegepast op de onderzoekscyclus: start met dataverzameling, waarna
data geanalyseerd wordt en men uit de bevindingen tot conclusies komt
die geformuleerd zijn in een meer abstracte, theoretische taal
, - Continuüm met tal van mogelijke tussenposities
• Veel onderzoekers gaan ervan uit dat een zuiver inductief standpunt niet
mogelijk is want onderzoekers hebben al een bepaalde kennis en
verwachtingen waardoor men niet van zuiver empirische waarnemingen
kan vertrekken
• Hoofdzakelijk inductief onderzoek, maar met enige theoretische voorkennis
• Hoofdzakelijk deductief onderzoek, maar met inductieve fase als de
hypothese gefalsifieerd zou zijn (door extra vragen te stellen om te zoeken
waarom er geen verband is)
Keuze 2: eenmalig vs. iteratief
- Eenmalig doorlopen van onderzoekscyclus
• Of lineaire doorlopen
• Data worden slechts keer verzameld en geanalyseerd
• Onderzoekscyclus wordt doorlopen als stringent schema: men maakt
methodologische keuzes, verzamelt de data nodig voor he beantwoorden
van de onderzoeksvragen en analyseert deze data
- Iteratief doorlopen van onderzoekscyclus
• Onderzoeksproces verloopt eerder als een cyclisch proces
• Men begint met het verzamelen van een beperkt aantal data, die vrij snel in
categorieën worden gegoten en mogelijk al tot een eerste, tentatieve
categorieën leiden, waarna opnieuw data verzamelt wordt, die dan
opnieuw met de reeds geconstrueerde categorieën worden geconfronteerd
• Onderzoekscyclus wordt herhaaldelijk doorlopen (meerdere keren door de
onderzoekscyclus door bv per enquête per persoon door de
onderzoekscyclus te gaan en de hypothese aan te passen)
• Dialoog tussen theorie en empirie waarbij deze elkaar afwisselen in een
iteratieve beweging
- Continuüm met tal van mogelijke tussenposities
• Hoofdzakelijk eenmalig doorlopen van onderzoekscyclus, maar met kleine
iteratie in de vorm van een beperkt bijkomend onderzoek
Keuze 3: beschrijvend vs. verklarend
- Beschrijvend
• Onderzoek dat zich beperkt tot de beschrijving van variabele of fenomeen
• Wie, wat, waar, wanneer, hoeveel?
• In enge betekenis: 1 variabele of 1 fenomeen op zich beschrijven
o Hoeveel gevangenen zijn er in België?
o Wat is de prevalentie van stalking onder universiteitsstudenten in
Vlaanderen?
o Op welke manier worden slachtoffers van delicten opgevangen in
het politiekantoor
, - Verklarend
• Onderzoek dat uitdrukkelijk streeft naar het vaststellen van causale of
oorzaak-gevolg relaties
• In dit onderzoek gaat veel aandacht naar interne validiteit
• Hoe, waarom?
• Willen dingen verklaren en zoeken naar de oorzaken (causale verbanden)
• Voorbeelden
o Heeft het plaatsen van onbemande camera’s een impact op het
aantal snelheidsovertredingen?
o Welke factoren verklaren recidive na een verblijf in de gevangenis?
• In enge betekenis
o Zuivere vorm: experimenten of quasi-experimenten
o Maar ook: longitudinaal (op lange termijn) kwantitatief onderzoek en
bepaalde vormen van kwantitatief onderzoek
- Verschillende visies op invulling ‘beschrijvend’ en ‘verklarend’
• Enge opvatting van verklarend onderzoek (en dus brede opvatting van
beschrijvend onderzoek)
o Alles wat niet focust op causale relaties, is beschrijvend onderzoek
o Bv mannen plegen meer criminaliteit dan vrouwen: geen oorzaak
dus niet verklarend volgens hun andere groep zegt dat
risicofactoren wel verklarend is
• Brede opvatting van verklarend onderzoek (en dus enge opvatting van
beschrijvend onderzoek)
o Verklaren en voorspellen verschillen: causale verklaringen (of een
oorzaak) claimt niet alleen dat er een band is en dat de variabele
voorafgaat aan het fenomeen, men claimt ook dat die variabele
verantwoordelijk is voor het fenomeen en de kracht heeft om een
causaal proces te starten
o Van zodra onderzoek focust op samenhang of risicofactoren is het
verklarend onderzoek
o Risicofactoren hebben niet de kracht om een causaal proces te
starten: risicofactoren zijn niet verantwoordelijk voor het fenomeen
en dus ook geen echte verklaring voor het fenomeen
• Wees steeds duidelijk en wees voorzichtig met de brede opvatting van
verklarend onderzoek
- Wat met verklaringen door respondenten zelf?
• Is meestal niet verklarend, maar eerder een beschrijving van verklaringen
door respondenten
• Slechts onder heel strikte voorwaarden kan dit echt als verklarend
onderzoek beschouwd worden
onderzoeksdesign
Introductieles
- Methodologie als wetenschapsinstrument: de wijze waarop we kennis
verwerven (is de gereedschapskist met verschillende soorten gereedschap)
- Methodologie zijn regels die de onderzoeker moet volgen om te komen tot
geldige en betrouwbare kennis van verschijnselen (niet enkel een
beschrijving)
- Is de kern competentie van een wetenschapper
- Methode van wetenschappelijk onderzoek onderscheidt de (criminologische)
wetenschapper van de journalist (niet altijd zwart/wit want journalist weet veel
en kan veel bronnen raadplegen maar het moet vlug gaan bij een
wetenschapper niet) of de geïnformeerde burger
- Methodologie is essentieel tijdens de studies en in het latere beroepsleven
• Om vakliteratuur te begrijpen
• Om vakliteratuur kritisch te kunnen analyseren
• Om zelf onderzoek te kunnen doen
De onderzoekscylus
- Begint meestal met een theoretisch kader. Het doel is om met data van
buitenaf deze theorie te illustreren
- Soms omzetten naar hypothese: het startpunt
- Daarna operationaliseren: vroeger dacht men zo over iets maar hoe denkt
men er nu over dit is operationaliseren
- De gegevens worden verzameld door een ontwerp of design te volgen. Bv
welke buurten gaat men onderzoeken en op welke manier
- Data verzamelen
- Vervolgens die data analyseren om dan de bevindingen te vinden en een
theorie te bevestigen
,Onderzoeksvoorstel en onderzoeksdesign
Keuzes bij een onderzoeksopzet
- Bij een onderzoek eerst een keuze maken (een standpunt innemen)
- De fundamentele keuzes bestaat uit een continuüm met uitgesproken posities
aan de uiteinde en tal van mogelijke tussen posities
- Is niet 1 groot continuum maar bestaat uit verschillende reeksen van kleine
continua waarop men tegelijkertijd verschillende posities kan innemen
Keuze 1: deductief vs. inductief
- Deductief
• = (hypothese) toetsend onderzoek
• Van algemeen naar specifiek
• Vanuit een theorie vertrekken en die testen (of verder ontwikkelen) in de
empirische realiteit (vertrek van hypothese daarna naar echte mensen om
te kijken of die hypothese te verwerpen is of niet)
• De onderzoeker kijkt naar de sociale realiteit doorheen een vooraf
vastgelegd theoretisch raster
• Door de bril van een conceptueel kader kijken naar de empirische realiteit
(van theoretische hypothese naar empirische data)
• Men vertrekt vanuit een theorie waaruit een conceptueel kader en
hypothesen worden afgeleid die vervolgens getest worden
• Voorbeeld: heeft slachtofferschap een invloed op de visie op doodstraf
• Bestaat zuiver wel (onderzoek enkel deductief)
- Inductief
• Van specifiek naar algemeen (geen hypothese maar eerst naar de
mensen)
• Vanuit de empirische realiteit vertrekken en een theorie ontwikkelen (eerst
data verzamelen daarna patronen zien en theorie maken op basis van die
bevragingen)
o Theorie ontwikkelen in plaats van theorie testen
• Zelden zuiver inductief onderzoek
• Categorieën worden hier niet vooraf aangemaakt aan de hand van een
theorie maar worden opgesteld doorheen het onderzoeksproces
• De ambitie is om theoretische inzichten te ontwikkelen
• Toegepast op de onderzoekscyclus: start met dataverzameling, waarna
data geanalyseerd wordt en men uit de bevindingen tot conclusies komt
die geformuleerd zijn in een meer abstracte, theoretische taal
, - Continuüm met tal van mogelijke tussenposities
• Veel onderzoekers gaan ervan uit dat een zuiver inductief standpunt niet
mogelijk is want onderzoekers hebben al een bepaalde kennis en
verwachtingen waardoor men niet van zuiver empirische waarnemingen
kan vertrekken
• Hoofdzakelijk inductief onderzoek, maar met enige theoretische voorkennis
• Hoofdzakelijk deductief onderzoek, maar met inductieve fase als de
hypothese gefalsifieerd zou zijn (door extra vragen te stellen om te zoeken
waarom er geen verband is)
Keuze 2: eenmalig vs. iteratief
- Eenmalig doorlopen van onderzoekscyclus
• Of lineaire doorlopen
• Data worden slechts keer verzameld en geanalyseerd
• Onderzoekscyclus wordt doorlopen als stringent schema: men maakt
methodologische keuzes, verzamelt de data nodig voor he beantwoorden
van de onderzoeksvragen en analyseert deze data
- Iteratief doorlopen van onderzoekscyclus
• Onderzoeksproces verloopt eerder als een cyclisch proces
• Men begint met het verzamelen van een beperkt aantal data, die vrij snel in
categorieën worden gegoten en mogelijk al tot een eerste, tentatieve
categorieën leiden, waarna opnieuw data verzamelt wordt, die dan
opnieuw met de reeds geconstrueerde categorieën worden geconfronteerd
• Onderzoekscyclus wordt herhaaldelijk doorlopen (meerdere keren door de
onderzoekscyclus door bv per enquête per persoon door de
onderzoekscyclus te gaan en de hypothese aan te passen)
• Dialoog tussen theorie en empirie waarbij deze elkaar afwisselen in een
iteratieve beweging
- Continuüm met tal van mogelijke tussenposities
• Hoofdzakelijk eenmalig doorlopen van onderzoekscyclus, maar met kleine
iteratie in de vorm van een beperkt bijkomend onderzoek
Keuze 3: beschrijvend vs. verklarend
- Beschrijvend
• Onderzoek dat zich beperkt tot de beschrijving van variabele of fenomeen
• Wie, wat, waar, wanneer, hoeveel?
• In enge betekenis: 1 variabele of 1 fenomeen op zich beschrijven
o Hoeveel gevangenen zijn er in België?
o Wat is de prevalentie van stalking onder universiteitsstudenten in
Vlaanderen?
o Op welke manier worden slachtoffers van delicten opgevangen in
het politiekantoor
, - Verklarend
• Onderzoek dat uitdrukkelijk streeft naar het vaststellen van causale of
oorzaak-gevolg relaties
• In dit onderzoek gaat veel aandacht naar interne validiteit
• Hoe, waarom?
• Willen dingen verklaren en zoeken naar de oorzaken (causale verbanden)
• Voorbeelden
o Heeft het plaatsen van onbemande camera’s een impact op het
aantal snelheidsovertredingen?
o Welke factoren verklaren recidive na een verblijf in de gevangenis?
• In enge betekenis
o Zuivere vorm: experimenten of quasi-experimenten
o Maar ook: longitudinaal (op lange termijn) kwantitatief onderzoek en
bepaalde vormen van kwantitatief onderzoek
- Verschillende visies op invulling ‘beschrijvend’ en ‘verklarend’
• Enge opvatting van verklarend onderzoek (en dus brede opvatting van
beschrijvend onderzoek)
o Alles wat niet focust op causale relaties, is beschrijvend onderzoek
o Bv mannen plegen meer criminaliteit dan vrouwen: geen oorzaak
dus niet verklarend volgens hun andere groep zegt dat
risicofactoren wel verklarend is
• Brede opvatting van verklarend onderzoek (en dus enge opvatting van
beschrijvend onderzoek)
o Verklaren en voorspellen verschillen: causale verklaringen (of een
oorzaak) claimt niet alleen dat er een band is en dat de variabele
voorafgaat aan het fenomeen, men claimt ook dat die variabele
verantwoordelijk is voor het fenomeen en de kracht heeft om een
causaal proces te starten
o Van zodra onderzoek focust op samenhang of risicofactoren is het
verklarend onderzoek
o Risicofactoren hebben niet de kracht om een causaal proces te
starten: risicofactoren zijn niet verantwoordelijk voor het fenomeen
en dus ook geen echte verklaring voor het fenomeen
• Wees steeds duidelijk en wees voorzichtig met de brede opvatting van
verklarend onderzoek
- Wat met verklaringen door respondenten zelf?
• Is meestal niet verklarend, maar eerder een beschrijving van verklaringen
door respondenten
• Slechts onder heel strikte voorwaarden kan dit echt als verklarend
onderzoek beschouwd worden
