Samenvatting
rechtsgeschiedenis
Naam: Rachel Plinsinga
Studentennr. 2803875
Studie: Rechtsgeleerdheid
, Week 1 - totstandkoming en
afdwingbaarheid van contracten
Werkgroep opdrachten week 1
Uitwendige rechtsgeschiedenis = de context.
Inwendige rechtsgeschiedenis = de inhoudelijke bestudering van de rechtsgeschiedenis
(wetten & dogmatiek).
Vraag 2) Simon Groenewegen van der Made, A treatise on the laws abrogated and
no longer in use in Holland and neighbouring regions. Leg uit waarom er in 1974
behoefte was aan deze Engelse vertaling.
Er waren meerdere redenen voor de behoefte aan een Engelse vertaling van dit traktaat:
I. Globalisering van juridische studies: vanaf de jaren ’70 nam de globalisering toe,
wat leidde tot een groeiende belangstelling voor vergelijkbare rechtenstudies’. Een
Engelse vertaling maakte het werk toegankelijk voor een internationaal publiek.
II. Historische waarde: het traktaat is een belangrijk historisch document dat inzicht
biedt in het Nederlandse rechtssysteem en dat van aangrenzende regio’s. Een
Engelse vertaling zou nuttig zijn voor historici, juridische wetenschappers en
studenten die zich bezighouden met de Europese rechtsgeschiedenis.
III. Juridische invloed: het Nederlandse recht heeft een signi cante invloed gehad op
verschillende rechtssystemen, ook in Engelstalige landen. De vertaling van dit
traktaat zou helpen om deze invloeden en hun oorsprong beter te begrijpen.
IV. Academische relevantie: het werk van Simon Groenewegen van der Made kan
academische interesse hebben gewekt. Een Engelse vertaling zou verder
onderzoek en discussie binnen de wetenschappelijke gemeenschap
vergemakkelijken.
V. Behoud en verspreiding van kennis: het vertalen van belangrijke juridische werken
draagt bij aan het behoud en de verspreiding van kennis. Dit is vooral relevant voor
teksten over wetten die niet langer van kracht zijn, omdat ze waardevolle inzichten
bieden in de ontwikkeling van rechtssystemen.
Conclusie, de behoefte aan een Engelse vertaling van dit traktaat uit 1974 past binnen de
bredere trend van internationalisering van academische discussies en het behoud en
delen van historische en juridische kennis.
Vraag 3) Hallebeek, ‘de iustum pretium-leer en het evenredigheidsbeginsel’, Ars
aequi (2013), p. 59-64, p. 62: “6. Spanning tussen iustum pretium-leer en
contractsvrijheid”.
‘Spanning … contractsvrijheid’. Leg uit wat hiermee wordt bedoeld (GR2 nr. 37 en
70).
De iustum pretium-leer:
Deze leer draait om het idee dat er een objectief rechtvaardige prijs bestaat voor goederen
en diensten. Deze prijs weerspiegelt de intrinsieke waarde van een goed of dienst en
houdt rekening met factoren zoals productiekosten en inspanning, in plaats van uitsluitend
gebaseerd te zijn op vraag en aanbod. In het Romeinse recht werd een transactie als
onrechtvaardig beschouw wanneer de overeengekomen prijs minder dan de helft van de
‘redelijke’ waarde bedroeg. Dit kon leiden tot de ontbinding van het contract.
fi
,Contractsvrijheid:
Contractsvrijheid is een kernprincipe van het moderne verbintenissenrecht en staat in
contrast met de iustum pretium-leer. Dit principe stelt dat partijen vrij zijn om
overeenkomsten aan te gaan onder zelfgekozen voorwaarden, zonder inhoudelijke
beperkingen opgelegd door de wet. De vrije markt en de autonomie van contractspartijen
staan centraal, waarbij de prijs van goederen en diensten primair wordt bepaald door
vraag en aanbod.
De spanning tussen beide principes:
De spanning tussen de iustum pretium-leer en contractsvrijheid zit in de mate van
regulering versus autonomie in contractuele relaties. De iustum pretium-leer legt de
nadruk op objectieve, externe standaarden om rechtvaardigheid te waarborgen, terwijl
contractsvrijheid minimale overheidsinmenging en maximale onderhandelingsvrijheid
bepleit. Hoewel de iustum pretium-leer tegenwoordig niet meer expliciet wordt toegepast,
blijven concepten zoals eerlijke handelspraktijken en bescherming tegen buitensporige
onevenwichtigheden in contracten een belangrijke rol spelen in het moderne recht.
Opdrachten tijdens de werkgroep:
D. 17.1.5.2 Paulus, Het Edict 32
Indien ik u derhalve opdracht heb gegeven voor 100.000 sestertiën het Seius-huis te
kopen en u het Titius-huis, dat een veel hogere waarde heeft, voor maar 100.000 of zelfs
nog minder hebt gekocht, wordt u niet geacht de opdracht uitgevoerd te hebben.
Antwoord:
Facts = opdracht om huis te kopen, maar buiten zijn grenzen gegaan. Tot …gekocht… zijn
de feiten. Dit is het probleem en de jurist gaat antwoord geven. Gaat hier om een opdracht
(titel geeft ook aan dat het om een opdracht gaat). Tekst gaat over de inhoud van de
opdracht en dat gaat niet goed met de uitvoering ervan.
Issue = hier eerst de conclusie bekijken. Heeft de opdrachtnemer zijn verplichting
nagekomen? Hij moest het een doen en doet iets anders, dus hij heeft zijn verplichting
niet nagekomen.
Conclusion = de opdracht wordt geacht niet uitgevoerd te worden.
H. van Gennep, ‘Nut of noodzaak. Over rechtshistorisch onderzoek en zaakwaarneming’,
Ars Aequi (2023), p. 727: “De onduidelijkheid over zaakwaarneming en de voorbeelden die
daarbij horen, zijn dus al eeuwen dezelfde. De een betoogt dat de waarneming
noodzakelijk moet zijn, de ander dat het voldoende is als het nuttig is voor de
belanghebbende. Het schoolvoorbeeld is de aankoop van niet noodzakelijke zaken, die
toch nuttig zijn voor de belanghebbende.”
1. Leg uit om wat voor soort contract het in het artikel gaat.
Het gaat hier om zaakwaarneming (denk echt aan verbintenissenrecht) er is geen
wilsovereenstemming nodig. Zaakwaarneming valt onder een quasi contract.
2. Geef aan naar welk ‘belang van rechtsgeschiedenis’, genoemd in GR1 nr. 3-6, de
auteur verwijst?
Zie hiervoor GR1 nr. 6 (gele markering).
, Hoorcollege week 1
Oudheid - ca. 2000 v.Chr.-568 n.Chr.
Oud Romeins recht; keizer Justinianus; codi catie.
Wetgeving van Justinianus. Periode van het oude Romeinse recht. Gewoonterecht;
volksrecht; wetten van niet Romeinen.
Instituten, Digesten en codex (6e eeuw, wetgeving Justinianus) en de oudere zijn de wet
van de twaalf tafelen.
Werk van de klassieke periode: de instituten van Justinianus zijn overgenomen van de
instituten van Gaius.
Middeleeuwen - 568-1500
Rechtspluralisme en herontdekking van het Romeinse recht. Keizer Justinianus sterft in
565, en de hele codex van hem gaat in de vrije val en zijn de teksten weg.
Rond 1100 vindt men weer de teksten, en zij gaan dit bestuderen (de Glossatoren).
In de 12e en 13e eeuw daarna komen de andere geleerden (commatatoren), zij
bestudeerden op een andere manier.
Kenmerk: rechtspluralisme en de wedergeboorte van het Romeinse recht.
Rechtspluralisme = verschillend soort recht, er is ‘kerkelijk recht’, ‘Inheems recht’,
‘Romeins recht’. Verschillende soorten rechtsbronnen.
De Accursische Glosse. De commatatoren, geeft commentaar op werken (adviezen).
Glossatoren en commatatoren gaan de wetgeving van Justinianus bestuderen op hun
eigen manier.
Vroegmoderne tijd - 1500-1800
Receptie en natuurrecht.
Doorwerking van het Romeinse recht en men gaat over natuurrecht spreken, recht zelf
bedenken.
Kenmerk: receptie van het Romeinse recht (doorwerking in de rechtspraktijk).
Het natuurrecht komt op.
Moderne tijd - 1800-1945
Napoleon; codi catie van het privaatrecht.
Code Civil en het privaatrecht.
Kenmerk: codi catie van het privaatrecht. Het oud Burgerlijk Wetboek.
Huidige tijd - 1945-heden
Internationalisering en europeanisering.
Verdrag komt naar voren of een (Europese-) richtlijn.
Bronnen van verbintenis (GR2 nr. 25)
Inst. 3.13.2
De volgende onderverdeling resulteert in vier categorieën:
Verbintenissen ontstaan immers of uit ‘contract’ of ‘als het ware uit contract’ of uit ‘delict’ of
‘als het ware uit delict’ (...). We hebben het vandaag over ‘contracten’.
Verbintenis (GR2 nr. 26)
Inst. 3.13pr (...)
Een obligatio is een rechtsband waardoor wij noodzakelijkerwijs volgens het recht van
onze staat zijn gehouden om een prestatie te verrichten.
Obligatio, is ook wel obligation in het Engels. Instituten is het leerboek voor
rechtenstudenten voor Christus. Denk aan het betalen van een ‘huurprijs’, wat moet
iemand dan presteren? Uit het huurcontract ontstaat een verplichting om de huurprijs te
betalen. Het betalen van een boete is bijvoorbeeld een ‘delict’, presteren tot een boete
betalen (Romeins recht).
fifi fi
rechtsgeschiedenis
Naam: Rachel Plinsinga
Studentennr. 2803875
Studie: Rechtsgeleerdheid
, Week 1 - totstandkoming en
afdwingbaarheid van contracten
Werkgroep opdrachten week 1
Uitwendige rechtsgeschiedenis = de context.
Inwendige rechtsgeschiedenis = de inhoudelijke bestudering van de rechtsgeschiedenis
(wetten & dogmatiek).
Vraag 2) Simon Groenewegen van der Made, A treatise on the laws abrogated and
no longer in use in Holland and neighbouring regions. Leg uit waarom er in 1974
behoefte was aan deze Engelse vertaling.
Er waren meerdere redenen voor de behoefte aan een Engelse vertaling van dit traktaat:
I. Globalisering van juridische studies: vanaf de jaren ’70 nam de globalisering toe,
wat leidde tot een groeiende belangstelling voor vergelijkbare rechtenstudies’. Een
Engelse vertaling maakte het werk toegankelijk voor een internationaal publiek.
II. Historische waarde: het traktaat is een belangrijk historisch document dat inzicht
biedt in het Nederlandse rechtssysteem en dat van aangrenzende regio’s. Een
Engelse vertaling zou nuttig zijn voor historici, juridische wetenschappers en
studenten die zich bezighouden met de Europese rechtsgeschiedenis.
III. Juridische invloed: het Nederlandse recht heeft een signi cante invloed gehad op
verschillende rechtssystemen, ook in Engelstalige landen. De vertaling van dit
traktaat zou helpen om deze invloeden en hun oorsprong beter te begrijpen.
IV. Academische relevantie: het werk van Simon Groenewegen van der Made kan
academische interesse hebben gewekt. Een Engelse vertaling zou verder
onderzoek en discussie binnen de wetenschappelijke gemeenschap
vergemakkelijken.
V. Behoud en verspreiding van kennis: het vertalen van belangrijke juridische werken
draagt bij aan het behoud en de verspreiding van kennis. Dit is vooral relevant voor
teksten over wetten die niet langer van kracht zijn, omdat ze waardevolle inzichten
bieden in de ontwikkeling van rechtssystemen.
Conclusie, de behoefte aan een Engelse vertaling van dit traktaat uit 1974 past binnen de
bredere trend van internationalisering van academische discussies en het behoud en
delen van historische en juridische kennis.
Vraag 3) Hallebeek, ‘de iustum pretium-leer en het evenredigheidsbeginsel’, Ars
aequi (2013), p. 59-64, p. 62: “6. Spanning tussen iustum pretium-leer en
contractsvrijheid”.
‘Spanning … contractsvrijheid’. Leg uit wat hiermee wordt bedoeld (GR2 nr. 37 en
70).
De iustum pretium-leer:
Deze leer draait om het idee dat er een objectief rechtvaardige prijs bestaat voor goederen
en diensten. Deze prijs weerspiegelt de intrinsieke waarde van een goed of dienst en
houdt rekening met factoren zoals productiekosten en inspanning, in plaats van uitsluitend
gebaseerd te zijn op vraag en aanbod. In het Romeinse recht werd een transactie als
onrechtvaardig beschouw wanneer de overeengekomen prijs minder dan de helft van de
‘redelijke’ waarde bedroeg. Dit kon leiden tot de ontbinding van het contract.
fi
,Contractsvrijheid:
Contractsvrijheid is een kernprincipe van het moderne verbintenissenrecht en staat in
contrast met de iustum pretium-leer. Dit principe stelt dat partijen vrij zijn om
overeenkomsten aan te gaan onder zelfgekozen voorwaarden, zonder inhoudelijke
beperkingen opgelegd door de wet. De vrije markt en de autonomie van contractspartijen
staan centraal, waarbij de prijs van goederen en diensten primair wordt bepaald door
vraag en aanbod.
De spanning tussen beide principes:
De spanning tussen de iustum pretium-leer en contractsvrijheid zit in de mate van
regulering versus autonomie in contractuele relaties. De iustum pretium-leer legt de
nadruk op objectieve, externe standaarden om rechtvaardigheid te waarborgen, terwijl
contractsvrijheid minimale overheidsinmenging en maximale onderhandelingsvrijheid
bepleit. Hoewel de iustum pretium-leer tegenwoordig niet meer expliciet wordt toegepast,
blijven concepten zoals eerlijke handelspraktijken en bescherming tegen buitensporige
onevenwichtigheden in contracten een belangrijke rol spelen in het moderne recht.
Opdrachten tijdens de werkgroep:
D. 17.1.5.2 Paulus, Het Edict 32
Indien ik u derhalve opdracht heb gegeven voor 100.000 sestertiën het Seius-huis te
kopen en u het Titius-huis, dat een veel hogere waarde heeft, voor maar 100.000 of zelfs
nog minder hebt gekocht, wordt u niet geacht de opdracht uitgevoerd te hebben.
Antwoord:
Facts = opdracht om huis te kopen, maar buiten zijn grenzen gegaan. Tot …gekocht… zijn
de feiten. Dit is het probleem en de jurist gaat antwoord geven. Gaat hier om een opdracht
(titel geeft ook aan dat het om een opdracht gaat). Tekst gaat over de inhoud van de
opdracht en dat gaat niet goed met de uitvoering ervan.
Issue = hier eerst de conclusie bekijken. Heeft de opdrachtnemer zijn verplichting
nagekomen? Hij moest het een doen en doet iets anders, dus hij heeft zijn verplichting
niet nagekomen.
Conclusion = de opdracht wordt geacht niet uitgevoerd te worden.
H. van Gennep, ‘Nut of noodzaak. Over rechtshistorisch onderzoek en zaakwaarneming’,
Ars Aequi (2023), p. 727: “De onduidelijkheid over zaakwaarneming en de voorbeelden die
daarbij horen, zijn dus al eeuwen dezelfde. De een betoogt dat de waarneming
noodzakelijk moet zijn, de ander dat het voldoende is als het nuttig is voor de
belanghebbende. Het schoolvoorbeeld is de aankoop van niet noodzakelijke zaken, die
toch nuttig zijn voor de belanghebbende.”
1. Leg uit om wat voor soort contract het in het artikel gaat.
Het gaat hier om zaakwaarneming (denk echt aan verbintenissenrecht) er is geen
wilsovereenstemming nodig. Zaakwaarneming valt onder een quasi contract.
2. Geef aan naar welk ‘belang van rechtsgeschiedenis’, genoemd in GR1 nr. 3-6, de
auteur verwijst?
Zie hiervoor GR1 nr. 6 (gele markering).
, Hoorcollege week 1
Oudheid - ca. 2000 v.Chr.-568 n.Chr.
Oud Romeins recht; keizer Justinianus; codi catie.
Wetgeving van Justinianus. Periode van het oude Romeinse recht. Gewoonterecht;
volksrecht; wetten van niet Romeinen.
Instituten, Digesten en codex (6e eeuw, wetgeving Justinianus) en de oudere zijn de wet
van de twaalf tafelen.
Werk van de klassieke periode: de instituten van Justinianus zijn overgenomen van de
instituten van Gaius.
Middeleeuwen - 568-1500
Rechtspluralisme en herontdekking van het Romeinse recht. Keizer Justinianus sterft in
565, en de hele codex van hem gaat in de vrije val en zijn de teksten weg.
Rond 1100 vindt men weer de teksten, en zij gaan dit bestuderen (de Glossatoren).
In de 12e en 13e eeuw daarna komen de andere geleerden (commatatoren), zij
bestudeerden op een andere manier.
Kenmerk: rechtspluralisme en de wedergeboorte van het Romeinse recht.
Rechtspluralisme = verschillend soort recht, er is ‘kerkelijk recht’, ‘Inheems recht’,
‘Romeins recht’. Verschillende soorten rechtsbronnen.
De Accursische Glosse. De commatatoren, geeft commentaar op werken (adviezen).
Glossatoren en commatatoren gaan de wetgeving van Justinianus bestuderen op hun
eigen manier.
Vroegmoderne tijd - 1500-1800
Receptie en natuurrecht.
Doorwerking van het Romeinse recht en men gaat over natuurrecht spreken, recht zelf
bedenken.
Kenmerk: receptie van het Romeinse recht (doorwerking in de rechtspraktijk).
Het natuurrecht komt op.
Moderne tijd - 1800-1945
Napoleon; codi catie van het privaatrecht.
Code Civil en het privaatrecht.
Kenmerk: codi catie van het privaatrecht. Het oud Burgerlijk Wetboek.
Huidige tijd - 1945-heden
Internationalisering en europeanisering.
Verdrag komt naar voren of een (Europese-) richtlijn.
Bronnen van verbintenis (GR2 nr. 25)
Inst. 3.13.2
De volgende onderverdeling resulteert in vier categorieën:
Verbintenissen ontstaan immers of uit ‘contract’ of ‘als het ware uit contract’ of uit ‘delict’ of
‘als het ware uit delict’ (...). We hebben het vandaag over ‘contracten’.
Verbintenis (GR2 nr. 26)
Inst. 3.13pr (...)
Een obligatio is een rechtsband waardoor wij noodzakelijkerwijs volgens het recht van
onze staat zijn gehouden om een prestatie te verrichten.
Obligatio, is ook wel obligation in het Engels. Instituten is het leerboek voor
rechtenstudenten voor Christus. Denk aan het betalen van een ‘huurprijs’, wat moet
iemand dan presteren? Uit het huurcontract ontstaat een verplichting om de huurprijs te
betalen. Het betalen van een boete is bijvoorbeeld een ‘delict’, presteren tot een boete
betalen (Romeins recht).
fifi fi
