Adolescentie
1. Aniconceptie
1.1 Verklarende woordenlijst
Term Betekenis
Verzamelnaam voor methoden om bevruchting van
Anticonceptie
een eicel en/of innesteling te voorkomen.
Aantal zwangerschappen per 100 vrouwen per jaar →
Pearl Index (PI)
hoe lager, hoe betrouwbaarder de methode.
Ovulatie Eisprong; het vrijkomen van een eicel uit de eierstok.
Baarmoederslijmvlies; waarin een bevruchte eicel
Endometrium
zich normaal innestelt.
Slijm in de baarmoederhals dat rond de ovulatie
Cervixslijm verandert en de doorgang van zaadcellen kan
beïnvloeden.
Hormoonspiraal Inwendig anticonceptiemiddel dat progesteron
(IUCD) afgeeft en innesteling verhindert.
Koperspiraal Inwendig anticonceptiemiddel dat koper afgeeft en
(IUCD) zaadcellen onschadelijk maakt.
Orale pil met oestrogeen + progestageen; remt
Combinatiepil
ovulatie en beïnvloedt baarmoederslijmvlies en slijm.
Orale pil met alleen progestageen, vereist strikt
Minipil / POP
dagelijks innemen.
Injectie met langwerkend progestageen; remt
Prikpil
ovulatie en innesteling.
Implantaat Onderhuids hormoonstaafje dat 3 jaar bescherming
(staafje) biedt.
Vaginale ring Flexibele ring die hormonen afgeeft in de vagina, 3
(NuvaRing) weken in, 1 week uit.
Noodpil / Hoge dosis progestageen; remt ovulatie, best binnen
morning-afterpil 72 uur na seks.
LAM (lactationele Anticonceptief effect door borstvoeding, mits strikte
, Term Betekenis
amenorroe) voorwaarden.
Terugtrekken vóór zaadlozing → onbetrouwbaar door
Coïtus interruptus
pre-ejaculaat.
Siliconen kapje dat de baarmoederhals afsluit, met
Pessarium
zaaddodende gel gebruikt.
Zaaddodende stof, vaak als crème of ovule, lage
Spermicide
betrouwbaarheid alleen.
Onverwachte lichte bloeding buiten de menstruatie,
Spotting
vaak bij hormonale anticonceptie.
1.2 Inleiding – Wat is anticonceptie?
Definitie: Alle methoden om bevruchting van een eicel en/of
innesteling van een bevruchte eicel te voorkomen.
Doel: Seksuele vrijheid zonder angst voor ongewenste
zwangerschap.
Voorbeelden van werking:
o Ovulatie voorkomen (vb. pil, prikpil, ring)
o Barrière vormen (vb. condoom, pessarium)
o Innesteling verhinderen (vb. spiraaltje)
o Vruchtbare periode vermijden (natuurlijke methoden)
1.3 Contraceptieve nood & keuzes
1.3.1 Redenen voor anticonceptie
Demografisch: Bevolkingsgroei beperken
Biologisch: Vroege menarche, langere vruchtbare periode
Sociaal: Seks los van voortplanting, kleinere gezinnen
1.3.2 Keuze van methode
Afhankelijk van levensfase, medische toestand, religie, voorkeur
Jongeren: pil en implantaat populair
Volwassenen: voorkeur voor spiraaltje
Hormoonmoeheid speelt rol
1.4 Werkzaamheid: Pearl Index (PI)
Pearl Index = aantal zwangerschappen per 100 vrouwenjaren
Hoe lager de PI, hoe betrouwbaarder
, Perfect gebruik ≠ normaal gebruik
o Pil: 0,3% (perfect) vs 9% (normaal)
o Condoom: 2% vs 18%
o Spiraal: <1%
o Implanon: 0,05%
o Geen anticonceptie: 85%
1.5 Overzicht van anticonceptiemethoden
1.5.1 Natuurlijke methoden
Methode Kenmerken & Opmerking
Ovulatiedagen inschatten via cycluslengte;
Kalendermethode
onbetrouwbaar
Temperatuurmeth
Lichaamstemperatuur stijgt na ovulatie
ode
Mucusmethode Cervixslijm verandert tijdens cyclus
Symptothermaal Combinatie van methoden → meest betrouwbaar
Borstvoeding Enkel eerste 6 maanden en bij strikte
(LAM) voorwaarden
Coïtus interruptus Onbetrouwbaar door pre-ejaculaat
1.5.2 Barrièremethoden
Middel Opmerking
Mannencondoo Beschermt ook tegen SOA’s, correct gebruik
m essentieel
Vrouwencondoo
Minder beschikbaar, minder betrouwbaar
m
Pessarium Silicone kapje met zaaddodende gel, PI ~16
Spermicide Laag betrouwbaar, altijd combineren
1.5.3 Intra-uteriene anticonceptie (IUCD)
Koperspiraal
Werkt als “vijandige omgeving” voor zaadcellen én bevruchte
eicellen
Werkt zonder hormonen
Mogelijke nevenwerkingen: meer bloedverlies, krampen
1. Aniconceptie
1.1 Verklarende woordenlijst
Term Betekenis
Verzamelnaam voor methoden om bevruchting van
Anticonceptie
een eicel en/of innesteling te voorkomen.
Aantal zwangerschappen per 100 vrouwen per jaar →
Pearl Index (PI)
hoe lager, hoe betrouwbaarder de methode.
Ovulatie Eisprong; het vrijkomen van een eicel uit de eierstok.
Baarmoederslijmvlies; waarin een bevruchte eicel
Endometrium
zich normaal innestelt.
Slijm in de baarmoederhals dat rond de ovulatie
Cervixslijm verandert en de doorgang van zaadcellen kan
beïnvloeden.
Hormoonspiraal Inwendig anticonceptiemiddel dat progesteron
(IUCD) afgeeft en innesteling verhindert.
Koperspiraal Inwendig anticonceptiemiddel dat koper afgeeft en
(IUCD) zaadcellen onschadelijk maakt.
Orale pil met oestrogeen + progestageen; remt
Combinatiepil
ovulatie en beïnvloedt baarmoederslijmvlies en slijm.
Orale pil met alleen progestageen, vereist strikt
Minipil / POP
dagelijks innemen.
Injectie met langwerkend progestageen; remt
Prikpil
ovulatie en innesteling.
Implantaat Onderhuids hormoonstaafje dat 3 jaar bescherming
(staafje) biedt.
Vaginale ring Flexibele ring die hormonen afgeeft in de vagina, 3
(NuvaRing) weken in, 1 week uit.
Noodpil / Hoge dosis progestageen; remt ovulatie, best binnen
morning-afterpil 72 uur na seks.
LAM (lactationele Anticonceptief effect door borstvoeding, mits strikte
, Term Betekenis
amenorroe) voorwaarden.
Terugtrekken vóór zaadlozing → onbetrouwbaar door
Coïtus interruptus
pre-ejaculaat.
Siliconen kapje dat de baarmoederhals afsluit, met
Pessarium
zaaddodende gel gebruikt.
Zaaddodende stof, vaak als crème of ovule, lage
Spermicide
betrouwbaarheid alleen.
Onverwachte lichte bloeding buiten de menstruatie,
Spotting
vaak bij hormonale anticonceptie.
1.2 Inleiding – Wat is anticonceptie?
Definitie: Alle methoden om bevruchting van een eicel en/of
innesteling van een bevruchte eicel te voorkomen.
Doel: Seksuele vrijheid zonder angst voor ongewenste
zwangerschap.
Voorbeelden van werking:
o Ovulatie voorkomen (vb. pil, prikpil, ring)
o Barrière vormen (vb. condoom, pessarium)
o Innesteling verhinderen (vb. spiraaltje)
o Vruchtbare periode vermijden (natuurlijke methoden)
1.3 Contraceptieve nood & keuzes
1.3.1 Redenen voor anticonceptie
Demografisch: Bevolkingsgroei beperken
Biologisch: Vroege menarche, langere vruchtbare periode
Sociaal: Seks los van voortplanting, kleinere gezinnen
1.3.2 Keuze van methode
Afhankelijk van levensfase, medische toestand, religie, voorkeur
Jongeren: pil en implantaat populair
Volwassenen: voorkeur voor spiraaltje
Hormoonmoeheid speelt rol
1.4 Werkzaamheid: Pearl Index (PI)
Pearl Index = aantal zwangerschappen per 100 vrouwenjaren
Hoe lager de PI, hoe betrouwbaarder
, Perfect gebruik ≠ normaal gebruik
o Pil: 0,3% (perfect) vs 9% (normaal)
o Condoom: 2% vs 18%
o Spiraal: <1%
o Implanon: 0,05%
o Geen anticonceptie: 85%
1.5 Overzicht van anticonceptiemethoden
1.5.1 Natuurlijke methoden
Methode Kenmerken & Opmerking
Ovulatiedagen inschatten via cycluslengte;
Kalendermethode
onbetrouwbaar
Temperatuurmeth
Lichaamstemperatuur stijgt na ovulatie
ode
Mucusmethode Cervixslijm verandert tijdens cyclus
Symptothermaal Combinatie van methoden → meest betrouwbaar
Borstvoeding Enkel eerste 6 maanden en bij strikte
(LAM) voorwaarden
Coïtus interruptus Onbetrouwbaar door pre-ejaculaat
1.5.2 Barrièremethoden
Middel Opmerking
Mannencondoo Beschermt ook tegen SOA’s, correct gebruik
m essentieel
Vrouwencondoo
Minder beschikbaar, minder betrouwbaar
m
Pessarium Silicone kapje met zaaddodende gel, PI ~16
Spermicide Laag betrouwbaar, altijd combineren
1.5.3 Intra-uteriene anticonceptie (IUCD)
Koperspiraal
Werkt als “vijandige omgeving” voor zaadcellen én bevruchte
eicellen
Werkt zonder hormonen
Mogelijke nevenwerkingen: meer bloedverlies, krampen
