Samenvatting Diervoeding paard en herkauwer

DEEL 1: VOEDERGEWASSEN
Voederconversie = maat voor de efficiëntie waarmee een dier verkregen voer omzet naar lichaamsgewicht vb.
als je dier 2kg eten geeft zal die 1kg verzwaren.

Paard is hindgutfermenter – koe is furgutfermenter

Voordroog = gras die gedroogd wordt en ingewikkeld wordt

H1 HOOFDEIGENSCHAPPEN PLANTAARDIGE VOEDERMIDDELEN

PLANTAARDIG VS DIERL IJK

Plantaardige voedermiddelen:

 Weende analyse: plantaardige voedermiddelen bestaan uit een deel droge stof en water, waarbij de
droge stof vooral bestaat uit organische stof en een beperkte hoeveelheid as. De organische stof bevat
dan op zichzelf nog ruwe eiwit, ruw vet, suikers, zetmeel en ruwe celstof.
 Plantencellen hebben een dikke celwand en hierin zit cellulose, hemicellulose en lignine  dit samen
noemen we ruwe celstof (RC). Enzymen die in de celwanden zitten kunnen niet in werking treden dus
celwanden kapot kauwen voor vrijstelling enzymen.
 Ruwe celstof = structurele koolhydraten
 Ruwe celstof is enzymatisch NIET afbreekbaar!!
 Plantaardig voedermiddel bevat bepaald % RC (ruwe celstof)
 Uitzondering nl. melasse,
- Voedermiddel is plantaardig maar bevat geen RC
- Melasse is een soort van stroop, zeer suikerrijk, wordt gebruikt als zoet- en kleefstof
 Droge stof:
- Gras heeft vochtpercentage van 80-85% dus 15-20% DS
- 5 kg vers gras  1kg DS
- 5kg droog kuilvoer  3kg DS
- 5kg hooi  4kg DS
 Je voedert meer kuil dan hooi om zelfde DS gehalte te krijgen

Dierlijke voedermiddelen:

 Ruwvezelvrij
 Vb. biergist

RUWVOEDER VS KRACHTV OEDER

Ruwvoeders:

 RC-rijk (>15% DS)
 Weinig vermalen of verkleind
 Luzernekorrels (geen ruwvoeders) VS luzernehooi (ruwvoeders)
 Laag energetisch
 Veel vocht
 Weinig DS waarvan veel RC

, Krachtvoeders:

 Energie
 Hoog DS gehalte
 Bestaat meestal uit granen
 Bevat weinig RC
 Verkleind of vermalen

ECONOMISCH BELANG

 2013  120 euro per ton – nu  170 euro per ton
 Verschil van 50 euro per ton
 Stel: paard weegt 600kg, 2% LG aan DS




H2 RUWVOEDERS

 Groenvoeders = vers versterkt
 Gedroogd/ingekuild = geconserveerd
 Bedrijfsruwvoeders = productie op bedrijf zelf vb. gras, maïs, haver
 Industriële ruwvoeders = productie door industrie vb. bier  draf, suikerbieten  pulp

VERSE RUWVOEDERS/GROENVOEDERS

= typische bedrijfsruwvoeders  versheid

Variabele voederwaarde:

 Hoge watergehalte
 Eiwitrij
 RC, eiwit en vetgehalte:
- Samenstelling planten zeer afhankelijk van seizoen, weersomstandigheden en bodemtype
- Zeer zeker verschillen in ruwe celstof, eiwit en energie gehaltes
- Een ouder gewas bevat meer RC wat het dus minder verteerbaar maakt
- Hoe ouder een gewas zal worden, hoe minder dat de hoeveelheid Ei en E die erin vervat zit
bruikbaar is voor het dier
- Hoe ouder een gewas wordt, hoe meer RC, hoe minder Ei en E!
- Blad bevat hoofdzakelijk eiwit en stengel RC
 Netto-energie in groenvoeders:
- Netto-energie (NE) = energie welke het dier na het metaboliseren van voeder werkelijk ter
beschikking krijgt voor onderhoud en productie
- Voor niet-herkauwers: laag

,  Hoog RC gehalte in celwanden
 Laag zetmeelgehalte
- Herkauwers:
 Bij herkauwers rekent men met de VEM = voedereenheid melkvee
 Celwanden van ruwvoeders worden beter verteerd waardoor herkauwers de aanwezige
energie beter kunnen benutten
 Een rund zal uit hetzelfde gras meer energie kunnen halen dan een paard
 Rekening houden met toenemende lignificatie bij ouder wordend gras  daling in
energie en eiwit inhoud per kg DS van het gewas
 Maar DS opbrengst per ha stijgt met de ouderdom van het gras
 Max. VEM opbrengst/ha afh. van oogstmoment
 Gras opbrengst/voederwaarde afhankelijk van:
- Weersomstandigheden:
- Snede:
 Gras wordt meerdere malen per seizoen geoogst, men
spreekt naargelang de maaibeurt waarvan het gras
afkomstig is van een eerste, tweede, derde, soms vierde
snede  dit houdt in dat gras op eenzelfde weide voor de
eerste, tweede, derde of vierde keer geoogst werd
 Hoe later in het seizoen, hoe meer kg DS/ha de weide
opbrengt maar hoe minder energie en eiwit elke kg DS
bevat. Voor hoogproductief vee geeft men de voorkeur aan
een eerste snede gras daar waar men voor paarden liever
op de latere snedes mikt.
- Ouderdom gras:
 Met een toenemende ouderdom van het gras zal de DS opbrengst/ha stijgen maar de
VEM/kg DS zal geleidelijk aan dalen
 Men krijgt dus meer DS maar een kg van deze DS bevat steeds minder energie
- Weersomstandigheden:
 Veel zon?
- Algemeen: naarmate het gewas ouder wordt, zal de totale opbrengt zijnde het aantal kg gewas
dat men wint per ha stijgen. Maar dat per kg van het gewas dat men voedert, het dier minder E en
Ei binnenkrijgt.
- Grafiek:
 Hoe ouder een gewas wordt, hoe meer het gelignificeerd geraakt per ha
 Energie per kg DS zal dalen
 Hoeveelheid energie per ha zal stijgen tot een bepaalde max. en dat max. is altijd bij
begin van aarvorming want dan bevat grasland max. hoeveelheid energie en is ideaal om
te oogsten voor rundvee maar voor paarden nog 10d wachten na begin aarvorming
 Hoeveelheid eiwit per kg DS daalt met ouderdom gewas, daalt veel sterker dan
hoeveelheid energie
 Hoeveelheid eiwit per ha

,  Mineralen gehalte: (Na, K, Ca, Mg, sporenelementen, …)
- Grote variaties
- Afh. van bodemtype, bemesting, weersomstandigheden, eigenschappen van de plant, …
- Klavers en kruiden bevatten meer mineralen dan grassen
- Sporenelementen sterk afh. van bodem en pH
- Opname van bepaalde mineralen door de plant kan leiden tot toxische neveneffecten: Mo, F, Pb
 Vitaminen gehalte:
- RV zijn rijk aan vit E, B en K
- Geen vitamine A maar wel carotenen (= pro vit A)
- Gewassen zijn arm aan vit D maar dit vit D wordt wel geproduceerd in de plant na het maaien en
dit onder invloed van UV licht
- Krijgt paard voldoende vit D als het enkel gras eet? Vit D in vers gras is heel laag maar
supplementen niet nodig want precursoren aanwezig in huid  UV  voldoende vit D
- Indien paard met deken loopt en alleen gras eet  tekort aan vit D
- Indien steeds op stal  vit D uit voer nodig
- Oplossing: zongedroogde RV (hooi en graskuil) of KV (bevat vit D)

Grassen/gramineeën:

 Grassen en snijgrassen vb. maïs
 Zeer belangrijk, goedkoopste ruwvoeders
 Extensief uitgebate weides:
- Gras + klaver + kruiden
 Intensief uitgebate weides:
- Uitsluitend grassen
 Grote verschillen qua voederwaarde en opbrengst
 Voederwaarde weide (= vers gras):
- Rijk aan Ei en mineralen, rijk aan beta-caroteen en vit. E
- Correct bemest = voldoende Ca, P, Mg en Na