Samenvatting Sociaal en economische kader deel 1

Sociaal-economische kaders



Deel 1: De economische brillen

Hoofdstuk 1: definitie en begripsafbakening

1 DEFINITIE: WAT IS ECONOMIE?
- Mens- en wereldbeeld van de economie past volledig in Europees gedachtengoed van de
verlichting
- Rationeel denkende en handelende mens = binnen economie een gegeven  ‘homo
economicus hypothese’



Een bepaald idee leeft al lang en wordt voor waar aangenomen => homo economicus

 Voordelen en nadelen afweegt en op deze basis
beslissingen neemt

 Een rationeel denkend mens

 Constant bezig met kost en baten en deze tegen elkaar
afwegen

Niet alles van het huwelijk en de beslissingen erbij is economie




- Economie = abstractie van de werkelijkheid  deze manier van denken is dominant
geworden
- Economie beheerst het politieke en maatschappelijke leven  globalisering heeft die manier
van denken wereldwijd verspreid
- Wereld= ‘global village’ of in economische termen ‘global market’
o Eendimensionale denken is hierbinnen belangrijke geworden




Economie is de wetenschap die het menselijk gedrag bestudeert als relatie tussen doelen en schaarse
middelen die op verschillende manieren kunnen worden aangewend [Robbins]




1

,Sociaal-economische kaders


- Keuzes waren rationele keuzes
- Definitie lijnt af omdat het gaat over keuzes die te maken hebben met economische aspecten
 verdeling van schaarse middelen
- Alle doelen in het leven met die schaarse middelen te maken hebben
- Economie heeft met bijna alles te maken, maar weinig zaken hebben alleen maar met
economie te maken



Economie is in feite overal …

 economie is er op verschillende niveaus


- Alleen gedacht aan spectaculaire ‘keuzes’ die weerslag hebben op grote groepen of zelfs op
de gehele wereldbevolking MAAR ook onze ‘schijnbaar’ onbelangrijke, dagelijkse keuzes
maken het voorwerp uit van de studie van de economie
- Economie aan de oorsprong van keuzeproblematiek => schaarstehypothese
- Niet iedereen kan gelijktijdig zijn behoeften bevredigen of je kan als individu niet al je
behoeften bevredigen omdat de middelen ter bevrediging ‘schaars’ zijn
- Schaarstebegrip  verheven tot bestaansreden van de economie als wetenschap

Geen schaarste  geen keuze  geen economie

- ‘Overvloed’ en ‘schaarste’ = zeer relatieve begrippen  verschillend invullen van plaats tot
plaats, van bevolkingsgroep tot bevolkingsgroep en van individu tot individu
- Economisch handelende mens en gemeenschap zullen gegeven middelen zodanig nuttig
benutten dat zo veel mogelijk behoeften bevredigd worden


- Uitgangspunt van klassieke economie zijn vrij eenvoudig maar consequenties zijn
verstrekkend
o Mens = wezen met onbeperkt aantal verlangens (behoeften)
o Middelen om die behoeften te bevredigen = in beperkte mate voorhanden
(schaarste)
o Economische handelende mens zal schaarse middelen zodanig aanwenden dat hij in
zo veel mogelijk behoeften kan voorzien  motor van handelen = (welbegrepen)
eigenbelang




2

,Sociaal-economische kaders


- Binnen westerse samenleving (geldeconomie) = degene die meest succesvol is, die over
meeste geld beschikt omdat hij zich in meeste schaarse middelen kan aanschaffen en dus
ook meeste behoeften kan bevredigen




2 BEHOEFTEN
Menselijke en maatschappelijke behoeften

Collectieve Individuele




Collectieve: vb: schone lucht, mobiliteit, veiligheid, vrede

Individuele: vb: (persoonlijkere die bevredigd kunnen worden met een eigen inspanning) snoepgoed

materiële en immateriële (= vrede) behoeften



Een economische behoefte is het aanvoelen van een welvaatstekort en het verlangen naar een
concreet middel om in dit tekort te voorzien.



- Klassieke economie gaat uit van oneindigheid van behoeften en een voortschrijdende
omvorming van niet-economische naar economische behoeften
- Relativiteit van meeste behoeften: enkele ‘absolute’ of objectieve behoeften
- In behoeften is er geen hiërarchie
o Markt bepaalt wat er gekocht en gemaakt zal worden
 Deze manier van redeneren bevestigt de ongelijke verdeling en geeft een
absoluut gehalte aan het marktmechanisme
 Onhoudbare situatie
- Relativiteit uit zich op persoonlijke vlak
- Mensen zijn in staat behoeften te ordenen op basis van voorkeur  rangordes zijn
persoonlijk en vaak vluchtig
o Binnen tijd verschuiven deze behoeftes



3

, Sociaal-economische kaders


- Economische behoeften worden bevredigd met economische goederen (stoffelijk) en
diensten (onstoffelijk)
- Onderscheid tussen economische en vrije goederen wordt gevormd door schaarste
- Verwerven van economische goederen en diensten vraagt inspanning
o = arbeid verrichten of je moet er geld en/of tijd aan besteden
- Beantwoorden aan behoefte maakt de nuttigheid uit van het goed
- Economische goederen zijn ook nog alternatief aanwendbaar  keuzeproblematiek in volle
daglicht plaatsen
- Behoeften zijn verzadigbaar  verzadiging = tijdelijk


2.1 HET ECONOMISCH PROBLEEM : VEELVULDIGE BEHOEFTEN

TEGENOVER SCHAARSE MIDDELEN
Schaarse middelen en de noodzaak te kiezen

- Schaarse goederen = economische goederen

Vb’en: consumptiegoederen  prijs op plakken; auto



- Niet-schaarse goederen = vrije goederen

Vb’en: lucht en proper water



Keuzes moeten maken want de inzetbare middelen zijn beperkt



De uitgangspunten van economie

De mens is een wezen met een onbeperkt aantal verlangens (behoeften)

De middelen om die behoeften te bevredigen zijn schaars (tijd, geld en aandacht zijn
schaarse middelen)

De economisch handelende mens zal de schaarse middelen zo aanwenden, dat
hij in zo veel mogelijk behoeften kan voorzien




4