LES 5: INDUSTRIALISATIE, MASSAPRODUCTIE, DESIGN
Inleiding
Relatie tss. Industrialisatie, massaproductie, design
Industrial design: vooral bekend
HERMAN MUTHESIUS EN DE DEUTSCHER WERKBUND
DIA 2
Waarom staan we nog steeds stil bij het bestaan van Bauhaus?
- Duitsland verenigt zich onder 1 rijk
o Staat in competitie met andere grote mogelijkheden
o Tentoonstellingen in grote landen
Welk productiebeleid gaan we voeren?
- industriële spionnen: Herman Muthesius: in UK: interesse in Arts & Crafts
- Interesse vh totaalontwerp: het idee dat schoonheid goedheid, allemaal op mekaar aansluit.
- Het ontwerpen van interieurs en gebouwen: er hangt een spirituele, sociale dimensie aan vast
Concurrentie voeren: grootste zijn, snelste zijn, anders zijn
Duitsland: kwaliteit
➔ Goede producten afgeven eerder dan goedkopere
Alliantie tussen industrie en toegepaste kunsten: kwalitatieve producten maken en tegelijk esthetisch en effectief kwantitatief
• Context:
- –Economische en politieke expansie van het Duitse keizerrijk (1870-1914): welk productiebeleid?
- –Herman Muthesius: ‘industriële spion’ in UK
•OPRICHTING DEUTSCHER WERKBUND(1907)
–Alliantie tussen architecten, kunstenaars en industrie
SCHOOL:
Kunstenaar = antenne: ze voelt welke vormen, kleuren er in de mode zijn. En moet dit communiceren naar de industrie toe.
–Doel: interactie toegepaste kunsten en serieproductie
- •Kunstenaar als mediator tussen tijdsgeest en industrie
- •Geloof in humaniserende invloed van esthetiek
DOEL: Mensen omringen met goeie producten, om zo een betere omgeving te maken.
–Industrie en techniek als vormen van cultuur
- •Opvoedend en nationalistisch aspect: opbouw Duitse identiteit
•Kwaliteit: economische strategie, culturele meerwaarde
Culturele waarde:
Duitse industrie = kwaliteit
- Kwaliteit inzetten als troef
- De inruilwaarde = hoger
1
,→Investering
–Prominente leden:
–o.a. Peter Behrens, Josef Hoffmann, Mies van der Rohe, Henry Van de Velde
BEHRENS (1868-1940) EN DE AEG-WERKE
= totaalontwerper
- Aangenomen bij AEG : artistiek adviseur
- Visuele identiteit vh bedrijf bepalen
Vb. Ventilator:
- blad, motor, voet
-Materiaal: staal = heel gewicht: zorgt dat niet kantelt
- Vergt heel veel handarbeid
- ziet er niet modern uit
Ingreep Behrens:
-lichter : interessant voor latere transport
- suggereert beweging
-materiaal: batte liet = kunststof: gietbaar : krijgt unieke vorm
Product design: Alle parameters in een geheel mee te nemen. ➔Alles wordt geïntegreerd in 1 strategie.
AEG-Turbinefabriek, Berlijn-Moabit, 1909. Gevel aan de straat; interieur en gevel naar het binnenplein (getekend door
Mies van der Rohe).
- Zoveel mogelijk ruimte nodig
->ingreep: de structuren langs de buitenkant steken: om zo vrije ruimte te creëren
- Veel licht
Architecturale articulatie: facade: massief
- Merkwaardig contrast: massief en licht
- Structurele reden?: grote bekroning bovenaan: steunt op groene ligger
- Croissantvorm = NIET echt massief
- Niet-dragend
Griekse tempel:
- De gevel de allure geven ve tempel
- Tempel voor de industrie
Scharnieren:
Bij warmte zet uit, maar bij scharnier zet hij dus een beetje uit: beweging toelaten
HET BAUHAUS: CHRONOLOGIE
Data niet kennen, maar de logica, stappen wel verstaan
• 1919-1923: oprichting Bauhaus
– Oprichting olv Walter Gropius in Weimar door fusie Kunsthochschule en Kunstgewerbeschule
– Expressionistisch, utopisch karakter; nadruk op persoonlijke artistieke ontplooiing (Itten)
Er moet een school worden opgericht die kunstenaars kan opleiden, maar ook kennis van materiaal eigenschappen: kennis voor
staal, glas…
Er is al een kunstschool en ook een vakschool (aan de overkant). De 2 scholen worden samen gegooid om de faciliteiten te
verenigen.
De korte geschiedenis van bauhaus = belangrijk
→Utopisch beeld
- Aandacht rond individu: wie ben je: wat vind je belangrijk en hoe zet je het om in vormen
2
, - Geen focus op context, maar individu: eigenheid
- Expressionistisch: zoeken naar een eigenstijl
• 1923-1928: enorme impact: verschuiving expressie naar techniek en design
– Invloed De Stijl (Van Doesburg) en Constructivisme (Lissitzky); nadruk op techniek en industrieel design (Moholy-Nagy);
verhuis naar nieuwe gebouwen in Dessau.
Verhuis nieuw gebouw: Dessau
•1928-1930
– Hannes Meyer volgt Gropius op; meer rationeel-wetenschappelijke en linkse politieke koers.
– Opening van het architectuurdepartement (!)
Nieuwe rector: Hannes Meyer
Neemt een linkse koers
- Wordt een architectuurschool
• 1930-1933
–Ludwig Mies van der Rohe volgt Meyer op; verhuis naar Berlijn in 1932; sluiting van het Bauhaus in 1933.
Hitler wordt leider. School moet sluiten wegens linkse gedachtengang.
BAUHAUS: PEDAGOGISCH MODEL EN CURRICULUM
Wat voor gebouw is dat: Gotische kathedraal
Waarom is er een afbeelding van een kathedraal ivgl met een school die veel impact had
- Nut kathedraal? Statussymbool om machtsaanzien te tonen
Symbool voor de gemeenschap
Materiële en sociale betekenis
- Hoogmoed: kritiek op zondagsschilders
Kunstenaars, moeten niet als individu uitkomen, ze moeten ten dienste staan vd maatschappij
→We weten niet wie de architect / bouwmeesters waren vd kathedralen: ze zijn collectieve
kunstwerken: er is een samenwerking van verschillende vaklieden.
2 doelstellingen:
- Streven naar kunst / architectuur ten dienste vd maatschappij
- Het gebouw als een collectief kunstwerk
Naam Bauhaus: het allemaal bijdragen aan het BOUWwerk
Opleiding:
-JE begint aan een startjaar: je vergeet alles wat je hebt geleerd
2: je leert theoretisch: kennis verwerven…
Einde: Finaliteit bouwplaats: je brengt alles samen
➔Er is geen opleiding als architect, neen, we werken allemaal samen aan het bouwwerk
DIA 7
Speelgoed set met blokken (Alma Siedhoff-Buscher, 1923); keukenset (Theodor Bogler, 1923);
3
Inleiding
Relatie tss. Industrialisatie, massaproductie, design
Industrial design: vooral bekend
HERMAN MUTHESIUS EN DE DEUTSCHER WERKBUND
DIA 2
Waarom staan we nog steeds stil bij het bestaan van Bauhaus?
- Duitsland verenigt zich onder 1 rijk
o Staat in competitie met andere grote mogelijkheden
o Tentoonstellingen in grote landen
Welk productiebeleid gaan we voeren?
- industriële spionnen: Herman Muthesius: in UK: interesse in Arts & Crafts
- Interesse vh totaalontwerp: het idee dat schoonheid goedheid, allemaal op mekaar aansluit.
- Het ontwerpen van interieurs en gebouwen: er hangt een spirituele, sociale dimensie aan vast
Concurrentie voeren: grootste zijn, snelste zijn, anders zijn
Duitsland: kwaliteit
➔ Goede producten afgeven eerder dan goedkopere
Alliantie tussen industrie en toegepaste kunsten: kwalitatieve producten maken en tegelijk esthetisch en effectief kwantitatief
• Context:
- –Economische en politieke expansie van het Duitse keizerrijk (1870-1914): welk productiebeleid?
- –Herman Muthesius: ‘industriële spion’ in UK
•OPRICHTING DEUTSCHER WERKBUND(1907)
–Alliantie tussen architecten, kunstenaars en industrie
SCHOOL:
Kunstenaar = antenne: ze voelt welke vormen, kleuren er in de mode zijn. En moet dit communiceren naar de industrie toe.
–Doel: interactie toegepaste kunsten en serieproductie
- •Kunstenaar als mediator tussen tijdsgeest en industrie
- •Geloof in humaniserende invloed van esthetiek
DOEL: Mensen omringen met goeie producten, om zo een betere omgeving te maken.
–Industrie en techniek als vormen van cultuur
- •Opvoedend en nationalistisch aspect: opbouw Duitse identiteit
•Kwaliteit: economische strategie, culturele meerwaarde
Culturele waarde:
Duitse industrie = kwaliteit
- Kwaliteit inzetten als troef
- De inruilwaarde = hoger
1
,→Investering
–Prominente leden:
–o.a. Peter Behrens, Josef Hoffmann, Mies van der Rohe, Henry Van de Velde
BEHRENS (1868-1940) EN DE AEG-WERKE
= totaalontwerper
- Aangenomen bij AEG : artistiek adviseur
- Visuele identiteit vh bedrijf bepalen
Vb. Ventilator:
- blad, motor, voet
-Materiaal: staal = heel gewicht: zorgt dat niet kantelt
- Vergt heel veel handarbeid
- ziet er niet modern uit
Ingreep Behrens:
-lichter : interessant voor latere transport
- suggereert beweging
-materiaal: batte liet = kunststof: gietbaar : krijgt unieke vorm
Product design: Alle parameters in een geheel mee te nemen. ➔Alles wordt geïntegreerd in 1 strategie.
AEG-Turbinefabriek, Berlijn-Moabit, 1909. Gevel aan de straat; interieur en gevel naar het binnenplein (getekend door
Mies van der Rohe).
- Zoveel mogelijk ruimte nodig
->ingreep: de structuren langs de buitenkant steken: om zo vrije ruimte te creëren
- Veel licht
Architecturale articulatie: facade: massief
- Merkwaardig contrast: massief en licht
- Structurele reden?: grote bekroning bovenaan: steunt op groene ligger
- Croissantvorm = NIET echt massief
- Niet-dragend
Griekse tempel:
- De gevel de allure geven ve tempel
- Tempel voor de industrie
Scharnieren:
Bij warmte zet uit, maar bij scharnier zet hij dus een beetje uit: beweging toelaten
HET BAUHAUS: CHRONOLOGIE
Data niet kennen, maar de logica, stappen wel verstaan
• 1919-1923: oprichting Bauhaus
– Oprichting olv Walter Gropius in Weimar door fusie Kunsthochschule en Kunstgewerbeschule
– Expressionistisch, utopisch karakter; nadruk op persoonlijke artistieke ontplooiing (Itten)
Er moet een school worden opgericht die kunstenaars kan opleiden, maar ook kennis van materiaal eigenschappen: kennis voor
staal, glas…
Er is al een kunstschool en ook een vakschool (aan de overkant). De 2 scholen worden samen gegooid om de faciliteiten te
verenigen.
De korte geschiedenis van bauhaus = belangrijk
→Utopisch beeld
- Aandacht rond individu: wie ben je: wat vind je belangrijk en hoe zet je het om in vormen
2
, - Geen focus op context, maar individu: eigenheid
- Expressionistisch: zoeken naar een eigenstijl
• 1923-1928: enorme impact: verschuiving expressie naar techniek en design
– Invloed De Stijl (Van Doesburg) en Constructivisme (Lissitzky); nadruk op techniek en industrieel design (Moholy-Nagy);
verhuis naar nieuwe gebouwen in Dessau.
Verhuis nieuw gebouw: Dessau
•1928-1930
– Hannes Meyer volgt Gropius op; meer rationeel-wetenschappelijke en linkse politieke koers.
– Opening van het architectuurdepartement (!)
Nieuwe rector: Hannes Meyer
Neemt een linkse koers
- Wordt een architectuurschool
• 1930-1933
–Ludwig Mies van der Rohe volgt Meyer op; verhuis naar Berlijn in 1932; sluiting van het Bauhaus in 1933.
Hitler wordt leider. School moet sluiten wegens linkse gedachtengang.
BAUHAUS: PEDAGOGISCH MODEL EN CURRICULUM
Wat voor gebouw is dat: Gotische kathedraal
Waarom is er een afbeelding van een kathedraal ivgl met een school die veel impact had
- Nut kathedraal? Statussymbool om machtsaanzien te tonen
Symbool voor de gemeenschap
Materiële en sociale betekenis
- Hoogmoed: kritiek op zondagsschilders
Kunstenaars, moeten niet als individu uitkomen, ze moeten ten dienste staan vd maatschappij
→We weten niet wie de architect / bouwmeesters waren vd kathedralen: ze zijn collectieve
kunstwerken: er is een samenwerking van verschillende vaklieden.
2 doelstellingen:
- Streven naar kunst / architectuur ten dienste vd maatschappij
- Het gebouw als een collectief kunstwerk
Naam Bauhaus: het allemaal bijdragen aan het BOUWwerk
Opleiding:
-JE begint aan een startjaar: je vergeet alles wat je hebt geleerd
2: je leert theoretisch: kennis verwerven…
Einde: Finaliteit bouwplaats: je brengt alles samen
➔Er is geen opleiding als architect, neen, we werken allemaal samen aan het bouwwerk
DIA 7
Speelgoed set met blokken (Alma Siedhoff-Buscher, 1923); keukenset (Theodor Bogler, 1923);
3
