Samenvatting Persoonlijkheidspsychologie

9 Hedendaagse thema’s: Het zelf




 3 componenten v. zelf




9.1 Beschrijvende component v/h zelf: zelfconcept
= beschrijvende kennis die we over onszelf hebben

 Ontwikkeling v. zelfconcept
 Besef onderscheid ‘ik’ « ‘niet-ik’
 Zelfherkenning (spiegelproef)  vanaf 18 maanden (15-24m)
- Doen-alsof-spel
- Gebruik v. persoonlijke voornaamwoorden (ik, mij, mijn)
 zelfherkenning = voorwaarde vr ontw. v. complexere vormen v. zelfbewustzijn
 2 jaar: zichzelf herkennen op groepsfoto
- Beginnend besef v. normen, regels, verwachtingen  ontstaan v. eigenwaarde
(evaluatief t.a.v. standaard)
 2 à 3 jaar: besef van geslacht, leeftijd, familiebanden
 5 à 6 jaar: sociale vergelijking < besef van eigen talenten en vaardigheden
- privaat zelfconcept ® geheimen, imaginair vriendje
 kleuter- en kindertijd: zelfconcept gebaseerd op concrete eigenschappen
(geslacht, uiterlijkheden, voorkeuren, bezittingen, vaardigheden,…)
 Tienerjaren: perspectief nemen, zichzelf kunnen objectiveren, zelfreflectie
- Periode v. extreem zelfbesef  schaamte, verlegenheid
 adolescentie: zelfconcept gebaseerd op meer complexe karaktertrekken,
abstracte psychologische eigenschappen, ideologische overtuigingen,…

 Zelfschema’s
 Zelfconcept:
- Continuïteit – coherentie

, - Informatienetwerk in geheugen
- Verzameling van stukjes zelfkennis (zelfschema’s)
 Zelfschema = bouwsteen v. zelfconcept (specifieke cognitieve representatie)
- Ze sturen informatieverwerking m.b.t. zelf, & gedrag, vnl. binnen sociale interacties
- Zelfschema’s verwijzen naar huidige, vroegere en toekomstige (= mogelijke) ‘zelven’.
 Mogelijke zelven (‘Possible Selves’)  Vasilevskaya & Molchanova (2016)
 Representaties v/h zelf in de toekomst (wie je denkt te zullen zijn, wie je hoopt te zullen
worden, wie je vreest te zullen worden)
 weerspiegelen hoop, angsten, dromen, fantasieën
 Gebaseerd op zelfrepresentaties uit verleden
 Regulerende/mediërende functie: link tss zelfconcept & G (brug tss heden & toekomst)
 Zelfdiscrepantietheorie (Tory Higgins)  Higgins (1987) maakte onderscheid tussen:
- ‘Actual self’ (reële zelf; wie ik werkelijk ben)
- ‘Ideal self’ (ideale zelf; wie ik graag zou willen zijn)
- ‘Ought self’ (morele zelf; wie ik denk dat ik zou moeten zijn)
 ‘Ideal’ en ‘ought self’ zijn ‘self-guides’ die ons gedrag sturen:
- Discrepantie tss reële en ideale zelf  verdriet, depressieve gevoelens
- Discrepantie tss reële en morele zelf  angst, schuldgevoelens
 Ernstige zelfdiscrepanties  angst- en stemmingsstoornissen

9.2 Evaluatie component v/h zelf: eigenwaarde
= som v. je positieve & negatieve evaluaties v. alle aspecten v. je zelfconcept

 Ontstaat met het besef van normen en verwachtingen
 Peuterleeftijd: zindelijkheidstraining (trots)
 Lagere schoolleeftijd: sociale vergelijking
 Adolescentie: geïnternaliseerde normen
 Eigenwaarde = steeds resultaat van zelfevaluatie
 Zelfevaluatie
 Eigenwaarde= som v. je positieve & negatieve evaluaties v. alle aspecten v. je zelfconcept
 Zelfevaluatie is relatief stabiel
- Kleine fluctuaties rond gemiddeld eigenwaardeniveau
 Zelfevaluatie kan versch. naargelang levensdomein
- Bv. academisch – sociaal/relationeel – uiterlijk – sportief – …
- Verschillende domeinen zijn matig positief gecorreleerd
 Beoordeling/meting van algemene eigenwaarde:
- Combinatie v. versch. domeinen; elk domein kan apart bevraagd worden, bv. CBSA
(Competentiebelevings-schaal voor adolescenten)
 7 subschalen
o Schoolvaardigheden
o Sociale acceptatie
o Sportieve vaardigheden
o Fysieke verschijning
o Gedragshouding
o Hechte vriendschap
o Gevoel van eigenwaarde
- Globale beoordeling van iemands volledige zelfconcept, bv. RSES (Rosenberg Self-
Esteem Scale)