Samenvatting Levensverzekeringen

Levensverzekeringen
Hoofdstuk 1: Algemene inleiding
1. Eerste begripsomschrijving
Levensverzekering = een verzekeringsovereenkomst waarin de verzekeraar belooft
een som geld te betalen in 1 v volgende gevallen
 Op vooraf vastgelegde datum als verzekerde persoon ng in leven is (bv 65ste
verj)
= zuivere levensverzekering
 Als verzekerde sterft vóór een bepaalde datum (= tijdelijke
overlijdensverzekering)
OF ongeacht het tijdstip (= levenslange overlijdensverzekering) een bedrag
uitkeren
 Combinatie = gemengde levensverzekering
o Uitkering voorzien bij leven op bepaalde datum
o Uitkering voorzien bij voortijdig overlijden
o ! MAAR 1 van de 2 wordt uitbetaald
2. Historiek (allemaal heel vlot overgegaan)
 Oude beschavingen: voorloper v verzekeringen
 Middeleeuwen: Begrafenisfondsen
 17e eeuw: opkomst v moderne levensverzekeringen
o Statistische ontwikkelingen (nodig om tarieven te berekenen obv
leeftijd)
 Sterftetafel of sterftetabel: gebruikt om tarief te bepalen
 Wie bepaalt technisch tarief: actuarissen
 Tarief dat mts moet aanrekenen om rendabel te zijn
o De oprichting van verzekeringsmaatschappijen
 18e eeuw: professionalisering van levensverzekeringen
 19e en 20e eeuw: globalisering en verdere ontwikkeling
 Hedendaagse levensverzekeringen

3. Evolutie in België (allemaal heel vlot overgegaan)
3.1. Oorsprong en vroege ontwikkeling (19e eeuw)
 1830-1880: Focus op overlijden
 1881: Oprichting Belgische Maatschappij voor levensverzekeringen
3.2. De groei van de sector (20e eeuw)
 Versterking van sociaal vangnet
 Opkomst van groepsverzekeringen
 Kapitaalverzekeringen
 Overlijdensverzekeringen
 Pensioenverzekeringen
3.3. Ontwikkeling v fiscaal voordeel & popularisering v levensverz. (’70 –
2000)
 Fiscale stimulansen


1

,  Productinnovaties
 Groeiende markt
3.4. De invloed van Europese unie & globalisering (2000 – heden)
 Europeanisering
 Digitalisering
 Groeiende belangstelling voor pensioensparen
 Duurzaamheid en verantwoord beleggen
Relatie tussen verzekeringen en fiscaliteit
 Bv. pensioensparen: premie om pensioen te voorzien en die aftrekbaar is

3.5. Veranderingen belastingklimaat & afschaffing fiscale voordelen (2020-
heden)
4. Maatschappelijk belang van levensverzekering
 Financiële zekerheid voor nabestaanden (bv. overlijdensverzekering)
 Ondersteuning van de economie (verzekeraars zijn beleggers)
 Aanvulling op sociale zekerheid (bv. extra middelen door levensverzekering)
 Vermogensopbouw & sparen (bv. levensverzekering als belegging – concurrentie
banken)
 Risicospreiding en collectieve bescherming (in belegging/overlijdensverzekering…)
 Rust en zekerheid
5. De levensverzekering tussen de andere verzekeringen (onderscheid tss;)
 (basiswetgeving verzekering: verzekeringswet 4 april 2014: D4: land, D5:
transport)
 Schadeverzekeringen vs. persoonsverzekeringen
 Verzekering tot vergoeding v schade vs. verzekering uitkering vast bedrag
o 1: Schade moet begroot worden (& controle op aanwezigh v franchise
o 2: Bij overlijden (levensverzekeringen algemeen)
 Individuele vs. collectieve contracten (= als groep een contract afsluiten)
o ! in leven iets afsluiten in de tweede pijler = altijd collectief (ookal mr 1p)
 Fiscale vs. niet fiscale contracten
 Indeling volgens de nomenclatuur (vb dia 11 – vanaf tak 21= “leven”)
5.1. Schadeverzekering vs persoonsverzekering
5.1.1. Schadeverzekering
 Vergoedend karakter (bevat :)
o Zaakverzekering
o Aansprakelijkheidsverzekering
o Rechtsbijstandverzekering
5.1.2. Persoonsverzekering
 Forfaitair karakter
o Levensverzekering

2

,  Vergoedend karakter & forfaitair karakter
o Adere dan levensverzekering (persoonlijke ongevallenverzekering,
arbeidsongevallen, hospitalisatieverzekering, gewaarborgd inkomen)

Hoofdstuk 2: Sociale zekerheid
1. Algemeen
1.1. Wat is sociale zekerheid
= een vervangingsinkomen
 Bijdrage betalen (de basis) + sociale bijstand (= armen die geen eigen middelen
hebben)

Beschermen tegen indekkingsmogelijkheid van eigen risico’s
 Zelf sparen (risico’s: mogelijks tekort, inflatie, risicovol beleggen, discipline)
 Collectief sparen (= # mensen bepaald bedrag elke maand, risico: betalen vr
anderen en einde van solidariteit = keuze van sparen)
 Verplicht collectief sparen = sociale zekerheid
1.2. Ideologische achtergrond = geen nieuw idee
1.3. Historiek (in BE: na WOII (1944) basiswet sociale zekerheid)
Grootste issue vandaag: blijft het betaalbaar  nee (idealiter: bijdragen dekken uitgaven)
Evenwicht nodig van inkomsten en uitgaven: nieuwe mogelijkheid naast premies =
belasting
1.4. Op welke gebieden is SZ actief?
 Voorzieningen op vlak van:
o WLH
o Pensioenen
 Rustpensioen: op einde van loopbaan
 Overlevingspensioen: = “weduwenaarspensioen”
o Invaliditeit/ziekte
o Vakantie
o Kinderbijslag
1.5. Drie hoodstelsels
 Stelsel van Werknemers
 Stelsel van Zelfstandigen
 Stelsel van Ambtenaren (statutair (w in SZ gelijkgesteld met WN) en niet-
statutair)

Naast deze hoofdstelsels: bestaan specifieke stelsels (NMBS)
1.6. Financiering
 Bijdragen
o Werkgever (25-30%)/werknemer
o Zelfstandigen

3

, o Overheid voor ambtenaren
 Rijkstoelage (belastingen die toegevoegd worden aan bijdragen)
 Opbrengsten uit beleggingen en diversen




4

, 1.6.1. Werknemers & Bijdrage: Werkgever/Werknemer
 13.07% van brutoloon aan SZ (onafhankelijk van hoogte van brutoloon)
 Automatische afhouding op brutoloon door WG  doorstorten aan RSZ 
getrapt systeem van schijven: 20.50%, 14.16% en 0% (op bedrag > 108
238.40
o Maximumbijdrage = 5148.15 euro
 Bovenop brutoloon: patronale bijdrage door WG
1.6.2. Zelfstandigen
 Betalen driemaandelijkse bijdrage aan sociaal verzekeringsfonds
 Geen/verminderde bijdrage te betalen door
o Mensen die naast hoofdberoep ook een zelfstandig bijberoep
uitoefenen
o Tewerkgestelde gepensioneerden
o TENZIJ: jaarinkomen > bepaald jaarlijks bedrag
1.6.3. Ambtenaren
 Betaling door tewerkstellende overheid (van sociale uitkering):
o Ambtenaren die niet tewerkgesteld zijn bij plaatselijke/provinciale overheidsdienst
o Zelf: enkel persoonlijke bijdragen van
 7.5% voor overlevingspensioenen
 3.55% voor tak geneeskundige verzorging (verhoofd met Wgbijdrage
(3.86%)
 RSZ
o Bevoegd voor personeelsleden vj plaatselijke/provinciale overheidsdienst
 ! (niet-statutair) personeel v plaatselijke/provinciale overheidsdiensten
aangeworven met arbeidsovereenkomst = algemene regeling voor
werknemers

1.6.4. Alternatieve financiering
 Doel
o Inperking van staatstoelagen
o Daling werkgeversbijdrage
 Bestaande uit: % van BTW-ontvangsten (& evtl accijzen & personen- & venn
bel)
1.6.5. Toekomst
2. Het rustpensioen algemeen
 Repartitiestelsel
 Pensioenleeftijd
 Vervroegd pensioen
 Werkloosheid met bedrijfstoeslag (SWT)
2.1. Repartitiestelsel = omslagstelsel “= ik spaar niet voor mezelf”

5

,= financieringssysteem waarbij de werkende bevolking via (belastingen) of premies
direct de uitkeringen of pensioenen van de huidige gepensioneerden betaalt
 goed systeem als we een normale bevolkingspyramide hebben
2.2. Optrekken pensioenleeftijd
 66 in 2025
 67 in 2030
 (korter werken: risico op verminderd pensioen, extra werken: pensioensbonus)
2.3. Vervroegd pensioen: combinatie minimale leeftijd en loopbaan
 (EIG 42 jaar loopbaan en 63 jaar)
 Bijkomende overgangsmaatregel
o Minimum 59 jaar in 2016 = mogelijkheid op vervroegd pensioen vanaf 2017
 Aan leeftijds- en loopbaanvoorwaarden van het ingangsjaar 2016,
verhoogd met 1 jaar
o Eind 2016: net niet voldoen aan loopbaan- en leeftijdsvoorwaarden + 58/59
jaar
 Slechts 2 of 1 jaar langer moeten doorwerken om vervroegd pensioen
te knn krijgen
2.4. Criteria van zware beroepen
 Fysieke zwaarte van het werk
 Onregelmatige uren
 Veiligheidsrisico’s
 Stress
 (sommige voldoen aan: alle 4/enkele/1
2.5. SWT = stelsel met werkloosheidstoeslag
= stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (= vroegere ‘brugpensioen’)

 Nog vroeger laten gaan dan vervroegd pensioen
 Ontslagen werknemers: ontvangen WLHuitkering in afwachting van pensioen
o 60% van loon
o Begrenzing: 1610.80 euro/maand
 ! iedereen die meer dan 2684.86 verdient (= maximumtoelage)
o Aanvulling met bedrijfstoeslag  betaald door WG/fonds van sector
 Min. ½ v verschil tss nettoloon & werkloosheidsuitkering
 ! WG: betaalt zeer hoge szbijdragen hierop
 Strenge leeftijds- en loopbaanvoorwaarden!
 Werkenden in O in moeilijkheden/herstructurering: (bijk.) specifieke SWT-
regeling


2.5.1. SWT op 62 jaar (inhoud ervan niet kennen)
2.5.2. SWT op 58 jaar: “medisch SWT”

6

, 2.5.3. SWT op 60 jaar
2.5.4. Ondernemingen in moeilijkheden of herstructurering
2.6. Feitelijke pensioenleeftijd : zo snel mogelijk (gem. 61 jaar)
3. Rustpensioen volgens sociaal statuut
3.1. Rustpensioen werknemer (vlug over gegaan)
3 parameters voor het berekenen pesioen van werknemer – VOORBEELD dia 66

Berekening van het pensioen = 1/45ste * L * 75 of 60%

 1/45ste = loopbaan
o Werkelijk gewerkte of gelijkgestelde (ziekte, invaliditeit of legerdienst)
periodes
 L = loon  rekening houdend met brutoloon (geplafoneerd)
o Werkelijk, forfaitair of fictief geherwaardeerd
 Werkelijk: als je gewerkt hebt: werken met werkelijk loon maar
geplafoneerd
 Forfaitair: voor periodes van WLH & ziekte
 Fictief: voor de jaren waarin de overheid niet heeft bijgehouden
wat uw loon was
 ! voor het pensioen wordt geherwaardeerd aan de index
 Naargelang de gezinssituatie (coefficiënt) – te maken met:
o Gezinspensioen = 75%
 Parameter: slechts 1 van beide heeft rechten opgebouwd (eigen
carrière) = uitkeren van gezinspensioen
o Alleenstaande = 60%
 Parameter: beide zelf rechten opgebouwd (eigen carrière) =
allebei een alleenstaand pensioen (ookal wonen ze samen)
o !! TUSSENGROEP mogelijk: een volledige carrière & een beperkte
carrière
 Voor allebei 60% Het hoogste van de 2
 Voor het hoogste 75% wordt uitgekeerd
! Zelfstandigen: hierbij wordt rekening gehouden met
een harmonisatiecoefficiënt

 Reden: hebben minder bijdragen betaald = minder pensioen (1/3 minder
pensioen dan werknemer)
 Voor lonen vanaf 2021 wordt de correctiefactor niet meer toegepast
o Dat 1/3e krijgen ze nu dus wel, zonder dat ze meer bijdragen moeten
betalen dan toen
3.2. Loopbaan
Vroeger: loopbaanjaren
Nu: # dagen gewerkt (14 040 dagen voor een volledig pensioen  zaterdag w
meegeteld)
7

, Gemiddeld: 2/3 effectief werken & 1/3 niet (WLH/Ziekte…)  maar wordt wel
meegerekend voor pensioen

Diplomajaren: overheid zal kans bieden om af te kopen = bijdrage betalen aan BE
staat
3.3. Rustpensioen ambtenaar
Berekening van het pensioen = 1/60ste * aantal dienstjaren * loon

! kijken naar gemiddeld loon van de laatste 10 jaar en als hij 45 jaren heeft gewerkt,
krijgt hij 75%

 1/60ste = tantième
o Lagere tantième voor bepeelde functies (kortste: 1/12)
 Voordeligere loopbaanbreuken (dia 76)
 Betekenis: met minder jaren kan je een volledig pensioen
krijgen
 Dienstjaren
o Max 45 jaar (bij volledige carrière) (= max 45/60)
o Werkelijk of gelijkgesteld
o Je start vandaag als contractueel, niet als statutair
 = gemengd pensioen
 Contractueel = pensioen als WN
 Statutair = pensioen als ambtenaar
 Vroeger: als je gestart werd als cotractueel en je ging over in
statutair over de jaren heen  de jaren dat je contractueel was,
werden automatisch ook “statutair”
 Loon
o Werkelijk of fictief
o Gemiddelde van de laatste 10 jaar, geperequateerd
 = perequatie = de loonstijging die vandaag toegekend wordt
aan de ambtenarij die werken, wordt ook toegepast aan degene
die reeds op pensioen zijn

 Motivatie creëren: goede statutaire pensioenen
o Vroeger: minder tijdens carrière en hoger pensioen
o Nu: meer tijdens carrière en lager pensioen (+-4%)
o Privé krijgen voordelen: bv. groepsverzekering




8