INLEIDING TOT HET
RECHT
Inhoudsopgave
DEEL 1. WAT IS RECHT......................................................................................... 3
1. KENMERKEN EN DEFINITIE VAN HET RECHT...................................................................3
1.1 KENMERKEN......................................................................................................................... 3
1.2 SOORTEN REGELS................................................................................................................. 3
1.3 DEFINITIE VAN HET RECHT................................................................................................... 3
1.4 OBJECTIEF RECHT VERSUS SUBJECTIEVE RECHTEN..............................................................3
1.5 RECHTSSUBJECT VERSUS RECHTSOBJECT............................................................................ 4
1.6 RECHTSMISBRUIK................................................................................................................. 4
2. SOORTEN SUBJECTIEVE RECHTEN...............................................................................4
2.1 POLITIEKE RECHTEN................................................................................................................... 4
2.2 BURGERLIJKE RECHTEN: SUBJECTIEVE RECHTEN VAN BURGERS T.A.V. ZIJN MEDEBURGERS.........................4
3. DEELGEBIEDEN VAN HET RECHT................................................................................5
................................................................................................................................................... 5
3.1 NATIONAAL RECHT..................................................................................................................... 5
3.2 GRENSOVERSCHRIJDEND RECHT................................................................................................... 9
4. BRONNEN VAN HET RECHT.....................................................................................11
4.1. INTERNATIONALE RECHTSBRONNEN............................................................................................ 11
4.2. BELGISCHE WETGEVING........................................................................................................... 12
DEEL 2. BELGISCHE STAATSSTRUCTUUR.............................................................. 14
1. KENMERKEN VAN DE BELGISCHE STAAT.....................................................................14
1.1. RECHTSSTAAT........................................................................................................................ 14
1.2. DEMOCRATIE......................................................................................................................... 14
1.3. SCHEIDING DER MACHTEN........................................................................................................ 14
1.4. EENHEIDSSTAAT EN FEDERALISERING.......................................................................................... 15
1.5. MONARCHIE.......................................................................................................................... 15
2. POLITIEKE INSTELLINGEN IN FEDERAAL BELGIË............................................................15
2.1 DE FEDERALE OVERHEID........................................................................................................... 15
2.2.GEMEENSCHAPPEN (3) EN GEWESTEN (3)................................................................................... 16
2.3.PROVINCIES (10).................................................................................................................... 18
2.4.GEMEENTEN (581)................................................................................................................. 19
3. CONTROLERENDE INSTELLINGEN..............................................................................19
DEEL 3. INTERNATIONAAL RECHT........................................................................ 20
1. SUPRANATIONALE INSTELLINGEN.............................................................................20
1.1. DE INTERNATIONALE RECHTSORDE................................................................................... 20
1.2. VERENIGDE NATIES (UNO)................................................................................................. 20
1.3. RAAD VAN EUROPA............................................................................................................ 21
1.4. EUROPESE UNIE (EU) ALS BIJZONDERE INTERNATIONALE RECHTSORDE...........................22
1
,2. EUROPESE UNIE.................................................................................................22
2.2. WERKING VAN DE EUROPESE UNIE.................................................................................... 22
2.3. POLITIEKE INSTELLINGEN VAN DE EUROPESE UNIE...........................................................23
2.4. EUROPESE GERECHTELIJKE INSTELLINGEN........................................................................26
DEEL 4. JUSTITIE................................................................................................ 28
1. DE KENMERKEN VAN JUSTITIE.................................................................................28
1.1 JUSTITIE ALS BEWAKER VAN DE RECHTSSTAAT................................................................................28
1.2 DE ACTOREN VAN JUSTITIE........................................................................................................ 29
1.3 ORGANISATIE VAN JUSTITIE........................................................................................................ 30
2. DE GEWONE HOVEN EN RECHTBANKEN......................................................................30
3. ADMINISTRATIEVE EN TUCHTRECHTELIJK RECHTSCOLLEGES..............................................30
4. DE BURGERLIJKE PROCEDURE..................................................................................30
5. DE STRAFPROCEDURE...........................................................................................30
DEEL 5. BURGERLIJK RECHT................................................................................ 31
1. RECHTSHANDELINGEN..........................................................................................31
1.1 RECHTSHANDELING VS. RECHTSFEIT........................................................................................... 31
1.2 GELDIGHEID VAN RECHTSHANDELINGEN....................................................................................... 32
1.3 NIETIGHEID VAN RECHTSHANDELINGEN........................................................................................ 35
2. PERSONEN........................................................................................................36
2.1. NATUURLIJKE PERSONEN.......................................................................................................... 36
2.2. RECHTSPERSONEN.................................................................................................................. 38
3. GOEDEREN EN ZEKERHEDEN...................................................................................39
4. VERBINTENISSEN................................................................................................39
5. FAMILIE EN GEZIN...............................................................................................39
7. BEWIJS............................................................................................................39
2
,DEEL 1. WAT IS RECHT
1. Kenmerken en definitie van het recht
1.1 KENMERKEN
Ordening samenleving
Opgelegd door samenleving
Afgedwongen door samenleving
1.2 SOORTEN REGELS
Gedragsregels
Toepassingsregels en -structuren (rechtsbescherming!)
Regels voor maken en wijzigen van het recht
1.3 DEFINITIE VAN HET RECHT
Recht = geheel van afdwingbare regels,
die het menselijk handelen in de samenleving ordenen
opgelegd door eigen vertegenwoordigers
1.4 OBJECTIEF RECHT VERSUS SUBJECTIEVE RECHTEN
Objectief recht >< subjectieve rechten
SUBJECTIEVE
RECHTEN
NATIONAAL INTERNATIONA
RECHT AL RECHT
PRIVAAT PUBLIEK PRIVAAT PUBLIEK
RECHT RECHT RECHT RECHT
HANDELS- EN PRIVAATRECHT
BURGERLIJK GRONDWETTEL ADMINISTRATIE FISCAAL SOCIALEZEKER STRAFPROCES
ECONOMISCH ARBEIDSRECHT ELIJK STRAFRECHT
RECHT IJK RECHT F RECHT RECHT HEIDS RECHT RECHT
RECHT PROCESRECHT
3
, 1.5 RECHTSSUBJECT VERSUS RECHTSOBJECT
Rechtssubject
Natuurlijke personen
Rechtspersonen
Rechtsobject
Het voorwerp waarover de rechtssubjecten hun subjectieve rechten uitoefenen
1.6 RECHTSMISBRUIK
= de uitoefening van een recht op een wijze die kennelijk de grenzen te buiten gaat
van de normale uitoefening van dat recht door een voorzichtig en bezorgd persoon.
2. Soorten subjectieve rechten
2.1 Politieke rechten
1. Politieke vrijheden: vrije meningsuiting.
2. participatierechten: deelname aan overheidsbeleid.
3. sociaal economische rechten: recht burgers, tegemoetkoming of diensten te
vragen aan overheid.
2.2 Burgerlijke rechten:
subjectieve rechten van burgers
t.a.v. zijn medeburgers.
Extra-patrimoniale rechten: geen
financiële waarde, niet overdraagbaar
Persoonlijkheidsrechten
Familierechten
Patrimoniale rechten: financiële
waarde, verhandelbaar
Zakelijke rechten
Vorderingsrechten
Intellectuele rechten
Vorderingsrechten: aanspraak t.a.v.
een bepaalde persoon voor een bepaalde prestatie.
4
RECHT
Inhoudsopgave
DEEL 1. WAT IS RECHT......................................................................................... 3
1. KENMERKEN EN DEFINITIE VAN HET RECHT...................................................................3
1.1 KENMERKEN......................................................................................................................... 3
1.2 SOORTEN REGELS................................................................................................................. 3
1.3 DEFINITIE VAN HET RECHT................................................................................................... 3
1.4 OBJECTIEF RECHT VERSUS SUBJECTIEVE RECHTEN..............................................................3
1.5 RECHTSSUBJECT VERSUS RECHTSOBJECT............................................................................ 4
1.6 RECHTSMISBRUIK................................................................................................................. 4
2. SOORTEN SUBJECTIEVE RECHTEN...............................................................................4
2.1 POLITIEKE RECHTEN................................................................................................................... 4
2.2 BURGERLIJKE RECHTEN: SUBJECTIEVE RECHTEN VAN BURGERS T.A.V. ZIJN MEDEBURGERS.........................4
3. DEELGEBIEDEN VAN HET RECHT................................................................................5
................................................................................................................................................... 5
3.1 NATIONAAL RECHT..................................................................................................................... 5
3.2 GRENSOVERSCHRIJDEND RECHT................................................................................................... 9
4. BRONNEN VAN HET RECHT.....................................................................................11
4.1. INTERNATIONALE RECHTSBRONNEN............................................................................................ 11
4.2. BELGISCHE WETGEVING........................................................................................................... 12
DEEL 2. BELGISCHE STAATSSTRUCTUUR.............................................................. 14
1. KENMERKEN VAN DE BELGISCHE STAAT.....................................................................14
1.1. RECHTSSTAAT........................................................................................................................ 14
1.2. DEMOCRATIE......................................................................................................................... 14
1.3. SCHEIDING DER MACHTEN........................................................................................................ 14
1.4. EENHEIDSSTAAT EN FEDERALISERING.......................................................................................... 15
1.5. MONARCHIE.......................................................................................................................... 15
2. POLITIEKE INSTELLINGEN IN FEDERAAL BELGIË............................................................15
2.1 DE FEDERALE OVERHEID........................................................................................................... 15
2.2.GEMEENSCHAPPEN (3) EN GEWESTEN (3)................................................................................... 16
2.3.PROVINCIES (10).................................................................................................................... 18
2.4.GEMEENTEN (581)................................................................................................................. 19
3. CONTROLERENDE INSTELLINGEN..............................................................................19
DEEL 3. INTERNATIONAAL RECHT........................................................................ 20
1. SUPRANATIONALE INSTELLINGEN.............................................................................20
1.1. DE INTERNATIONALE RECHTSORDE................................................................................... 20
1.2. VERENIGDE NATIES (UNO)................................................................................................. 20
1.3. RAAD VAN EUROPA............................................................................................................ 21
1.4. EUROPESE UNIE (EU) ALS BIJZONDERE INTERNATIONALE RECHTSORDE...........................22
1
,2. EUROPESE UNIE.................................................................................................22
2.2. WERKING VAN DE EUROPESE UNIE.................................................................................... 22
2.3. POLITIEKE INSTELLINGEN VAN DE EUROPESE UNIE...........................................................23
2.4. EUROPESE GERECHTELIJKE INSTELLINGEN........................................................................26
DEEL 4. JUSTITIE................................................................................................ 28
1. DE KENMERKEN VAN JUSTITIE.................................................................................28
1.1 JUSTITIE ALS BEWAKER VAN DE RECHTSSTAAT................................................................................28
1.2 DE ACTOREN VAN JUSTITIE........................................................................................................ 29
1.3 ORGANISATIE VAN JUSTITIE........................................................................................................ 30
2. DE GEWONE HOVEN EN RECHTBANKEN......................................................................30
3. ADMINISTRATIEVE EN TUCHTRECHTELIJK RECHTSCOLLEGES..............................................30
4. DE BURGERLIJKE PROCEDURE..................................................................................30
5. DE STRAFPROCEDURE...........................................................................................30
DEEL 5. BURGERLIJK RECHT................................................................................ 31
1. RECHTSHANDELINGEN..........................................................................................31
1.1 RECHTSHANDELING VS. RECHTSFEIT........................................................................................... 31
1.2 GELDIGHEID VAN RECHTSHANDELINGEN....................................................................................... 32
1.3 NIETIGHEID VAN RECHTSHANDELINGEN........................................................................................ 35
2. PERSONEN........................................................................................................36
2.1. NATUURLIJKE PERSONEN.......................................................................................................... 36
2.2. RECHTSPERSONEN.................................................................................................................. 38
3. GOEDEREN EN ZEKERHEDEN...................................................................................39
4. VERBINTENISSEN................................................................................................39
5. FAMILIE EN GEZIN...............................................................................................39
7. BEWIJS............................................................................................................39
2
,DEEL 1. WAT IS RECHT
1. Kenmerken en definitie van het recht
1.1 KENMERKEN
Ordening samenleving
Opgelegd door samenleving
Afgedwongen door samenleving
1.2 SOORTEN REGELS
Gedragsregels
Toepassingsregels en -structuren (rechtsbescherming!)
Regels voor maken en wijzigen van het recht
1.3 DEFINITIE VAN HET RECHT
Recht = geheel van afdwingbare regels,
die het menselijk handelen in de samenleving ordenen
opgelegd door eigen vertegenwoordigers
1.4 OBJECTIEF RECHT VERSUS SUBJECTIEVE RECHTEN
Objectief recht >< subjectieve rechten
SUBJECTIEVE
RECHTEN
NATIONAAL INTERNATIONA
RECHT AL RECHT
PRIVAAT PUBLIEK PRIVAAT PUBLIEK
RECHT RECHT RECHT RECHT
HANDELS- EN PRIVAATRECHT
BURGERLIJK GRONDWETTEL ADMINISTRATIE FISCAAL SOCIALEZEKER STRAFPROCES
ECONOMISCH ARBEIDSRECHT ELIJK STRAFRECHT
RECHT IJK RECHT F RECHT RECHT HEIDS RECHT RECHT
RECHT PROCESRECHT
3
, 1.5 RECHTSSUBJECT VERSUS RECHTSOBJECT
Rechtssubject
Natuurlijke personen
Rechtspersonen
Rechtsobject
Het voorwerp waarover de rechtssubjecten hun subjectieve rechten uitoefenen
1.6 RECHTSMISBRUIK
= de uitoefening van een recht op een wijze die kennelijk de grenzen te buiten gaat
van de normale uitoefening van dat recht door een voorzichtig en bezorgd persoon.
2. Soorten subjectieve rechten
2.1 Politieke rechten
1. Politieke vrijheden: vrije meningsuiting.
2. participatierechten: deelname aan overheidsbeleid.
3. sociaal economische rechten: recht burgers, tegemoetkoming of diensten te
vragen aan overheid.
2.2 Burgerlijke rechten:
subjectieve rechten van burgers
t.a.v. zijn medeburgers.
Extra-patrimoniale rechten: geen
financiële waarde, niet overdraagbaar
Persoonlijkheidsrechten
Familierechten
Patrimoniale rechten: financiële
waarde, verhandelbaar
Zakelijke rechten
Vorderingsrechten
Intellectuele rechten
Vorderingsrechten: aanspraak t.a.v.
een bepaalde persoon voor een bepaalde prestatie.
4
