GOEDERENRECHT
INHOUDSOPGAVE
H1: INLEIDING ......................................................................................................................................... 5
1. Wat is goederenrecht? ................................................................................................................... 5
1.1. Waarom is goederenrecht belangrijk? ................................................................................................. 5
1.2. Situering van het goederenrecht ......................................................................................................... 5
1.3. Enkele belangrijke begrippen ............................................................................................................. 6
2. Inwerkingtreding Boek 3 BW ........................................................................................................... 7
H2: EIGENDOMSRECHT ............................................................................................................................ 8
1. Inleiding ........................................................................................................................................ 8
1.1. Nut ................................................................................................................................................... 8
1.2. Definitie ............................................................................................................................................ 9
1.3. Kenmerken........................................................................................................................................ 9
2. Hoe verkrijg je eigendom? ............................................................................................................ 10
2.1. Onderscheid: Manier waarop ........................................................................................................... 10
A) Inbezitneming ............................................................................................................................... 11
B) Natrekking .................................................................................................................................... 12
C) Verkrijgende verjaring.................................................................................................................... 15
H3: EIGENDOMSBEPERKINGEN .............................................................................................................. 17
1. Eigendomsbeperkingen in het algemeen belang ............................................................................ 17
1.1. Onteigening..................................................................................................................................... 17
1.2. Erfdienstbaarheden tot algemeen nut ............................................................................................... 17
1.3. Andere wettelijke beperkingen ......................................................................................................... 18
2. Eigendomsbeperkingen ten voordele van de buren ........................................................................ 18
1.1. Rechtsmisbruik ............................................................................................................................... 18
1.2. Burenhinder .................................................................................................................................... 19
1.3. Erfdienstbaarheden tot privaat nut ................................................................................................... 20
3. Vorderingen ter bescherming van het eigendomsrecht .................................................................. 21
H4: VRUCHTGEBRUIK ............................................................................................................................. 22
Pagina 1 van 60
,1. Inleiding ...................................................................................................................................... 22
2. Ontstaan van vruchtgebruik ......................................................................................................... 23
3. Rechten van de vruchtgebruiker ................................................................................................... 23
4. Plichten van de vruchtgebruiker ................................................................................................... 24
5. Einde vruchtgebruik ..................................................................................................................... 25
H6: RECHT VAN OPSTAL ......................................................................................................................... 26
1. Inleiding ...................................................................................................................................... 26
2. Hoe ontstaat een recht van opstal? ............................................................................................... 28
3. Rechten van de opstalhouder? ..................................................................................................... 29
4. Plichten van de opstalhouder? ..................................................................................................... 29
5. Rechten van de opstalgever? ........................................................................................................ 29
6. Plichten van de opstalgever? ........................................................................................................ 29
7. Einde recht van opstal? ................................................................................................................ 30
8. Gevolgen van Einde recht van opstal? ........................................................................................... 30
H7: ERFPACHT ....................................................................................................................................... 31
1. inleiding ...................................................................................................................................... 31
2. Hoe ontstaat erfpacht? ................................................................................................................ 32
3. Rechten van de erfpachter ........................................................................................................... 32
4. Plichten van de erfpachter............................................................................................................ 32
5. Rechten van de erfpachtgever ...................................................................................................... 33
6. Plichten van de erfpachtgever ...................................................................................................... 33
7. Einde erfpacht ............................................................................................................................. 33
8. Gevolgen van einde erfpacht ........................................................................................................ 33
H8: MEDE-EIGENDOM ............................................................................................................................ 34
1. Mede-eigendom ........................................................................................................................... 34
1.1. Toevallige mede-eigendom .............................................................................................................. 34
1) Rechten en plichten van elke mede-eigenaar ................................................................................. 34
1.2. Vrijwillige mede-eigendom ............................................................................................................... 35
Pagina 2 van 60
, 1.3. Gedwongen mede-eigendom ........................................................................................................... 35
1) Mandeligheid ................................................................................................................................ 35
2) Appartementsmede-eigendom ...................................................................................................... 36
2. Multi-eigendom............................................................................................................................ 36
H9: INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT .................................................................................................... 37
1. IPR – Internationaal goederenrecht ............................................................................................... 37
1.1. Wat is IPR? ...................................................................................................................................... 37
1.2. Denkwijze in het IPR......................................................................................................................... 37
1.3. Drie luiken – Uitgebreide uitleg ......................................................................................................... 38
H10: INDELING VAN ZAKEN EN GOEDEREN ............................................................................................. 40
1. Indeling van zaken en goederen .................................................................................................... 40
H11: ZAKELIJKE ZEKERHEDEN I ............................................................................................................... 42
1. Algemeen – Zekerheden ............................................................................................................... 42
1.1. Wat is een zekerheid? ...................................................................................................................... 42
1.2. Soorten ZAKELIJKE RECHTEN ........................................................................................................... 43
2. Zakelijke zekerheden ................................................................................................................... 43
2.1. BELANG VAN ZAKELIJKE ZEKERHEDEN ............................................................................................. 43
2.2. Kenmerken van Zakelijke zekerheden ............................................................................................... 44
2.3. Soorten Zakelijke zekerheden........................................................................................................... 44
1) Voorrechten ................................................................................................................................. 44
H12: ZAKELIJKE ZEKERHEDEN II .............................................................................................................. 50
1. Hypotheek ................................................................................................................................... 50
1.1. Inleiding – Waarom is een goed begrip van ‘hypotheek’ belangrijk? ..................................................... 50
1.2. Definitie en kenmerken .................................................................................................................... 50
1.3. Soorten ........................................................................................................................................... 52
1) Conventionele hypotheek (= Meestal) ............................................................................................ 52
2) Wettelijke hypotheek .................................................................................................................... 53
3) Testamentaire hypotheek (= Zelden) .............................................................................................. 53
1.4. Gewaarborgde schuldvordering ....................................................................................................... 53
1.5. Onderpand...................................................................................................................................... 53
1.6. Publiciteit........................................................................................................................................ 54
2. Hypotheek vs. Voorrechten .......................................................................................................... 54
2.1. Onderscheid ................................................................................................................................... 54
Pagina 3 van 60
, 2.2. Rangregeling ................................................................................................................................... 54
2.3. Oefening ......................................................................................................................................... 55
H13: ZAKELIJKE ZEKERHEDEN III ............................................................................................................. 56
1. Pand ............................................................................................................................................ 56
1.1. Inleiding – Relevantie ....................................................................................................................... 56
1.2. Begrippen ....................................................................................................................................... 56
1.3. Kenmerken...................................................................................................................................... 56
1.4. Rechten en plichten......................................................................................................................... 57
2. Publiciteit .................................................................................................................................... 58
2.1. Situering ......................................................................................................................................... 58
2.2. Kenmerken...................................................................................................................................... 58
2.3. Roerende goederen ......................................................................................................................... 58
2.4. Onroerende goederen...................................................................................................................... 59
1) Overschrijving............................................................................................................................... 59
2) Inschrijving ................................................................................................................................... 59
3) Kantmelding ................................................................................................................................. 60
Pagina 4 van 60
,H1: INLEIDING
à Les 1
1. WAT IS GOEDERENRECHT?
Goederenrecht (= Zakenrecht) = Regelt de verhouding tussen rechtssubjecten (personen) en rechtsobjecten
(goederen)
1.1. WAAROM IS GOEDERENRECHT BELANGRIJK?
- Alles is een goed
UITZ. Personen à Dieren zijn wel goederen
- Kwalificaties
o Lichamelijke goederen = Kan je aanraken (bv. kast)
o Onlichamelijke goederen = Kan je niet aanraken (bv. aandelen)
o Roerende goederen = Kan je verplaatsen (bv. auto)
o Onroerende goederen = Kan je niet verplaatsen (bv. huis)
- Goederen behoren bijna altijd aan iets of iemand toe (= eigenaar)
UITZ.
o Res nullius = Goed dat aan niemand toebehoort (bv. onontgonnen stuk land, wilde dieren in
natuur, ...)
o Res derelicta = Goed dat bewust werd weggegooid (bv. oude bank op straat gezet voor grof
vuil, ...)
- Goederenrecht als welvaartsindicator
o Essentieel element van economie
à Eigendom en vermogen vaak indicator voor welvaart
1.2. SITUERING VAN HET GOEDERENRECHT
- Objectief recht = Alle in samenleving geldende regels
- Subjectief recht = Toepassing op objectief recht
o Politieke rechten = Burger ↔ Overheid
IN ENGE ZIN
§ Participatierechten
= Burger kan deelnemen aan
uitoefening openbaar gezag
§ Politieke vrijheidsrechten = Rol
van overheid eerder passief
IN BREDE ZIN
§ Sociaal-economische rechten =
Houden verband met hedendaagse
verzorgingsstaat
Pagina 5 van 60
, o Burgerlijke rechten = Burger ↔ Burger à In sommige gevallen: Overheid kan mede-burger zijn
§ Patrimoniale rechten = Maken deel uit van vermogen (= Economische waarde)
© Zakelijke rechten = Regelt verhouding tussen rechtssubjecten en -objecten
© Vorderingsrechten = Laten toe om van ander uitvoering te vragen van 1 of
meer verbintenissen (doen, niet doen, laten) van persoon
© Intellectuele rechten = Recht dat persoon kan hebben op geestelijke
voortbrengselen (bv. Uitvinding, artistieke creatie, ...)
§ Extra-patrimoniale rechten = Maken geen deel uit van vermogen (= Morele waarde)
© Persoonlijkheidsrechten = Beschermen persoonlijkheid van individu (bv. recht
op naam, nationaliteit, woonplaats, ...)
© Familierechten = Maken leven in familieverband mogelijk (bv. recht om te
huwen, trouwen, scheiden, ...)
1.3. ENKELE BELANGRIJKE BEGRIPPEN
1) Numerus clausus (art. 3.3 BW)
= Gesloten systeem à Enkel de door de wet erkende zakelijke rechten kunnen bestaan, geen andere of
nieuwe
↔ Open systeem = Partijen kunnen vrij afspraken maken (bv. verbintenissenrecht: dading met eigen
regelingen ↔ Goederenrecht: Gebonden door numerus clausus)
2) Werking ‘erga omnes’
= Geldt tegenover iedereen en moet gerespecteerd worden door derden
↔ Inter partes = tussen partijen
o PROBLEEM: Hoe weet je wie eigenaar is van een goed?
OPLOSSING: Publiciteitsvereiste = Zakelijke rechten worden geregistreerd om erga omnes te
werken
Bv. Eigendomsoverdracht geregistreerd in kadaster
§ Belang: Wie is eigenaar? Koper of verkoper?
© Bepaalt wie risico draagt
© Nagaan tijdstip eigendomsoverdracht
à Bv. Koper betaalt huis maar voor eigendomsoverdracht brandt die af
© Nog geen eigenaar? à Verkoper heeft risico
© Wel al eigenaar? à Koper heeft risico
3) Volgrecht
= Recht ten aanzien an de zaak kan worden uitgeoefend ongeacht in wiens handen die zaak zich bevindt
DUS: Het recht volgt de zaak, niet de persoon (= Een bestaand zakelijk recht gaat mee over naar de nieuwe
eigenaar bij overdracht)
Bv. Hypotheek bij aankoop onroerend goed
o Hypotheek rust op goed, niet op persoon die hypotheek aangaat
à Als onroerend goed wordt verkocht, blijft hypotheek bestaan, tenzij die wordt afgelost
GEVOLG: Als koper huis koopt waar er nog hypotheek op staat, kan die plots geconfronteerd
worden met verplichting dit af te lossen
TIP: Notariële akte checken en bewijs opvragen dat het goed ‘vrij en onbelast is’
4) Recht van voorrang (art. 3.5 BW)
= SE met zakelijk zekerheidsrecht (bv. hypotheek, pandrecht, ...) krijgt voorrang op andere SE’s, zelf als
die eerder een vordering hadden à Vooral bij betalingsproblemen (bv. Faillissementen)
à Meer zekerheid op betalen
Pagina 6 van 60
, Bv. Failliete koerierdienst: Veel SE’s (fiscus, leveranciers, onbetaalde onderaannemer, ...), DUS:
Volgorde bepaald door recht van voorrang
2. INWERKINGTREDING BOEK 3 BW
- Nieuw goederenrecht
o Eind 2018: Wetsontwerp tot hervorming goederenrecht ingediend
o Wet 4 februari 2020: Goedkeuring wetsontwerp
o 1 september 2021: In werking treding
- Hervorming vervangt oude Napoleontische bepalingen
DOEL:
o Goederenrecht op gestructureerde wijze in BW zetten
o Goederenrecht instrumentaliseren + functioneler maken
o Goederenrecht moderniseren + aanpassen aan behoeften hedendaagse maatschappij
o Goederenrecht flexibiliseren + nieuw evenwicht tussen contractsvrijheid/ rechtszekerheid
- Welke regels? Oud of nieuw BW?
à Eerbiedigende werking (art. 37, §1 Wet 17 maart 2020)
o Nieuwe regels geen afbreuk aan reeds verworven rechten
o Nieuwe regels niet van toepassing op alle rechtshandelingen en -feiten die dateren vòòr
inwerkingtreding ervan
o Nieuwe regels niet van toepassing op rechtsgevolgen die dateren vòòr inwerkingtreding ervan
TENZIJ: Partijen uitdrukkelijk anders beslissen
Pagina 7 van 60
, H2: EIGENDOMSRECHT
à Les 2 & 3
1. INLEIDING
1.1. NUT
à “Wie is eigenaar?”: Praktisch nut van antwoord op deze vraag?
Essentieel in tal van andere rechtstakken
- Verbintenissenrecht: (Financieel) risico van verlies
≠ Letterlijk verliezen à Ook brand, schade, diefstal, ...
Bv. Huis brand af na ondertekening compromis, maar voor ondertekening verkoopakte
o Resultaat: Geen huis meer
o Koopovereenkomst = Verbintenissenrecht ↔ Eigendomsrecht (Goederenrecht)
o Belang: Wie is eigenaar? à Verkoper/ Koper?
§ Nagaan tijdstip van eigendomsoverdracht, WANT: Eigenaar draagt dan risico
GEVOLG: Risico verlies + alle gevolgen daarvan
- Strafrecht: Verbeurdverklaring
= Bijkomende straf waarbij eigenaar eigendomsrecht verliest op goederen in verband met misdrijf
VOORWAARDE: Goed in eigendom van veroordeelde
à Niet geleend, gehuurd, gestolen
Bv. Misdrijf plegen met auto zoals ontvoeren (= Tiger kidnappen)
o Auto = Middel
o Belang: Wie is eigenaar van wagen? (Dader, verhuurfirma, iemand anders?)
à Antwoord hierop beïnvloedt mogelijkheid verbeurdverklaring
- Familierecht/ vermogensrecht: Verdeling na echtscheiding
o Tijdens huwelijk: Niet altijd duidelijk wat van wie is
o Relatiebreuk = Problematisch à Echtgenoten willen claimen
Bv. Koppel gehuwd onder scheiding van goederen (= Elk eigen vermogen, geen
gemeenschappelijk vermogen)
§ Wie krijgt gezinswoning
§ Belang: Wie is eigenaar?
§ Impact huwelijkscontract = Vermogensrecht ↔ Eigendomsrecht (Goederenrecht)
Pagina 8 van 60
INHOUDSOPGAVE
H1: INLEIDING ......................................................................................................................................... 5
1. Wat is goederenrecht? ................................................................................................................... 5
1.1. Waarom is goederenrecht belangrijk? ................................................................................................. 5
1.2. Situering van het goederenrecht ......................................................................................................... 5
1.3. Enkele belangrijke begrippen ............................................................................................................. 6
2. Inwerkingtreding Boek 3 BW ........................................................................................................... 7
H2: EIGENDOMSRECHT ............................................................................................................................ 8
1. Inleiding ........................................................................................................................................ 8
1.1. Nut ................................................................................................................................................... 8
1.2. Definitie ............................................................................................................................................ 9
1.3. Kenmerken........................................................................................................................................ 9
2. Hoe verkrijg je eigendom? ............................................................................................................ 10
2.1. Onderscheid: Manier waarop ........................................................................................................... 10
A) Inbezitneming ............................................................................................................................... 11
B) Natrekking .................................................................................................................................... 12
C) Verkrijgende verjaring.................................................................................................................... 15
H3: EIGENDOMSBEPERKINGEN .............................................................................................................. 17
1. Eigendomsbeperkingen in het algemeen belang ............................................................................ 17
1.1. Onteigening..................................................................................................................................... 17
1.2. Erfdienstbaarheden tot algemeen nut ............................................................................................... 17
1.3. Andere wettelijke beperkingen ......................................................................................................... 18
2. Eigendomsbeperkingen ten voordele van de buren ........................................................................ 18
1.1. Rechtsmisbruik ............................................................................................................................... 18
1.2. Burenhinder .................................................................................................................................... 19
1.3. Erfdienstbaarheden tot privaat nut ................................................................................................... 20
3. Vorderingen ter bescherming van het eigendomsrecht .................................................................. 21
H4: VRUCHTGEBRUIK ............................................................................................................................. 22
Pagina 1 van 60
,1. Inleiding ...................................................................................................................................... 22
2. Ontstaan van vruchtgebruik ......................................................................................................... 23
3. Rechten van de vruchtgebruiker ................................................................................................... 23
4. Plichten van de vruchtgebruiker ................................................................................................... 24
5. Einde vruchtgebruik ..................................................................................................................... 25
H6: RECHT VAN OPSTAL ......................................................................................................................... 26
1. Inleiding ...................................................................................................................................... 26
2. Hoe ontstaat een recht van opstal? ............................................................................................... 28
3. Rechten van de opstalhouder? ..................................................................................................... 29
4. Plichten van de opstalhouder? ..................................................................................................... 29
5. Rechten van de opstalgever? ........................................................................................................ 29
6. Plichten van de opstalgever? ........................................................................................................ 29
7. Einde recht van opstal? ................................................................................................................ 30
8. Gevolgen van Einde recht van opstal? ........................................................................................... 30
H7: ERFPACHT ....................................................................................................................................... 31
1. inleiding ...................................................................................................................................... 31
2. Hoe ontstaat erfpacht? ................................................................................................................ 32
3. Rechten van de erfpachter ........................................................................................................... 32
4. Plichten van de erfpachter............................................................................................................ 32
5. Rechten van de erfpachtgever ...................................................................................................... 33
6. Plichten van de erfpachtgever ...................................................................................................... 33
7. Einde erfpacht ............................................................................................................................. 33
8. Gevolgen van einde erfpacht ........................................................................................................ 33
H8: MEDE-EIGENDOM ............................................................................................................................ 34
1. Mede-eigendom ........................................................................................................................... 34
1.1. Toevallige mede-eigendom .............................................................................................................. 34
1) Rechten en plichten van elke mede-eigenaar ................................................................................. 34
1.2. Vrijwillige mede-eigendom ............................................................................................................... 35
Pagina 2 van 60
, 1.3. Gedwongen mede-eigendom ........................................................................................................... 35
1) Mandeligheid ................................................................................................................................ 35
2) Appartementsmede-eigendom ...................................................................................................... 36
2. Multi-eigendom............................................................................................................................ 36
H9: INTERNATIONAAL PRIVAATRECHT .................................................................................................... 37
1. IPR – Internationaal goederenrecht ............................................................................................... 37
1.1. Wat is IPR? ...................................................................................................................................... 37
1.2. Denkwijze in het IPR......................................................................................................................... 37
1.3. Drie luiken – Uitgebreide uitleg ......................................................................................................... 38
H10: INDELING VAN ZAKEN EN GOEDEREN ............................................................................................. 40
1. Indeling van zaken en goederen .................................................................................................... 40
H11: ZAKELIJKE ZEKERHEDEN I ............................................................................................................... 42
1. Algemeen – Zekerheden ............................................................................................................... 42
1.1. Wat is een zekerheid? ...................................................................................................................... 42
1.2. Soorten ZAKELIJKE RECHTEN ........................................................................................................... 43
2. Zakelijke zekerheden ................................................................................................................... 43
2.1. BELANG VAN ZAKELIJKE ZEKERHEDEN ............................................................................................. 43
2.2. Kenmerken van Zakelijke zekerheden ............................................................................................... 44
2.3. Soorten Zakelijke zekerheden........................................................................................................... 44
1) Voorrechten ................................................................................................................................. 44
H12: ZAKELIJKE ZEKERHEDEN II .............................................................................................................. 50
1. Hypotheek ................................................................................................................................... 50
1.1. Inleiding – Waarom is een goed begrip van ‘hypotheek’ belangrijk? ..................................................... 50
1.2. Definitie en kenmerken .................................................................................................................... 50
1.3. Soorten ........................................................................................................................................... 52
1) Conventionele hypotheek (= Meestal) ............................................................................................ 52
2) Wettelijke hypotheek .................................................................................................................... 53
3) Testamentaire hypotheek (= Zelden) .............................................................................................. 53
1.4. Gewaarborgde schuldvordering ....................................................................................................... 53
1.5. Onderpand...................................................................................................................................... 53
1.6. Publiciteit........................................................................................................................................ 54
2. Hypotheek vs. Voorrechten .......................................................................................................... 54
2.1. Onderscheid ................................................................................................................................... 54
Pagina 3 van 60
, 2.2. Rangregeling ................................................................................................................................... 54
2.3. Oefening ......................................................................................................................................... 55
H13: ZAKELIJKE ZEKERHEDEN III ............................................................................................................. 56
1. Pand ............................................................................................................................................ 56
1.1. Inleiding – Relevantie ....................................................................................................................... 56
1.2. Begrippen ....................................................................................................................................... 56
1.3. Kenmerken...................................................................................................................................... 56
1.4. Rechten en plichten......................................................................................................................... 57
2. Publiciteit .................................................................................................................................... 58
2.1. Situering ......................................................................................................................................... 58
2.2. Kenmerken...................................................................................................................................... 58
2.3. Roerende goederen ......................................................................................................................... 58
2.4. Onroerende goederen...................................................................................................................... 59
1) Overschrijving............................................................................................................................... 59
2) Inschrijving ................................................................................................................................... 59
3) Kantmelding ................................................................................................................................. 60
Pagina 4 van 60
,H1: INLEIDING
à Les 1
1. WAT IS GOEDERENRECHT?
Goederenrecht (= Zakenrecht) = Regelt de verhouding tussen rechtssubjecten (personen) en rechtsobjecten
(goederen)
1.1. WAAROM IS GOEDERENRECHT BELANGRIJK?
- Alles is een goed
UITZ. Personen à Dieren zijn wel goederen
- Kwalificaties
o Lichamelijke goederen = Kan je aanraken (bv. kast)
o Onlichamelijke goederen = Kan je niet aanraken (bv. aandelen)
o Roerende goederen = Kan je verplaatsen (bv. auto)
o Onroerende goederen = Kan je niet verplaatsen (bv. huis)
- Goederen behoren bijna altijd aan iets of iemand toe (= eigenaar)
UITZ.
o Res nullius = Goed dat aan niemand toebehoort (bv. onontgonnen stuk land, wilde dieren in
natuur, ...)
o Res derelicta = Goed dat bewust werd weggegooid (bv. oude bank op straat gezet voor grof
vuil, ...)
- Goederenrecht als welvaartsindicator
o Essentieel element van economie
à Eigendom en vermogen vaak indicator voor welvaart
1.2. SITUERING VAN HET GOEDERENRECHT
- Objectief recht = Alle in samenleving geldende regels
- Subjectief recht = Toepassing op objectief recht
o Politieke rechten = Burger ↔ Overheid
IN ENGE ZIN
§ Participatierechten
= Burger kan deelnemen aan
uitoefening openbaar gezag
§ Politieke vrijheidsrechten = Rol
van overheid eerder passief
IN BREDE ZIN
§ Sociaal-economische rechten =
Houden verband met hedendaagse
verzorgingsstaat
Pagina 5 van 60
, o Burgerlijke rechten = Burger ↔ Burger à In sommige gevallen: Overheid kan mede-burger zijn
§ Patrimoniale rechten = Maken deel uit van vermogen (= Economische waarde)
© Zakelijke rechten = Regelt verhouding tussen rechtssubjecten en -objecten
© Vorderingsrechten = Laten toe om van ander uitvoering te vragen van 1 of
meer verbintenissen (doen, niet doen, laten) van persoon
© Intellectuele rechten = Recht dat persoon kan hebben op geestelijke
voortbrengselen (bv. Uitvinding, artistieke creatie, ...)
§ Extra-patrimoniale rechten = Maken geen deel uit van vermogen (= Morele waarde)
© Persoonlijkheidsrechten = Beschermen persoonlijkheid van individu (bv. recht
op naam, nationaliteit, woonplaats, ...)
© Familierechten = Maken leven in familieverband mogelijk (bv. recht om te
huwen, trouwen, scheiden, ...)
1.3. ENKELE BELANGRIJKE BEGRIPPEN
1) Numerus clausus (art. 3.3 BW)
= Gesloten systeem à Enkel de door de wet erkende zakelijke rechten kunnen bestaan, geen andere of
nieuwe
↔ Open systeem = Partijen kunnen vrij afspraken maken (bv. verbintenissenrecht: dading met eigen
regelingen ↔ Goederenrecht: Gebonden door numerus clausus)
2) Werking ‘erga omnes’
= Geldt tegenover iedereen en moet gerespecteerd worden door derden
↔ Inter partes = tussen partijen
o PROBLEEM: Hoe weet je wie eigenaar is van een goed?
OPLOSSING: Publiciteitsvereiste = Zakelijke rechten worden geregistreerd om erga omnes te
werken
Bv. Eigendomsoverdracht geregistreerd in kadaster
§ Belang: Wie is eigenaar? Koper of verkoper?
© Bepaalt wie risico draagt
© Nagaan tijdstip eigendomsoverdracht
à Bv. Koper betaalt huis maar voor eigendomsoverdracht brandt die af
© Nog geen eigenaar? à Verkoper heeft risico
© Wel al eigenaar? à Koper heeft risico
3) Volgrecht
= Recht ten aanzien an de zaak kan worden uitgeoefend ongeacht in wiens handen die zaak zich bevindt
DUS: Het recht volgt de zaak, niet de persoon (= Een bestaand zakelijk recht gaat mee over naar de nieuwe
eigenaar bij overdracht)
Bv. Hypotheek bij aankoop onroerend goed
o Hypotheek rust op goed, niet op persoon die hypotheek aangaat
à Als onroerend goed wordt verkocht, blijft hypotheek bestaan, tenzij die wordt afgelost
GEVOLG: Als koper huis koopt waar er nog hypotheek op staat, kan die plots geconfronteerd
worden met verplichting dit af te lossen
TIP: Notariële akte checken en bewijs opvragen dat het goed ‘vrij en onbelast is’
4) Recht van voorrang (art. 3.5 BW)
= SE met zakelijk zekerheidsrecht (bv. hypotheek, pandrecht, ...) krijgt voorrang op andere SE’s, zelf als
die eerder een vordering hadden à Vooral bij betalingsproblemen (bv. Faillissementen)
à Meer zekerheid op betalen
Pagina 6 van 60
, Bv. Failliete koerierdienst: Veel SE’s (fiscus, leveranciers, onbetaalde onderaannemer, ...), DUS:
Volgorde bepaald door recht van voorrang
2. INWERKINGTREDING BOEK 3 BW
- Nieuw goederenrecht
o Eind 2018: Wetsontwerp tot hervorming goederenrecht ingediend
o Wet 4 februari 2020: Goedkeuring wetsontwerp
o 1 september 2021: In werking treding
- Hervorming vervangt oude Napoleontische bepalingen
DOEL:
o Goederenrecht op gestructureerde wijze in BW zetten
o Goederenrecht instrumentaliseren + functioneler maken
o Goederenrecht moderniseren + aanpassen aan behoeften hedendaagse maatschappij
o Goederenrecht flexibiliseren + nieuw evenwicht tussen contractsvrijheid/ rechtszekerheid
- Welke regels? Oud of nieuw BW?
à Eerbiedigende werking (art. 37, §1 Wet 17 maart 2020)
o Nieuwe regels geen afbreuk aan reeds verworven rechten
o Nieuwe regels niet van toepassing op alle rechtshandelingen en -feiten die dateren vòòr
inwerkingtreding ervan
o Nieuwe regels niet van toepassing op rechtsgevolgen die dateren vòòr inwerkingtreding ervan
TENZIJ: Partijen uitdrukkelijk anders beslissen
Pagina 7 van 60
, H2: EIGENDOMSRECHT
à Les 2 & 3
1. INLEIDING
1.1. NUT
à “Wie is eigenaar?”: Praktisch nut van antwoord op deze vraag?
Essentieel in tal van andere rechtstakken
- Verbintenissenrecht: (Financieel) risico van verlies
≠ Letterlijk verliezen à Ook brand, schade, diefstal, ...
Bv. Huis brand af na ondertekening compromis, maar voor ondertekening verkoopakte
o Resultaat: Geen huis meer
o Koopovereenkomst = Verbintenissenrecht ↔ Eigendomsrecht (Goederenrecht)
o Belang: Wie is eigenaar? à Verkoper/ Koper?
§ Nagaan tijdstip van eigendomsoverdracht, WANT: Eigenaar draagt dan risico
GEVOLG: Risico verlies + alle gevolgen daarvan
- Strafrecht: Verbeurdverklaring
= Bijkomende straf waarbij eigenaar eigendomsrecht verliest op goederen in verband met misdrijf
VOORWAARDE: Goed in eigendom van veroordeelde
à Niet geleend, gehuurd, gestolen
Bv. Misdrijf plegen met auto zoals ontvoeren (= Tiger kidnappen)
o Auto = Middel
o Belang: Wie is eigenaar van wagen? (Dader, verhuurfirma, iemand anders?)
à Antwoord hierop beïnvloedt mogelijkheid verbeurdverklaring
- Familierecht/ vermogensrecht: Verdeling na echtscheiding
o Tijdens huwelijk: Niet altijd duidelijk wat van wie is
o Relatiebreuk = Problematisch à Echtgenoten willen claimen
Bv. Koppel gehuwd onder scheiding van goederen (= Elk eigen vermogen, geen
gemeenschappelijk vermogen)
§ Wie krijgt gezinswoning
§ Belang: Wie is eigenaar?
§ Impact huwelijkscontract = Vermogensrecht ↔ Eigendomsrecht (Goederenrecht)
Pagina 8 van 60
