Samenvatting eerste drie hoofdstukken van ontwikkelingsstoornis

Ontwikkelingsstoornissen
Hoofdstuk 1: Verstoorde ontwikkeling
Inleiding
 De marges van een normale ontwikkeling zijn vrij breed en elk kind
ontwikkelt die op zijn eigen tempo
 Normale ontwikkeling: ontwikkelingen verlopen op een gelijkaardige
manier ( binnen de normen)
 Verstoorde stoornis / ontwikkelingsstoornis: kinderen die niet de
vaardigheden ontwikkelen zoals verwacht ( niet binnen de normen )
 Definitie: Een ontwikkelingsstoornis is een:
- Neurobiologische stoornis ( hersenontwikkeling door genetica pre/peri-
natale factoren = een stoornis is aangeboren)
- In de vroege ontwikkelingsperiode tot uiting komt ( vanaf
kinderleeftijd )
- Gekenmerkt door ontwikkelingsvertraging en/of achterstand op één of
meerdere functiedomeinen
- Die levenslang beperkingen veroorzaken

Risicofactoren
 Onderverdeeld in ‘ Kind en omgevingsfactoren ‘
 Aanwezigheid van de factor vergroot statistisch de KANS op een
ontwikkelingsstoornis dan afwezigheid ervan
- Het is niet als er een risicofactor aanwezig is dat er een stoornis is,
maar hoe meer risicofactoren hoe groter de kans op een stoornis
 Er bestaan ook beschermende factoren die veel zaken kunnen goedmaken
Risicofactoren op kindniveau
Aanleg & omgeving ( + rijping ) : ontwikkelen van drijfveren
- Bij elk van deze kunnen zaken fout lopen = verstoring van de
ontwikkeling




 Aanleg : genetisch bepaald ( genen) , bepalen in grote mate de wijze van
rijpen

,1. Genetica
 Het DNA stuurt de ontwikkeling van het kind vanaf de bevruchting
 ! Interactionele visie ! dit heel goed kennen
- In de genen loopt er iets mis waardoor de hersenen anders gaan
reageren
- Als gevolg uit dit zich in zichtbaar gedrag
- Omgevingsinvloeden werken in op de genen, dit begint al tijdens de
zwangerschap




2. Centraal zenuwstelsel en hersenen
 Groei en specialisatie van de hersenen zijn genetisch vastgelegd en
gevoelig voor invloeden van buitenaf ( bv. straling, geneesmiddelen, stress
van de moeder, …)
 Hersenafwijking of beschadiging = een verstoorde ontwikkeling
- De ernst is afhankelijk van de locatie en omvang van hersengebied
- Als gevolg van hersenbloeding of zuurstoftekort
 Rijping : invloed op vlak van functioneren
- Vertraagde rijping ( tijdelijk ) : invloed op sociaal-emotionele
ontwikkeling
- Bv. zindelijkheid : kinderen die lange tijd niet zindelijk zijn vertonen
vaak een laag zelfbeemd en beperkt sociaal leven ( lang nadat
zindelijkheid verworven is )
- Belangrijk dat ouders inzicht verwerven in het proces van rijping en
weten dat het ongewenste gedrag deel uitmaak van de stoornis

3. Geslacht
 Meisje = beschermende factor , jongen = risicofactor
 Jongens zijn kwetsbaarder voor stoornissen dan meisjes
 Jongens vertonen meer problemen bij rijping : huilen meer, moeilijker te
troosten

4. Temperament ( erfelijk bepaald ! )
 Eigen karaktertrekjes van kinderen
 Moeilijk temperament zou verband hebben met problemen op latere
leeftijd
- Temperament is pas moeilijk wanneer omgeving er problemen door
ondervindt

,  Risico door de mismatch tussen temperament en de
opvoedingsvaardigheden en de draagkracht van de ouders

 Besluit: kinderen die moeilijk troostbaar zijn, moeilijke
eetpatroon= deze kinderen zijn kwetsbaarst voor stoornissen


Zwangerschaps – en / of geboortecomplicatie
 Een ongewenste of moeilijk verlopen zwangerschap kan het gedrag en de
houding van de ouders tegenover het kind beïnvloeden
 Kwaliteit van de eicel
 Ondervoeding van de moeder
 Middelengebruik van de moeder tijdens zwangerschap
 Stress tijdens zwangerschap
 Leeftijd van de moeder
 Prematuriteit en dysmaturiteit


Risicofactoren op omgevingsniveau
1. Ingrijpende gebeurtenissen
 Langdurige ziektes
 Mishandeling en misbruik ( leidt vaak tot ASS )
 Andere psychotrauma’s ( oorlog, geweld)


2. Levensgeschiedenis en opvoedingsgedrag van de ouders
 Belangrijk om rekening te houden met de geschiedenis van het kind en zijn
gezin!
 Intergenerationaliteit : zaken die van generatie op generatie worden
overgedragen
 Opvoedingsgedrag opdelen in twee dimensies
- Ondersteuning : een verzorgende en beschermende omgeving creëren
waarin je kind optimaal kan ontwikkelen
- Controle : aanbieden van structuur en overbrengen van kennis
 Opvoedingsstijl




 Het kerngezin
 KOPP- kinderen : kinderen van ouders met een ernstige psychologische
problemen

, 3. Sociaal economische status, school en cultuur
 Ontwikkelingsproblemen komen voor bij kinderen van alle sociale klassen,
maar prevalentie is groter bij gezinnen met een lagere SES
- Armoede = risicofactor , maar ook éénoudergezinnen, tienermoeders
 Op school eerste vergelijking van competenties en prestaties = conflicten
- Plagen en pesten = risicofactor voor ontwikkeling
- Te hoge verwachtingen en prestatiedruk = stress
 Multiculturele samenleving
- Migranten : minderheidspositie


Beschermende factoren
 Niet iedereen ontwikkelt stoornissen , ondanks vele risicofactoren
 Beschermende factoren bestaan en zorgen voor goede verwerking van
risicofactoren
 Belangrijk voor de hulpverlening!!
 Kind en omgevingsniveau: vaak compenserend
 Doel: beschermende factoren proberen te versterken


Beschermende factoren op kindniveau
1. Intelligentie & competentie
 Goede probleemoplossende vaardigheden
 Makkelijke aanpassingen aan nieuwe situaties
 Juiste keuzes maken
 Gewenst gedrag vertonen
 Juiste hulpbronnen aanspreken
 Geloof in eigen kunnen
- Niet aangeboren, moet via succeservaringen
- Geloof dat je zelf problemen kan oplossen
 ‘ intelligenter ‘ kind is beschermder tegen een stoornis dan een ‘ zwak’
intellectueel kind


2. Resilience
= mentale veerkracht
 Negatieve effecten van stress modereren
 Betere adaptatie aan nieuwe situatie
 Gekoppeld aan ‘ positieve ‘ persoonlijkheidskenmerken
- Link met coping
 kinderen met meer veerkracht hebben minder kans om een stoornis te
ontwikkelen
 kinderen met een lage mate aan veerkracht vertonen ook een gebrekkige
coping: weinig actieve aanpak, vaak vermijdend met als gevolg piekeren,
terugtrekken, afwachten, …