Samenvatting Personen- en Familierecht
Academiejaar 2024-2025
Prof. Elodie Decorte
1
, Inhoudstafel
Deel 0: Inleiding......................................................................................................................5
Hoofdstuk 1: Actuele ontwikkelingen en tendensen...........................................................5
Hoofdstuk 2: Bronnen van Personen- en Familierecht.......................................................8
Deel 1: Afstamming................................................................................................................9
Hoofdstuk 3: Afstamming................................................................................................... 9
3.1 Begrip Afstamming............................................................................................... 10
3.2 Afstamming moederszijde.................................................................................... 12
a. Geboorteakte....................................................................................................12
b. Erkenning......................................................................................................... 13
c. Gerechtelijke Vaststelling..................................................................................14
3.2 Afstamming vaderszijde....................................................................................... 14
a. Vermoeden vaderschap....................................................................................14
b. Erkenning......................................................................................................... 18
c. Gerechtelijke vaststelling.................................................................................. 21
3.3 Afstamming bij MBV............................................................................................. 25
a. Medisch begeleide voortplanting...................................................................... 25
b. Afstamming na MBV.........................................................................................25
3.4 Afstamming meemoederszijde............................................................................. 27
3.5 Afstamming: Rechtsgevolgen...............................................................................28
Hoofdstuk 4: Adoptie........................................................................................................ 28
4.1 Inleiding................................................................................................................ 28
4.2 Voorwaarden Adoptie........................................................................................... 29
a. Hoedanigheid adoptanten................................................................................ 29
b. Grondvoorwaarden...........................................................................................30
c. Leeftijdsvoorwaarden........................................................................................32
d. Geschiktheid.....................................................................................................33
e. Toestemming.................................................................................................... 33
4.3. Gevolgen Adoptie................................................................................................34
Oefeningen Afstamming:..................................................................................................34
Deel 2: Identiteit van een persoon......................................................................................42
Hoofdstuk 5: Naam...........................................................................................................42
5.1 Familienaam......................................................................................................... 42
a. Algemeen......................................................................................................... 42
b. Vaststelling....................................................................................................... 43
c. Wijziging........................................................................................................... 46
5.2 Voornaam............................................................................................................. 47
a. Vaststelling....................................................................................................... 47
b. Wijziging........................................................................................................... 47
Hoofdstuk 6: Geslacht...................................................................................................... 48
6.1 Vaststelling geslacht............................................................................................. 48
6.2 Geslachtswijziging................................................................................................ 49
Oefeningen Identiteit........................................................................................................ 50
Deel 3: Het minderjarig kind................................................................................................51
2
, Hoofdstuk 7: Handelingsonbekwaamheid........................................................................ 51
7.1 Statuut van de minderjarige................................................................................. 51
7.2 Handelingsonbekwaamheid................................................................................. 51
a. Uitzonderlijke handelingsbekwaamheid........................................................... 52
b. Volledige handelingsbekwaamheid.................................................................. 53
c. Beperkte handelingsbekwaamheid...................................................................54
Hoofdstuk 8: Ouderlijke rechten en plichten.....................................................................55
8.1 Inleiding: Ouderlijk gezag..................................................................................... 55
8.2 Bestanddelen ouderlijk gezag.............................................................................. 55
a. Recht op persoonlijk contact (Art. 374.1 OBW)................................................55
b. Gezag over de persoon.................................................................................... 56
c. Beheer van goederen (Art. 376 OBW)..............................................................56
d. Minderjarige vertegenwoordigen...................................................................... 57
8.3 Uitoefening van ouderlijk gezag........................................................................... 57
8.4 Verblijfsregeling.................................................................................................... 59
8.5 Procedurele aspecten ouderlijk gezag................................................................. 60
8.6 Ouderlijke verplichtingen...................................................................................... 61
a. Onderhoudsplicht............................................................................................. 61
b. Plicht tot respect............................................................................................... 64
Oefeningen ouderlijke gezag:......................................................................... 65
Hoofdstuk 9: Voogdij en pleegvoogdij.............................................................................. 68
Hoofdstuk 10: Recht op persoonlijk contact..................................................................... 70
Deel 4: Tweerelaties............................................................................................................. 72
Hoofdstuk 11: Huwelijk..................................................................................................... 72
11.1 Grondvoorwaarden (Art. 143 OBW)................................................................... 72
a. Geslacht........................................................................................................... 72
b. Partners in leven...............................................................................................73
c. Leeftijd.............................................................................................................. 73
d. Ongehuwde staat............................................................................................. 73
e. Toestemming.................................................................................................... 73
f. Huwelijksbeletselen........................................................................................... 75
11.2 Vormvereisten.....................................................................................................76
11.3 Gevolgen huwelijk...............................................................................................77
Oefeningen gevolgen huwelijk:.......................................................................85
Hoofdstuk 12: Echtscheiding............................................................................................89
12.1 Algemeen........................................................................................................... 89
12.2 Echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting (EOO)........................ 90
a. Bewijs............................................................................................................... 90
b. Procedure en voorlopige maatregelen............................................................. 92
c. Gevolgen.......................................................................................................... 93
d. Onderhoudsuitkering na EOO.......................................................................... 93
12.3 Echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT)...........................................97
Oefeningen echtscheiding.............................................................................. 98
Hoofdstuk 13: Samenwoning........................................................................................... 99
3
, 13.1 Wettelijke samenwoning.....................................................................................99
a. Inleiding............................................................................................................ 99
b. Aangaan van de wettelijke samenwoning........................................................ 99
c. Gevolgen van de wettelijke samenwoning......................................................101
d. Beëindiging van wettelijke samenwoning....................................................... 102
13.2 Feitelijke samenwoning.................................................................................... 103
a. Algemeen....................................................................................................... 103
b. Gevolgen........................................................................................................ 104
c. Vergelijking samenlevingsvormen.................................................................. 105
Oefeningen tweerelaties:.............................................................................. 105
Deel 5: Meerderjarig beschermde persoon......................................................................113
Hoofdstuk 14: Meerderjarig beschermde personen....................................................... 113
14.1 Inleiding............................................................................................................ 113
14.2 Beschermde personen......................................................................................114
14.3 Buitengerechtelijke bescherming......................................................................114
14.4 Rechterlijke bescherming: Bewind....................................................................117
14.5 Bewindvoerder................................................................................................. 120
Oefeningen: Beschermde meerderjarigen....................................................124
4
Academiejaar 2024-2025
Prof. Elodie Decorte
1
, Inhoudstafel
Deel 0: Inleiding......................................................................................................................5
Hoofdstuk 1: Actuele ontwikkelingen en tendensen...........................................................5
Hoofdstuk 2: Bronnen van Personen- en Familierecht.......................................................8
Deel 1: Afstamming................................................................................................................9
Hoofdstuk 3: Afstamming................................................................................................... 9
3.1 Begrip Afstamming............................................................................................... 10
3.2 Afstamming moederszijde.................................................................................... 12
a. Geboorteakte....................................................................................................12
b. Erkenning......................................................................................................... 13
c. Gerechtelijke Vaststelling..................................................................................14
3.2 Afstamming vaderszijde....................................................................................... 14
a. Vermoeden vaderschap....................................................................................14
b. Erkenning......................................................................................................... 18
c. Gerechtelijke vaststelling.................................................................................. 21
3.3 Afstamming bij MBV............................................................................................. 25
a. Medisch begeleide voortplanting...................................................................... 25
b. Afstamming na MBV.........................................................................................25
3.4 Afstamming meemoederszijde............................................................................. 27
3.5 Afstamming: Rechtsgevolgen...............................................................................28
Hoofdstuk 4: Adoptie........................................................................................................ 28
4.1 Inleiding................................................................................................................ 28
4.2 Voorwaarden Adoptie........................................................................................... 29
a. Hoedanigheid adoptanten................................................................................ 29
b. Grondvoorwaarden...........................................................................................30
c. Leeftijdsvoorwaarden........................................................................................32
d. Geschiktheid.....................................................................................................33
e. Toestemming.................................................................................................... 33
4.3. Gevolgen Adoptie................................................................................................34
Oefeningen Afstamming:..................................................................................................34
Deel 2: Identiteit van een persoon......................................................................................42
Hoofdstuk 5: Naam...........................................................................................................42
5.1 Familienaam......................................................................................................... 42
a. Algemeen......................................................................................................... 42
b. Vaststelling....................................................................................................... 43
c. Wijziging........................................................................................................... 46
5.2 Voornaam............................................................................................................. 47
a. Vaststelling....................................................................................................... 47
b. Wijziging........................................................................................................... 47
Hoofdstuk 6: Geslacht...................................................................................................... 48
6.1 Vaststelling geslacht............................................................................................. 48
6.2 Geslachtswijziging................................................................................................ 49
Oefeningen Identiteit........................................................................................................ 50
Deel 3: Het minderjarig kind................................................................................................51
2
, Hoofdstuk 7: Handelingsonbekwaamheid........................................................................ 51
7.1 Statuut van de minderjarige................................................................................. 51
7.2 Handelingsonbekwaamheid................................................................................. 51
a. Uitzonderlijke handelingsbekwaamheid........................................................... 52
b. Volledige handelingsbekwaamheid.................................................................. 53
c. Beperkte handelingsbekwaamheid...................................................................54
Hoofdstuk 8: Ouderlijke rechten en plichten.....................................................................55
8.1 Inleiding: Ouderlijk gezag..................................................................................... 55
8.2 Bestanddelen ouderlijk gezag.............................................................................. 55
a. Recht op persoonlijk contact (Art. 374.1 OBW)................................................55
b. Gezag over de persoon.................................................................................... 56
c. Beheer van goederen (Art. 376 OBW)..............................................................56
d. Minderjarige vertegenwoordigen...................................................................... 57
8.3 Uitoefening van ouderlijk gezag........................................................................... 57
8.4 Verblijfsregeling.................................................................................................... 59
8.5 Procedurele aspecten ouderlijk gezag................................................................. 60
8.6 Ouderlijke verplichtingen...................................................................................... 61
a. Onderhoudsplicht............................................................................................. 61
b. Plicht tot respect............................................................................................... 64
Oefeningen ouderlijke gezag:......................................................................... 65
Hoofdstuk 9: Voogdij en pleegvoogdij.............................................................................. 68
Hoofdstuk 10: Recht op persoonlijk contact..................................................................... 70
Deel 4: Tweerelaties............................................................................................................. 72
Hoofdstuk 11: Huwelijk..................................................................................................... 72
11.1 Grondvoorwaarden (Art. 143 OBW)................................................................... 72
a. Geslacht........................................................................................................... 72
b. Partners in leven...............................................................................................73
c. Leeftijd.............................................................................................................. 73
d. Ongehuwde staat............................................................................................. 73
e. Toestemming.................................................................................................... 73
f. Huwelijksbeletselen........................................................................................... 75
11.2 Vormvereisten.....................................................................................................76
11.3 Gevolgen huwelijk...............................................................................................77
Oefeningen gevolgen huwelijk:.......................................................................85
Hoofdstuk 12: Echtscheiding............................................................................................89
12.1 Algemeen........................................................................................................... 89
12.2 Echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting (EOO)........................ 90
a. Bewijs............................................................................................................... 90
b. Procedure en voorlopige maatregelen............................................................. 92
c. Gevolgen.......................................................................................................... 93
d. Onderhoudsuitkering na EOO.......................................................................... 93
12.3 Echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT)...........................................97
Oefeningen echtscheiding.............................................................................. 98
Hoofdstuk 13: Samenwoning........................................................................................... 99
3
, 13.1 Wettelijke samenwoning.....................................................................................99
a. Inleiding............................................................................................................ 99
b. Aangaan van de wettelijke samenwoning........................................................ 99
c. Gevolgen van de wettelijke samenwoning......................................................101
d. Beëindiging van wettelijke samenwoning....................................................... 102
13.2 Feitelijke samenwoning.................................................................................... 103
a. Algemeen....................................................................................................... 103
b. Gevolgen........................................................................................................ 104
c. Vergelijking samenlevingsvormen.................................................................. 105
Oefeningen tweerelaties:.............................................................................. 105
Deel 5: Meerderjarig beschermde persoon......................................................................113
Hoofdstuk 14: Meerderjarig beschermde personen....................................................... 113
14.1 Inleiding............................................................................................................ 113
14.2 Beschermde personen......................................................................................114
14.3 Buitengerechtelijke bescherming......................................................................114
14.4 Rechterlijke bescherming: Bewind....................................................................117
14.5 Bewindvoerder................................................................................................. 120
Oefeningen: Beschermde meerderjarigen....................................................124
4
