Samenvatting Belgisch Publiekrecht

BELGISCH PUBLIEKRECHT
KRACHTLIJNEN
Recht = rationeel opgebouwd geheel van door de overheid uitgevaardigde en
via sancties afdwingbare normen die dienen tot organisatie, handhaving of het
herstel van orde in de samenleving

RECHT

 Vertoont onderlinge samenhang, systeem met een eigen begrippenkader,
onderliggende basiswaarden.
 Recht moet door iedereen op dezelfde manier worden begrepen
 Recht kan worden afgedwongen ≠ moraal, godsdienstige regels, familieverband
 De interactie tussen recht en maatschappij => sterke invloed
o Bv: klimaatcrisis, ons recht gaat orde handhaven, maatschappelijke
gevolgen zoals stakingen zorgen dan weer voor een nieuwe invloed op het
recht
 Maatschappelijke evolutie, de maatschappij staat hiervoor open, dus
aanpassing van de wet is mogelijk na juridische procedures
 Het recht is gestoeld op rechtvaardigheid
o Bv: belastingen, iedereen heeft een ander bedrag te betalen
 Morele regels, belangrijke waarde voor een individu
o Bv: vegetarisch
 Rechtsregels worden door de overheid opgelegd en afgedwongen


PRIVAATRECHT - SUMMA DIVISIO
 Beheerst de situatie en relatie tussen particuliere rechtspersonen
o Particulieren = private personen, natuurlijke personen, de gewone mens
o Bv: familierecht
o Horizontale relaties => burger – burger


PUBLIEKRECHT
 Beheerst de situatie van en de relaties tussen overheid en particuliere
rechtspersonen en overheden onderling
o Overheid – overheid
o Verticale relaties (meestal) overheid – burger
o Bv: staatsrecht, strafrecht, bestuursrecht etc.

België is een meergelaagde democratische rechtsstaat in Europa!!!

,BELGISCHE STAAT
HET ONTSTAAN VAN STATEN

1. Oorspronkelijk ontstaan
o Land is van niemand, koning beslist ik ga hier bouwen en dit wordt mijn
eigendom
2. Afgeleid ontstaan
o Dekolonisatie: kolonies worden vrije staten, wordt onafhankelijk
 Bv: Congo
o Secessie: wanneer een deel van een land zich afsplitst, ze voelen zich niet
meer verbonden en willen onafhankelijkheid
 Bv: België
o Dismembratio: het uiteenvallen van een land in 1 of meerdere staten
 Bv: Tsjechië-Slovakije
o Fusie: samenvoegen van twee of meer bestaande landen of regio’s
 Bv: Duitsland (oost & west)

HET ONTSTAAN VAN BELGIË

 Congres van Wenen (1814): Na de nederlaag van Napoleon kwamen de
Europese mogendheden samen om een stabiele vrede te creëren.
 Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815): Vorming van het Verenigd
Koninkrijk der Nederlanden, bestaande uit de noordelijke en zuidelijke provincies
(nu Nederland en België).
 Onvrede in de Zuidelijke Provincies, spanningen:

o Economische tegenstellingen tussen het welvarende noorden en het
minder ontwikkelde zuiden.

o Politieke ondervertegenwoordiging van de Zuidelijke provincies in de
nationale regering.

o Inmenging in de kerk (onderwijs): Strikte controle door de staat op het
katholieke onderwijs.

o Beknotting van de persvrijheid en repressie van kritiek.

o Taalconflict: Spanningen tussen de Nederlandstalige en Franstalige
bevolkingsgroepen.

 Autoritair bestuur van Willem I: Koning Willem I regeerde het Verenigd
Koninkrijk der Nederlanden op een autoritaire manier en onderdrukte het
parlement.
 Samenwerking van Katholieken en Liberalen: De Katholieken en Liberalen
bundelden hun krachten in verzet tegen Willem I.
 Voorlopig bewind: 4 oktober 1830
 Belgische Revolutie/ onafhankelijkheid (1830): Onvrede leidde tot de
Belgische Revolutie, die resulteerde in de onafhankelijkheid van België.

,DE BELGISCHE STAAT

4 Juridische voorwaarden:

1. Permanente bevolking
2. Afgebakend gebied
3. Effectieve overheid
4. Onafhankelijkheid


1. PERMANENTE BEVOLKING
 +/- 11 700 000 mensen
 Permanente bevolking als kern, migratie is normaal mar er moet een kern blijven
bestaan
 Mensen delen hun nationaliteit, ook al verschillen ze van elkaar
 Een staat kan ook gezag uitoefenen over personen die over de nationaliteit van de
staat beschikken, maar zit wel op het grondgebied van de staat bevinden


2. AFGEBAKEND GEBIED
 Een staat moet gezag uitoefenen over een afgebakend territoriaal gebied. Een
territorium behoort dan slechts tot het grondgebied van 1 staat.
 Grondgebied omvat: de landoppervlakte, ondergrond, binnenwateren, zeeën,
oceanen & luchtruim
 De definitieve grenzen van België werden na de onafhankelijkheid vastgesteld
 Verdrag van Maastricht 1843, met Nederland overeengekomen over de
grenzen
 Veranderlijk
 “ De grenzen van een staat kunnen niet worden gewijzigd dan krachtens een wet.
Er kan ook geen afstand, ruil of toevoeging van een grondgebied plaatsvinden dan
krachtens een wet” ART 7 Gw


3. EFFECTIEVE OVERHEID
 Een overheid is een entiteit die in staat is om wetten te maken, te besturen en
recht te spreken
 België
o Federale overheden
o Deelstatelijke overheden
o Lokale overheden


4. ONAFHANKELIJKHEID
 De overheid kan op eigen initiatief betrekkingen met andere landen aangaan
o Diplomatie, lidmaatschap, VN, talloze verdragen…


5. INTERNATIONALE ERKENNING
 De declaratieve handeling waarbij een staat het bestaan van een andere staat
bevestigt
o Creëert rechtspersoonlijkheid
 Erkenning van staten, niet van regeringen!

,  België: verdrag van Londen 1839
 Niet verplicht maar ook niet vrijblijvend, terugwerkende kracht
 Bij België gingen de grote staten snel akkoord, we moesten wachten op Nederland


3 GEVOLGEN VAN EEN KWALIFICATIE ALS STAAT
1. Rechtspersoonlijkheid
 België is een afzonderlijke entiteit met rechten en plichten
 Intern: optreden binnen de staat
o Bv: belastingen heffen
 Extern: optreden buiten de staat
o Bv: verdragen sluiten
2. Soevereiniteit
 Interne soevereiniteit: men mag de eigen rechtsordening bepalen
o Wetgeving, procedures, instellingen, organen…
o Art 33 Gw: “Alle machten gaan uit van een natie”
o Art 34 Gw: “bevoegdheidsoverdracht aan internationale
organisaties toelaten”
 Extern soevereiniteit:
o Non-interventiebeginsel: België heeft het recht om ongestoord te
functioneren, zonder gewapend geweld of andere vormen van
dwang van andere staten
o Soevereine gelijkheid: België staat op gelijke voet met de
andere staten
3. Rechtsmacht
 Rechtsmacht = De juridische erkenning van de mogelijkheid om gezag
uit te oefenen
o Het recht om wetten te maken, uitvoeren en recht te
spreken.
o Wordt ook jurisdictie genoemd

 Territoriaal bepaald, wat betreft de uitvoeringshandelingen
o Andere staten kunnen niet tussenkomen
o Buiten het Belgische grondgebied kan België geen dwang uitvoeren

 Rechtsprekend/ normerend vlak is de territoriale gebondenheid minder
strikt
o Soms kan men normen opleggen aan personen buiten ons grondgebied of
rechtspreken over gebeurtenissen die elders plaatsvonden