Mediageschiedenis
(Er is geen echt boek, cursus op pdf per hoofdstuk)
Document komt na de paasvakantie online -> daarin staat de essentie van elke
tekst die we moeten kennen
Waarom fotografie?
- Zorgt voor vervaging tussen privé en publiek
- Ethische grenzen zijn verschoven -> ongewenste foto’s sturen
Hoofdstuk 1: mediageschiedenis, geschiedenis en media, mediahistoriografie
1. Inleiding
Multidisciplinair, breed veld, lange geschiedenis
Mediageschiedenis valt niet te reduceren tot een reeks technologische
uitvindingen
Razendsnelle ontwikkeling van media draagt bij tot een groter mediahistorisch
bewustzijn en tot revival van media-en communicatiegeschiedenis en -
historiografie
2. Waarom mediageschiedenis/doel
1. de geschiedenis VAN media
- Je moet wel weten wanneer zaken zijn uitgevonden om er verder op in te
gaan
- Ontwikkeling van media vroeger en vandaag
- Valkuilen van het vak
o Er wordt altijd 1 grote uitvinder afgebeeld, maar in realiteit zijn er
veel mensen mee bezig
o Te grote klemtoon feiten
o Eurocentrisme
o Te grote klemtoon doelmatigheid
o Klemtoon individuen (great men)
2. De rol van media in de geschiedenis
- Relatie politiek en media, industrie en media, geopolitiek,…
- 19de eeuw is de eeuw van de fotografie -> neemt rol over van
schilderkunst
,Valkuilen
Mediarelativisme: media zou niet belangrijk zijn in het echte leven
Mediacentrisme: media staat in het centrum van veranderingen in de
maatschappij
3. Hoe de media omgaat met het verleden
Media a
Het verleden komt vaak aan bod, impliciet en expliciet
Impliciet door vergelijkingen, historische analogieën of via testimonies of
getuigenissen
Hoe wij kijken naar de geschiedenis wordt voor een groot deel bepaald door de
media
Kaderstuk 1.1. Case Trump en de media
- Geschiedenis via media -> hoe de media omgaat met het verleden (als
historiserende machines)
Hitler en Trump sterke gelijkenissen
a. Hitler: nieuwe media -> televisie terwijl niemand dat gebruikte
b. Trump: gebruikte als eerste sociale media
3. Geschiedenis, media, mediageschiedenis
Dit hoofdstuk is een inleiding tot het veld van media-en
communicatiegeschiedenis
Dit is eigenlijk al een heel oud veld
, Niet alleen communicatiewetenschappers zijn actief binnen dit veld
(politiekers, cultuurhistorici,…) -> verzetten zich tegen een technologisch
determinisme
Er is een verschil tussen verleden en geschiedenis!!!
- Verleden: wat er al is gebeurd
- Geschiedenis: wat we vertellen over het verleden (dit is een keuze)
Geschiedschrijving -> onderzoek naar het verleden
Je moet kijken naar alles!
Narratieven zijn het resultaat van geschiedschrijving
Er worden vragen gesteld bij de onmogelijkheid om de complexiteit van het
verleden te vatten
Chris Lorenz: kernprobleem -> de relatie tussen historische feiten en interpretatie
Interpretatieprobleem in drie fasen
Fase 1: het probleem van hoe het verleden of het historische gebeuren zich
vertaalt in bronnen
Fase 2: de historicus moet de bronnen interpreteren
Fase 3: de broninterpretaties worden geordend, aan elkaar verbonden en
opnieuw in de vorm van een verhaal geïnterpreteerd
In welke mate is dit historisch verhaal (of narratief) aansluitend of afwijkend van
het historische gebeuren???
Deze fases kunnen ook toegepast worden op andere domeinen
Kaderstuk 1.2. De Vlaamse omroep: verleden, geschiedenis en narratief
Geschiedenis van de Vlaamse publieke oproep begon bij oprichting NIR
(Nationaal instituut voor radio-omroep
Veel studie naar gedaan
o Je zou denken dat het onderzoeksobject dus steeds hetzelfde was
Nee!
Omroep en politiek: Jean-Claude Burgelman
, o Politieke analyse van besluitvormingsprocessen en de gevolgen
daarvan
o Interviews
Publieke televisie in Vlaanderen: Alexander Dhoest en Hilde Van Den Bulck
o Onderzoek naar programmering
Het uiteindelijke narratief is volledig anders
WELKE MOEILIJKHEDEN VOOR HISTORISCH ONDERZOEK?
Probleem van de beschikbaarheid van mediabronnen
Technische en financiële problemen mbt de bewaring van mediaproducten
De vraag naar de herkomst en de auteur is complex
o Altijd een team, nooit 1 auteur
Moeilijkheid bronnenkritiek
4. geschiedenis van mediahistoriografie
4.1 voorlopers
19e eeuw
- Kranten waren duur, enkel voor de rijken
- Opinie werd langzaamaan belangrijk, democratie
- Medium toegankelijk voor iedereen, wat doet dat met opinie?
a. Massakrant
Begin 20ste eeuw
- Duitsland loopt voor!!!
a. Zeitungswissenschaft
- WOI veel aandacht hieraan -> veel geld gaat plots naar communicatie
- WOII -> propaganda
- Koude Oorlog -> ook veel aandacht naar propaganda
Belangrijke thema’s
- Media als vierde macht
- Propaganda
- Censuur
4.2 klassieke benadering
Oprichter communicatiewetenschappen: Theo Luykx -> historicus UGent
“Evolutie van de communicatiemedia” (boek door hem)
Een historiografisch werk met een klassieke benadering
Beperkte visie, want nu weten we er al meer over
(Er is geen echt boek, cursus op pdf per hoofdstuk)
Document komt na de paasvakantie online -> daarin staat de essentie van elke
tekst die we moeten kennen
Waarom fotografie?
- Zorgt voor vervaging tussen privé en publiek
- Ethische grenzen zijn verschoven -> ongewenste foto’s sturen
Hoofdstuk 1: mediageschiedenis, geschiedenis en media, mediahistoriografie
1. Inleiding
Multidisciplinair, breed veld, lange geschiedenis
Mediageschiedenis valt niet te reduceren tot een reeks technologische
uitvindingen
Razendsnelle ontwikkeling van media draagt bij tot een groter mediahistorisch
bewustzijn en tot revival van media-en communicatiegeschiedenis en -
historiografie
2. Waarom mediageschiedenis/doel
1. de geschiedenis VAN media
- Je moet wel weten wanneer zaken zijn uitgevonden om er verder op in te
gaan
- Ontwikkeling van media vroeger en vandaag
- Valkuilen van het vak
o Er wordt altijd 1 grote uitvinder afgebeeld, maar in realiteit zijn er
veel mensen mee bezig
o Te grote klemtoon feiten
o Eurocentrisme
o Te grote klemtoon doelmatigheid
o Klemtoon individuen (great men)
2. De rol van media in de geschiedenis
- Relatie politiek en media, industrie en media, geopolitiek,…
- 19de eeuw is de eeuw van de fotografie -> neemt rol over van
schilderkunst
,Valkuilen
Mediarelativisme: media zou niet belangrijk zijn in het echte leven
Mediacentrisme: media staat in het centrum van veranderingen in de
maatschappij
3. Hoe de media omgaat met het verleden
Media a
Het verleden komt vaak aan bod, impliciet en expliciet
Impliciet door vergelijkingen, historische analogieën of via testimonies of
getuigenissen
Hoe wij kijken naar de geschiedenis wordt voor een groot deel bepaald door de
media
Kaderstuk 1.1. Case Trump en de media
- Geschiedenis via media -> hoe de media omgaat met het verleden (als
historiserende machines)
Hitler en Trump sterke gelijkenissen
a. Hitler: nieuwe media -> televisie terwijl niemand dat gebruikte
b. Trump: gebruikte als eerste sociale media
3. Geschiedenis, media, mediageschiedenis
Dit hoofdstuk is een inleiding tot het veld van media-en
communicatiegeschiedenis
Dit is eigenlijk al een heel oud veld
, Niet alleen communicatiewetenschappers zijn actief binnen dit veld
(politiekers, cultuurhistorici,…) -> verzetten zich tegen een technologisch
determinisme
Er is een verschil tussen verleden en geschiedenis!!!
- Verleden: wat er al is gebeurd
- Geschiedenis: wat we vertellen over het verleden (dit is een keuze)
Geschiedschrijving -> onderzoek naar het verleden
Je moet kijken naar alles!
Narratieven zijn het resultaat van geschiedschrijving
Er worden vragen gesteld bij de onmogelijkheid om de complexiteit van het
verleden te vatten
Chris Lorenz: kernprobleem -> de relatie tussen historische feiten en interpretatie
Interpretatieprobleem in drie fasen
Fase 1: het probleem van hoe het verleden of het historische gebeuren zich
vertaalt in bronnen
Fase 2: de historicus moet de bronnen interpreteren
Fase 3: de broninterpretaties worden geordend, aan elkaar verbonden en
opnieuw in de vorm van een verhaal geïnterpreteerd
In welke mate is dit historisch verhaal (of narratief) aansluitend of afwijkend van
het historische gebeuren???
Deze fases kunnen ook toegepast worden op andere domeinen
Kaderstuk 1.2. De Vlaamse omroep: verleden, geschiedenis en narratief
Geschiedenis van de Vlaamse publieke oproep begon bij oprichting NIR
(Nationaal instituut voor radio-omroep
Veel studie naar gedaan
o Je zou denken dat het onderzoeksobject dus steeds hetzelfde was
Nee!
Omroep en politiek: Jean-Claude Burgelman
, o Politieke analyse van besluitvormingsprocessen en de gevolgen
daarvan
o Interviews
Publieke televisie in Vlaanderen: Alexander Dhoest en Hilde Van Den Bulck
o Onderzoek naar programmering
Het uiteindelijke narratief is volledig anders
WELKE MOEILIJKHEDEN VOOR HISTORISCH ONDERZOEK?
Probleem van de beschikbaarheid van mediabronnen
Technische en financiële problemen mbt de bewaring van mediaproducten
De vraag naar de herkomst en de auteur is complex
o Altijd een team, nooit 1 auteur
Moeilijkheid bronnenkritiek
4. geschiedenis van mediahistoriografie
4.1 voorlopers
19e eeuw
- Kranten waren duur, enkel voor de rijken
- Opinie werd langzaamaan belangrijk, democratie
- Medium toegankelijk voor iedereen, wat doet dat met opinie?
a. Massakrant
Begin 20ste eeuw
- Duitsland loopt voor!!!
a. Zeitungswissenschaft
- WOI veel aandacht hieraan -> veel geld gaat plots naar communicatie
- WOII -> propaganda
- Koude Oorlog -> ook veel aandacht naar propaganda
Belangrijke thema’s
- Media als vierde macht
- Propaganda
- Censuur
4.2 klassieke benadering
Oprichter communicatiewetenschappen: Theo Luykx -> historicus UGent
“Evolutie van de communicatiemedia” (boek door hem)
Een historiografisch werk met een klassieke benadering
Beperkte visie, want nu weten we er al meer over
