Garantie de satisfaction à 100% Disponible immédiatement après paiement En ligne et en PDF Tu n'es attaché à rien 4,6 TrustPilot
logo-home
Resume

Samenvatting Hedendaagse sociologische theorie

Note
-
Vendu
1
Pages
133
Publié le
20-05-2025
Écrit en
2024/2025

Volledige samenvatting van het vak Hedendaagse sociologische theorie 2024/2025 onder prof Vandepitte. de samenvatting bevat een inhoudstabel gegroepeerd per college.












Oups ! Impossible de charger votre document. Réessayez ou contactez le support.

Infos sur le Document

Publié le
20 mai 2025
Nombre de pages
133
Écrit en
2024/2025
Type
Resume

Sujets

Aperçu du contenu

Inhoudsopgave
college 1: inleiding......................................................................................................................................... 6

Wat is theorie?......................................................................................................................................................6
Theorie?.............................................................................................................................................................6
theorieën worden zowel gevormd door ‘empirische observaties’ als door algemene veronderstellingen.....7
Theorie?.............................................................................................................................................................9
theorie en onderzoek: het praktische nut van theorie?...................................................................................9
hoe komt theorie tot stand?...........................................................................................................................11

Sociologische theorie?.........................................................................................................................................13
algemene versus specifieke theorie................................................................................................................13
sociologische theorie of sociale theorie..........................................................................................................13
hoofdvragen van de sociologie.......................................................................................................................13

college 2 & 3: interpretatieve handelingstheorie (symbolisch interactionisme, Erving Goffman, randall collins,
etnomethodolgie)........................................................................................................................................ 14

handelingtheorie?...............................................................................................................................................14

interpretatieve handelingstheorie......................................................................................................................14
historische context en voorlopers...................................................................................................................14

herbert blumer’s formulering als ‘symbolisch interactionisme..........................................................................19
blumer definieerd symbolisch interactionisme adhv 3 veronderstellingen...................................................19
symbolische (interactie)..................................................................................................................................20
focus op symbolisering (indicaties) en betekenisgeving (interpretaties) binnen situationele interacties.....21
‘fitting together’: het afstemmen van handelingslijnen en interpretaties.....................................................22
sociale structuur?............................................................................................................................................23
kritiek (howard becker)...................................................................................................................................23

het dramatische perspectief...............................................................................................................................25
erving goffman................................................................................................................................................25
Randall Collins.................................................................................................................................................32

enkele toepassingen van symbolisch interactionisme, Goffman, collins............................................................34
Sociologie van geweld.....................................................................................................................................34
sociologie van emoties....................................................................................................................................35
sociologie van sociale stratificatie...................................................................................................................36

etnomethodologie...............................................................................................................................................38
garfinkels ordeverstoringen (‘breaching experiments’).................................................................................38
etnomethodologie...........................................................................................................................................39
interpretatieve procedures.............................................................................................................................40
conversatie analyse.........................................................................................................................................41
Garfinkels ordeverstoringen (‘breaching experiments’).................................................................................41
kritieken?.........................................................................................................................................................42

college 4: Rationele keuzetheorie................................................................................................................. 42

handelingstheorie...............................................................................................................................................42

handelingsmodellen: rationele keuzetheorie......................................................................................................43


1

, geschiedenis en context: sociale orde door eigenbelang...................................................................................43

uitgangspunten...................................................................................................................................................44
rationele keuzetheorie....................................................................................................................................44
george homans’ ruiltheorie.............................................................................................................................44
peter blau’s sociale ruil theorie.......................................................................................................................44
basisassumpties...............................................................................................................................................45
assumptie van (doel-)rationaliteit: implicaties...............................................................................................45
basisassumpties: onzekerheid en risico’s.......................................................................................................46
basisassumpties: strategische of parametrische keuzes................................................................................47

toepassingen (‘parametrische’ individuele gedragsmodel)................................................................................47
toepassing 1: democratische verkiezingen en stemgedrag............................................................................47
toepassing 2: menselijke generositeit en giften.............................................................................................48
toepassing 3: religie........................................................................................................................................48

speltheorie of Game theory (sociale interactie)..................................................................................................49
verschillende soorten spellen.........................................................................................................................50
collectieve-actie problemen: het gevangenendilemma (prisoner’s dilemma)...............................................50
tragedy of the commons (Hardin)...................................................................................................................52
sociale dilemma’s............................................................................................................................................56

kritiek..................................................................................................................................................................56
kritiek op RCT..................................................................................................................................................56

college 5: functionalisme, de handelings- en systeemtheorie van Talcot Parsons..........................................57

van handelingen naar sociale structuur/sociale systemen: het zogenaamde ‘micro-macro’ of ‘structure-
agency’ probleem................................................................................................................................................58
een verwante tegenstelling: structuur- ‘agency’............................................................................................58
hedendaagse sociologische theorie: synthesepogingen om micro-macro tweespalt te overstijgen............58

voorbij handelings- en systeemtheorie...............................................................................................................59

functionalisme.....................................................................................................................................................59
geschiedenis en context (structureel functionalisme.....................................................................................60
functionalistische denken: een toepassing.....................................................................................................62
parsons: algemene situering en theorieopvatting..........................................................................................63
de vroege parsons: handelingstheorie............................................................................................................65
parsons als systeemtheoreticus......................................................................................................................66
de kernbegrippen: institutionalisering, internalisering en socialisatie, sociale controle...............................68
sociale verandering: modernisering als functionele differentiatie en culturele generalisatie.......................70
formalisering van normatieve waardepatronen: patroonvariabelen.............................................................71
een toepassing van parsons’ theorie: ziekte en gezondheid..........................................................................73
parsons’ Agil-schema.......................................................................................................................................74
kritiek...............................................................................................................................................................75
Zoom-out 1: Lewis Coser/ George simmel: de positieve functies van het conflict........................................76
zoom-out 2: Robert Merton’s epistemologische kritiek op het functionalisme.............................................77

college 6 & 7: niklas Luhmann’s.................................................................................................................... 78

algemene situering.............................................................................................................................................78

werkwijze en theorieopvatting...........................................................................................................................79

algemene systeemtheorie...................................................................................................................................79

2

, sociale systemen als communicatiesystemen.....................................................................................................80
luhmanns communicatiebegrip......................................................................................................................82
communicatie als drieéénheid........................................................................................................................82

verhouding psychische en sociale systemen.......................................................................................................83
‘communicatief’ begrijpen en ‘psychisch’ begrijpen......................................................................................83

maatschappijtheorie...........................................................................................................................................84
types sociale systemen....................................................................................................................................84
vormen van systeemdifferentiatie..................................................................................................................84
functionele differentiatie................................................................................................................................85

college 8: de erfenis van Marx: kritische theorie...........................................................................................87

kritische maatschappijtheorie: basiskenmerken................................................................................................88
‘kritische’ theorie?...........................................................................................................................................88
moderne kritiek: Marx....................................................................................................................................88
traditionele versus kritische theorie (Max horkheimer, 1937).......................................................................88
kennisbelangen – Habernas, 1968..................................................................................................................89
Burawoy’s opdeling van sociologie.................................................................................................................89
kritische theorie vs kritische theorie...............................................................................................................89
kritische theorie vandaag................................................................................................................................90
‘critical theories’..............................................................................................................................................90
een toenemende nadruk op ‘subjectieve identiteit’......................................................................................90

de erfenis van marx: kritische analyse van het kapitalistische bestel................................................................91
de erfenis van marx: doctrinair marxisme of revisionisme?...........................................................................91
ontstaan kritische theorie: institüt für sozialforschung (‘frankfurter schule’), 1924.....................................91
de crisis van de marxistische maatschappijkritiek..........................................................................................91

Horkheimer & adorno: dialectiek van de verlichting..........................................................................................92
‘dialectische’ kritiek?.......................................................................................................................................93
dialectiek van de verlichting (1944)................................................................................................................93
dialectiek van de verlichting............................................................................................................................93
dialectische tegenstelling tussen verlichting en mythologie..........................................................................93
dialectiek van de verlichting............................................................................................................................94
de filosofische dimensie..................................................................................................................................95
de politiek-psychologishe dimensie: ‘the authoritian personality’.................................................................96
cultuurindustrie...............................................................................................................................................97
kunst als laatste protest en toevluchtsoord...................................................................................................98
arnold schönberg/Samuel beckett..................................................................................................................98

walter benjamin: vooruitgang als catastrofe.....................................................................................................98
Walter benjamin (1892-1940).........................................................................................................................98
‘theses on history’ (1940)................................................................................................................................99
toepassing: post-apocalyptisch environmentalism (carl cassegard & hakan thörn, 2022)............................99

college 9 – kritische theorie, Michel Foucault, analyses van het hedendaagse kapitalisme..........................100

de erfenis van weber: de dwang en ‘irrationaliteit’ van doorgedreven rationalisering...................................100
modernisering als rationalisatie: max weber................................................................................................101
verabsolutisering van efficiëntie, bereknbaarheid, voorspelbaarheid en controle......................................101
de blijvende invloed van Marx en weber: sociologie als studie van het kapitalisme...................................101

Streeck: kapitalisme als historisch systeem......................................................................................................102

3

, kapitalisme als historisch systeem................................................................................................................102
Streeck: hoe hedendaags kapitalisme bestuderen?.....................................................................................102
streeck: ‘how will capitalism end? (2014).....................................................................................................104

Michel Foucault: rationalisering, disciplinering en controle.............................................................................104
modernisering als disciplinering: Foucault....................................................................................................104
surveiller et punir (1976)...............................................................................................................................105
omslag van macht: van klassieke ‘soeverein’ naar modenre maatschappij als panopticon........................105

enkele kritische analyses van het hedendaagse kapitalistisch bestel..............................................................107
Foucault’s analyse van neo-liberlaisme........................................................................................................107
naar een digitaal kapitalisme?......................................................................................................................109

college 10 – Mondiaal kapitalisme en globalisering....................................................................................110

Theorieën van mondiaal kapitalisme (cf. tekst Robinson 128-133)..................................................................110
Immanuel Wallerstein’s ‘wereld-systeemtheorie’........................................................................................110
het kapitalistische wereldsysteem................................................................................................................111
het plantage systeem....................................................................................................................................111
internationale arbeidsverdeling....................................................................................................................112
theorieën van mondiaal kapitalisme.............................................................................................................112

Globalisering: ontstaan van een wereldmaatschappij en wereldcultuur.........................................................113
globalisering als tijdsdiagnose.......................................................................................................................113
de reconfiguratie van tijd en ruimte.............................................................................................................113
theorieën van globalisering...........................................................................................................................114
kritiek op het ‘methodologisch nationalisme’ van de sociale wetenschappen............................................115
sociale relaties als netwerken.......................................................................................................................115
KOF - globaliseringsindex..............................................................................................................................116
manuel castells: de mondiale netwerkmaatschappij....................................................................................116
protest in de netwerkmaatschappij..............................................................................................................117
wanneer begint globalisering?......................................................................................................................117

korte geschiedenis van globalisering................................................................................................................118
wereldwijde vernetwerking tot 1750............................................................................................................118
de eerste globalisering (1750-1890-de lange 19e E).....................................................................................120
de tweede globalisering (vanaf 1945)...........................................................................................................122

College 11 - post-kolonialisme in de sociologie........................................................................................... 123
kolonialisme......................................................................................................................................................124
de opkomst van ‘de westerse wereld’..........................................................................................................124
britse koloniale imperium.............................................................................................................................124
franse koloniale imperium............................................................................................................................124
belgische koloniale imperium.......................................................................................................................124
het (koloniale) imperium...............................................................................................................................125
kolonisatie.....................................................................................................................................................125
het koloniale systeem: economisch..............................................................................................................126
het plantage systeem....................................................................................................................................126
het koloniale systeem: politiek-juridisch......................................................................................................126
koloniale imperia en cultuur.........................................................................................................................127
missionering..................................................................................................................................................127
de westerse moderniteit als raciaal project..................................................................................................127


4
€9,66
Accéder à l'intégralité du document:

Garantie de satisfaction à 100%
Disponible immédiatement après paiement
En ligne et en PDF
Tu n'es attaché à rien

Faites connaissance avec le vendeur
Seller avatar
annavandijck8

Faites connaissance avec le vendeur

Seller avatar
annavandijck8 Universiteit Antwerpen
Voir profil
S'abonner Vous devez être connecté afin de suivre les étudiants ou les cours
Vendu
1
Membre depuis
10 mois
Nombre de followers
0
Documents
1
Dernière vente
5 mois de cela

0,0

0 revues

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Récemment consulté par vous

Pourquoi les étudiants choisissent Stuvia

Créé par d'autres étudiants, vérifié par les avis

Une qualité sur laquelle compter : rédigé par des étudiants qui ont réussi et évalué par d'autres qui ont utilisé ce document.

Le document ne convient pas ? Choisis un autre document

Aucun souci ! Tu peux sélectionner directement un autre document qui correspond mieux à ce que tu cherches.

Paye comme tu veux, apprends aussitôt

Aucun abonnement, aucun engagement. Paye selon tes habitudes par carte de crédit et télécharge ton document PDF instantanément.

Student with book image

“Acheté, téléchargé et réussi. C'est aussi simple que ça.”

Alisha Student

Foire aux questions