VERZEKERINGSRECHT
HOOFDSTUK 1. DE VERZEKERINGSWERELD
WAAROM VERZEKEREN?
Bescherming tegen talrijke en gevarieerde gevaren en risico’s (ziekte, ongeval, brand…)
Er zijn verschillende beschermingswijzen:
Preventieve maatregelen: soms ondoelmatig, onmogelijk, vaak ondoeltreffend
Sparen: schade te groot, komt soms vroeger dan verwacht
Kostenspreiding over verschillende personen: solidariteit heeft slechts betrekking op bepaalde
risico’s
Deze beschermingswijzen bieden onvoldoende bescherming: Dus wat gaan we doen: DE VERZEKERING!
DE VERZEKERING
Verzekeren = een techniek die berust op een interpersonele (verschillende personen) en intertemporele (over
een bepaalde tijd) spreiding van één of meer risico’s tussen de dragers van een gelijksoortig risico.
Verzekeringsmaatschappijen moeten verschillende takken van verzekeringen hebben en hierop toestemming
krijgen om dit te mogen aanbieden.
DE OORSPRONG VAN VERZEKERINGEN
Verzekeren is ontstaan uit omstandigheden en noden die van de oudheid tot op heden de menselijke
verbeelding hebben getart en uitgedaagd.
VOOR CHRISTUS
HOLBEWONERS
eerste kleine gemeenschappen
Mannen: jacht
Vrouwen: kinderen + landbouw
Oogst – jacht – voorspoed – noodlot: zoenoffers aan de goden (eerste ‘verzekeringspremies’)
EERSTE VERZEKERINGSSYSTEMEN IN EGYPTE EN BABYLONIË
Egyptenaren geloofden in leven na de dood eerste begrafenisverenigingen (gemeenschappelijke kassen) –
2500 v. Chr.
Hammoerabi (stichter van Babylonië) – 1730 v.Chr. – eerste verzekeringswetgever
Had 282 artikelen (vb. karavaantochten: indien 1 iemand werd bestolen, gold er solidariteit over de hele groep.
GRIEKEN EN ROMEINEN (200 V.CHR.)
,Er waren begrafenisfondsen voor minder gefortuneerde burgers – testamenten – levenslange
onderhoudsgelden (sterftetafels: gaan de normale levensverwachting projecteren, om zo te kunnen inschatten
hoeveel premies/pensioen zal moeten betaald worden van Ulpianus)
Ze lenen op bodemerij (bestaat nog steeds! Art.1964 oud BW.: geldschieter betaalt aan een reder een
aanzienlijke som geld om het schip reisklaar te maken; bij behouden terugkeer wordt een aanzienlijke rente
betaald bovenop het uitgekeerde kapitaal.
NA CHRISTUS
MIDDELEEUWEN: EERSTE GILDEN
Vereniging tegen gevaar van volksverhuizingen en terreurbenden.
12de eeuw: lijfrentemodel – Venetië: Montes Profani: steden inden kapitaal in ruil voor levenslange rente.
13de eeuw: verschillende vormen van leningen (woekerrente) – Paus Gregorius IX: 1234: verbod voor christenen
om tegen intresten geld te lenen.
15de eeuw: ontstaan moderne verzekeringscontracten:
Pandjeshuizen
Uitzetverzekeringen m.o.o. huwelijk
EERSTE LEVENSVERZEKERINGEN:
Eerder een gokspel (op matrozen, bekende personen zoals de paus, de koning…)
1774: Engelse wet: reglementering
Levensverzekeringen: Lorenzo Tonti tontinebedingen
EERSTE SCHADEVERZEKERINGEN:
Lombardische zeeverzekering.
1666: Grote brand van Londen ontstaan van premieverzekeringen en niet alleen handelaars maar ook
particulieren zich kunnen verzekeren.
17de eeuw: Lloyds of Londen (Edward Lloyd) – ‘brokers’ ↔ ‘underwriting members’ (natuurlijke personen
kunnen ook verzekeringsmaatschappijen zijn, in België zijn dit enkel rechtspersonen).
19de eeuw: Industriële vooruitgang ontstaan van ongevallenverzekering
20ste eeuw: auto aansprakelijkheidsverzekeringen ontstaan
Hierna ontstaan er steeds nieuwe risico’s:
Luchtvaart
Kernenergie
Milieurisico’s
DE TOEKOMST
9/11: grootste verzekerde catastrofe ooit!
Levensverzekeringen
Arbeidsongevallenverzekeringen
,Polis: terrorismedekking in arbeidsongevallenverzekering, BA-auto, BA-brand en ontploffing, brand eenvoudige
risico’s, levensverzekering, ongevallenverzekering, ziekteverzekering.
Besluit: verzekeringsrecht steeds in beweging!
Problemen met laster via internet
Drones: inbreuken op privacy / AH door drones te besturen vaak uitgesloten in BA privéleven
SOORTEN VERZEKERINGEN
VERSCHILLENDE CLASSIFICATIES
Schade ↔ persoon
Verzekering tot vergoeding van schade (indemnitaire) ↔ verzekering tot uitkering van een vast bedrag
(forfaitaire)
Wet op de Verzekeringen hanteert 2 classificaties
Verzekering ter bescherming van het patrimonium ↔ verzekering ter bescherming van de personen ↔
verzekering ter bescherming van aansprakelijkheid
Wettelijke verplichte verzekering ↔ contractueel verplichte verzekering ↔ vrij te onderschrijven verzekering
Zijn allemaal zeer fluïde, dus het kan een verzekering zijn binnen het ene, maar men zou het ook kunnen
toepassen bij het andere. De wetgever houdt zich niet aan deze indeling van verzekeringen. Houdt zich
enkel aan het verschil tussen de bovenste in het vet.
SCHADEVERZEKERINGEN:
Art.5.15° Verzekeringswet
= Verzekering waarbij de verzekeringsprestatie afhankelijk is van een onzeker voorval dat schade veroorzaakt
aan iemands vermogen.
Vb. zaakverzekeringen(brandverzekering)…
Artikelen 105 & 106 verzekeringswet moet steeds nageleefd worden!
PERSOONSVERZEKERINGEN:
Art.5.16° Verzekeringswet
= verzekering waarbij de verzekeringsprestatie of de premie afhankelijk is van een onzeker voorval dat iemands
leven, fysische integriteit of gezinstoestand aantast.
Vb. Levensverzekeringen, ziekteverzekeringen…
Art.158 & 159 Verzekeringswet moeten steeds nageleefd worden!
VERZEKERING TOT VERGOEDING VAN SCHADE (INDEMNITAIRE VERZEKERINGEN):
Art.55,3° Verzekeringswet
= Verzekering waarbij de verzekeraar zich ertoe verbindt de prestatie te leveren die nodig is om de schade die
de verzekerde geleden heeft of waarvoor hij aansprakelijk is, geheel of gedeeltelijk te vergoeden.
Niet alleen eigen schade (casco), maar ook de schade van derden (BA)
Art. 91-101 Verzekeringswet
Elke schadeverzekering = verzekering tot vergoeding van schade!
Een persoonsverzekering andere dan levensverzekering KAN een verzekering tot vergoeding van schade zijn,
afhankelijk van wat partijen bepaald hebben.
VERZEKERINGEN TOT UITKERING VAN EEN VAST BEDRAG (FORFAITAIRE VERZEKERINGEN):
, Art.55,4° Verzekeringswet
= verzekering waarbij de prestatie van de verzekeraar niet afhankelijk is van de omvang van de schade.
Art.102-104 Verzekeringswet
Een levensverzekering is steeds een verzekering tot uitkering van een vast bedrag!
Een persoonsverzekering andere dan levensverzekering KAN een verzekering tot uitkering van een vast bedrag
zijn, afhankelijk van wat partijen bepaald hebben. Vb. Gewaarborgd inkomen
WETTELIJK VERPLICHTE VERZEKERING:
BA (= burgerlijke aansprakelijkheid) auto
BA jacht
10-jarige aansprakelijkheid architect
Arbeidsongevallenverzekering
BA voor jeugd-, cultuur- en sportvereniging (om subsidies te krijgen)
(deze 5 vanbuiten kennen! belangrijk bij vragen over regres)
CONTRACTUEEL VERPLICHTE VERZEKERING:
= in het beginsel zijn ze vrij te onderschrijven, maar contracten eisen om toch een verzekering aan te gaan.
Bij aangaan van hypotheek: verplichting tot het nemen van een brandverzekering; een schuldsaldoverzekering
(= een levensverzekering die op het ogenblik dat de verzekerde komt te overlijden, dat die verzekering het nog
openstaande saldo van de schuld zal terugbetalen aan de begunstigde).
Maar een brandverzekering is in beginsel niet verplicht.
Vlaams Woninghuurdecreet: wettelijke verplicht voor H en VH om een brandverzekering af te sluiten met de
waarborgen brand en waterschade.
VRIJ TE ONDERSCHRIJVEN VERZEKERING:
Omniumverzekering auto
Levensverzekering voor een gezinshoofd
BA uitbating (in het kader van de professionele verzekeringen)
BA na levering (in het kader van de professionele verzekeringen) = aansprakelijkheidsverzekering die de
aansprakelijkheid dekt van een onderneming die goederen of diensten levert, waarbij nadat de levering is
gebeurd, schade is ontstaan.
VERZEKERING TER BESCHERMING VAN HET PATRIMONIUM:
Brand in een woning: brandverzekering
Diefstal van een videocamera: diefstalverzekering
Stukgaan van een computer: verzekering machinebreuk – verzekering alle risico’s
Totaal verlies van een auto: omniumverzekering
VERZEKERING TER BESCHERMING VAN DE PERSONEN:
Ongeval op het werk: arbeidsongevallenverzekering
Beenbreuk tijdens skivakantie: reisverzekering/hospitalisatieverzekering/repatriëring
Invaliditeit als gevolg van een ongeval: BA auto – BA familiale – inkomstenverzekering kan je ook zien
als een bescherming van het vermogen.
Gewoon overlijden: levensverzekering / uitvaartverzekering
Loonderving bij ziekte: arbeidsongevallenverzekering / gewaarborgd inkomen
HOOFDSTUK 1. DE VERZEKERINGSWERELD
WAAROM VERZEKEREN?
Bescherming tegen talrijke en gevarieerde gevaren en risico’s (ziekte, ongeval, brand…)
Er zijn verschillende beschermingswijzen:
Preventieve maatregelen: soms ondoelmatig, onmogelijk, vaak ondoeltreffend
Sparen: schade te groot, komt soms vroeger dan verwacht
Kostenspreiding over verschillende personen: solidariteit heeft slechts betrekking op bepaalde
risico’s
Deze beschermingswijzen bieden onvoldoende bescherming: Dus wat gaan we doen: DE VERZEKERING!
DE VERZEKERING
Verzekeren = een techniek die berust op een interpersonele (verschillende personen) en intertemporele (over
een bepaalde tijd) spreiding van één of meer risico’s tussen de dragers van een gelijksoortig risico.
Verzekeringsmaatschappijen moeten verschillende takken van verzekeringen hebben en hierop toestemming
krijgen om dit te mogen aanbieden.
DE OORSPRONG VAN VERZEKERINGEN
Verzekeren is ontstaan uit omstandigheden en noden die van de oudheid tot op heden de menselijke
verbeelding hebben getart en uitgedaagd.
VOOR CHRISTUS
HOLBEWONERS
eerste kleine gemeenschappen
Mannen: jacht
Vrouwen: kinderen + landbouw
Oogst – jacht – voorspoed – noodlot: zoenoffers aan de goden (eerste ‘verzekeringspremies’)
EERSTE VERZEKERINGSSYSTEMEN IN EGYPTE EN BABYLONIË
Egyptenaren geloofden in leven na de dood eerste begrafenisverenigingen (gemeenschappelijke kassen) –
2500 v. Chr.
Hammoerabi (stichter van Babylonië) – 1730 v.Chr. – eerste verzekeringswetgever
Had 282 artikelen (vb. karavaantochten: indien 1 iemand werd bestolen, gold er solidariteit over de hele groep.
GRIEKEN EN ROMEINEN (200 V.CHR.)
,Er waren begrafenisfondsen voor minder gefortuneerde burgers – testamenten – levenslange
onderhoudsgelden (sterftetafels: gaan de normale levensverwachting projecteren, om zo te kunnen inschatten
hoeveel premies/pensioen zal moeten betaald worden van Ulpianus)
Ze lenen op bodemerij (bestaat nog steeds! Art.1964 oud BW.: geldschieter betaalt aan een reder een
aanzienlijke som geld om het schip reisklaar te maken; bij behouden terugkeer wordt een aanzienlijke rente
betaald bovenop het uitgekeerde kapitaal.
NA CHRISTUS
MIDDELEEUWEN: EERSTE GILDEN
Vereniging tegen gevaar van volksverhuizingen en terreurbenden.
12de eeuw: lijfrentemodel – Venetië: Montes Profani: steden inden kapitaal in ruil voor levenslange rente.
13de eeuw: verschillende vormen van leningen (woekerrente) – Paus Gregorius IX: 1234: verbod voor christenen
om tegen intresten geld te lenen.
15de eeuw: ontstaan moderne verzekeringscontracten:
Pandjeshuizen
Uitzetverzekeringen m.o.o. huwelijk
EERSTE LEVENSVERZEKERINGEN:
Eerder een gokspel (op matrozen, bekende personen zoals de paus, de koning…)
1774: Engelse wet: reglementering
Levensverzekeringen: Lorenzo Tonti tontinebedingen
EERSTE SCHADEVERZEKERINGEN:
Lombardische zeeverzekering.
1666: Grote brand van Londen ontstaan van premieverzekeringen en niet alleen handelaars maar ook
particulieren zich kunnen verzekeren.
17de eeuw: Lloyds of Londen (Edward Lloyd) – ‘brokers’ ↔ ‘underwriting members’ (natuurlijke personen
kunnen ook verzekeringsmaatschappijen zijn, in België zijn dit enkel rechtspersonen).
19de eeuw: Industriële vooruitgang ontstaan van ongevallenverzekering
20ste eeuw: auto aansprakelijkheidsverzekeringen ontstaan
Hierna ontstaan er steeds nieuwe risico’s:
Luchtvaart
Kernenergie
Milieurisico’s
DE TOEKOMST
9/11: grootste verzekerde catastrofe ooit!
Levensverzekeringen
Arbeidsongevallenverzekeringen
,Polis: terrorismedekking in arbeidsongevallenverzekering, BA-auto, BA-brand en ontploffing, brand eenvoudige
risico’s, levensverzekering, ongevallenverzekering, ziekteverzekering.
Besluit: verzekeringsrecht steeds in beweging!
Problemen met laster via internet
Drones: inbreuken op privacy / AH door drones te besturen vaak uitgesloten in BA privéleven
SOORTEN VERZEKERINGEN
VERSCHILLENDE CLASSIFICATIES
Schade ↔ persoon
Verzekering tot vergoeding van schade (indemnitaire) ↔ verzekering tot uitkering van een vast bedrag
(forfaitaire)
Wet op de Verzekeringen hanteert 2 classificaties
Verzekering ter bescherming van het patrimonium ↔ verzekering ter bescherming van de personen ↔
verzekering ter bescherming van aansprakelijkheid
Wettelijke verplichte verzekering ↔ contractueel verplichte verzekering ↔ vrij te onderschrijven verzekering
Zijn allemaal zeer fluïde, dus het kan een verzekering zijn binnen het ene, maar men zou het ook kunnen
toepassen bij het andere. De wetgever houdt zich niet aan deze indeling van verzekeringen. Houdt zich
enkel aan het verschil tussen de bovenste in het vet.
SCHADEVERZEKERINGEN:
Art.5.15° Verzekeringswet
= Verzekering waarbij de verzekeringsprestatie afhankelijk is van een onzeker voorval dat schade veroorzaakt
aan iemands vermogen.
Vb. zaakverzekeringen(brandverzekering)…
Artikelen 105 & 106 verzekeringswet moet steeds nageleefd worden!
PERSOONSVERZEKERINGEN:
Art.5.16° Verzekeringswet
= verzekering waarbij de verzekeringsprestatie of de premie afhankelijk is van een onzeker voorval dat iemands
leven, fysische integriteit of gezinstoestand aantast.
Vb. Levensverzekeringen, ziekteverzekeringen…
Art.158 & 159 Verzekeringswet moeten steeds nageleefd worden!
VERZEKERING TOT VERGOEDING VAN SCHADE (INDEMNITAIRE VERZEKERINGEN):
Art.55,3° Verzekeringswet
= Verzekering waarbij de verzekeraar zich ertoe verbindt de prestatie te leveren die nodig is om de schade die
de verzekerde geleden heeft of waarvoor hij aansprakelijk is, geheel of gedeeltelijk te vergoeden.
Niet alleen eigen schade (casco), maar ook de schade van derden (BA)
Art. 91-101 Verzekeringswet
Elke schadeverzekering = verzekering tot vergoeding van schade!
Een persoonsverzekering andere dan levensverzekering KAN een verzekering tot vergoeding van schade zijn,
afhankelijk van wat partijen bepaald hebben.
VERZEKERINGEN TOT UITKERING VAN EEN VAST BEDRAG (FORFAITAIRE VERZEKERINGEN):
, Art.55,4° Verzekeringswet
= verzekering waarbij de prestatie van de verzekeraar niet afhankelijk is van de omvang van de schade.
Art.102-104 Verzekeringswet
Een levensverzekering is steeds een verzekering tot uitkering van een vast bedrag!
Een persoonsverzekering andere dan levensverzekering KAN een verzekering tot uitkering van een vast bedrag
zijn, afhankelijk van wat partijen bepaald hebben. Vb. Gewaarborgd inkomen
WETTELIJK VERPLICHTE VERZEKERING:
BA (= burgerlijke aansprakelijkheid) auto
BA jacht
10-jarige aansprakelijkheid architect
Arbeidsongevallenverzekering
BA voor jeugd-, cultuur- en sportvereniging (om subsidies te krijgen)
(deze 5 vanbuiten kennen! belangrijk bij vragen over regres)
CONTRACTUEEL VERPLICHTE VERZEKERING:
= in het beginsel zijn ze vrij te onderschrijven, maar contracten eisen om toch een verzekering aan te gaan.
Bij aangaan van hypotheek: verplichting tot het nemen van een brandverzekering; een schuldsaldoverzekering
(= een levensverzekering die op het ogenblik dat de verzekerde komt te overlijden, dat die verzekering het nog
openstaande saldo van de schuld zal terugbetalen aan de begunstigde).
Maar een brandverzekering is in beginsel niet verplicht.
Vlaams Woninghuurdecreet: wettelijke verplicht voor H en VH om een brandverzekering af te sluiten met de
waarborgen brand en waterschade.
VRIJ TE ONDERSCHRIJVEN VERZEKERING:
Omniumverzekering auto
Levensverzekering voor een gezinshoofd
BA uitbating (in het kader van de professionele verzekeringen)
BA na levering (in het kader van de professionele verzekeringen) = aansprakelijkheidsverzekering die de
aansprakelijkheid dekt van een onderneming die goederen of diensten levert, waarbij nadat de levering is
gebeurd, schade is ontstaan.
VERZEKERING TER BESCHERMING VAN HET PATRIMONIUM:
Brand in een woning: brandverzekering
Diefstal van een videocamera: diefstalverzekering
Stukgaan van een computer: verzekering machinebreuk – verzekering alle risico’s
Totaal verlies van een auto: omniumverzekering
VERZEKERING TER BESCHERMING VAN DE PERSONEN:
Ongeval op het werk: arbeidsongevallenverzekering
Beenbreuk tijdens skivakantie: reisverzekering/hospitalisatieverzekering/repatriëring
Invaliditeit als gevolg van een ongeval: BA auto – BA familiale – inkomstenverzekering kan je ook zien
als een bescherming van het vermogen.
Gewoon overlijden: levensverzekering / uitvaartverzekering
Loonderving bij ziekte: arbeidsongevallenverzekering / gewaarborgd inkomen
