GOEDERENRECHT
Inleiding..................................................................................................................................................9
H1: Enkele Begrippen.........................................................................................................................9
H2: Modernisering van het goederenrecht.........................................................................................9
H3: Belang van het zakenrecht (het vroegere goederenrecht)...........................................................9
H4: zaak- voorwerp – goed – vruchten – opbrengsten – vermogen..................................................10
Indeling van goederen..........................................................................................................................12
H1: Goederen volgens de graad van toe-eigeningsmogelijkheid......................................................12
H2: Goederen volgens hun gebruik..................................................................................................13
H3: Roerende en onroerende goederen...........................................................................................14
H4: Publieke goederen......................................................................................................................15
§1. Openbaar domein...................................................................................................................15
§2. Privaat domein........................................................................................................................16
Zakelijke Hoofdrechten.........................................................................................................................17
H1: Eigendomsrecht.........................................................................................................................17
§1. Kenmerken eigendomsrechten...............................................................................................17
§2. Eigensdomsvorderingen..........................................................................................................18
§3.Bewijs van eigendom...............................................................................................................18
§4. Begrenzingen van het eigendomsrecht van een grond...........................................................18
§5. Het ontstaan van eigendom....................................................................................................19
§6. De oorspronkelijke wijzen van eigendomsoverdracht.............................................................19
verkrijgende verjaring...............................................................................................................19
Bezit......................................................................................................................................20
A. Daden van louter gedogen...............................................................................................................21
B. Hoe komt men tot bezit?..................................................................................................................21
C. Verlies van bezit art. 3.19, §3 BW.....................................................................................................21
D. Bezitsgebreken.................................................................................................................................22
E. Tijdsverloop......................................................................................................................................22
Natrekking................................................................................................................................24
Roerende natrekking.............................................................................................................24
Onroerende natrekking.........................................................................................................25
Verwerking................................................................................................................................25
Vondst.......................................................................................................................................26
1
, Niet-ophaling............................................................................................................................27
H2: Eigendomsbeperkingen..............................................................................................................27
§1. De leer van rechtsmisbruik.....................................................................................................27
§2. Evenwichtsleer........................................................................................................................28
H3: Mede-eigendom.........................................................................................................................29
§1. Toevallige mede-eigendom.....................................................................................................29
Rechten van mede-eigenaars m.b.t. hun onverdeeld deel........................................................30
Rechten van mede-eigenaars m.b.t. het goed zelf....................................................................30
Plichten van mede-eigenaars....................................................................................................31
Einde van de toevallige mede-eigendom..................................................................................31
verdeling...............................................................................................................................31
A. Verloop procedure voor familierechtbank........................................................................................31
B. Hoe gebeurt verdeling?....................................................................................................................31
C. Declaratief karakter van verdeling....................................................................................................32
§2. Vrijwillige mede-eigendom.....................................................................................................32
Einde van vrijwillige mede-eigendom.......................................................................................32
§3. Gedwongen mede-eigendom.................................................................................................33
Rechten van de mede-eigenaars m.b.t. hun onverdeeld deel...................................................33
Rechten van mede-eigenaars m.b.t. hele goed.........................................................................33
Plichten van de mede-eigenaars...............................................................................................33
H4: Appartementsrecht....................................................................................................................34
§1. Toepassingsvoorwaarden........................................................................................................34
§2. Statuten van het gebouw........................................................................................................34
De basisakte..............................................................................................................................35
Regelement van mede-eigendom.............................................................................................35
Regelement van interne orde...................................................................................................35
§3. Ontstaan rechtstoestand.........................................................................................................36
§4. Vereniging van mede-eigenaars..............................................................................................36
§5. De organen van de vereniging van mede-eigenaars...............................................................37
Algemene vergadering van mede-eigenaars.............................................................................37
Beraadslaging en stemming..................................................................................................37
Bescherming van de minderheid..........................................................................................39
Notulen.................................................................................................................................39
tegenwerpelijkheid beslissingen...........................................................................................39
2
, Deelverenigingen..................................................................................................................39
De syndicus...............................................................................................................................39
Benoeming............................................................................................................................40
Raad van mede-eigendom........................................................................................................40
Commissaris van de rekeningen................................................................................................40
Ontbinding van de vereniging van mede-eigenaars..................................................................40
§6. Overdracht van privatieve kavel..............................................................................................40
Informatie.................................................................................................................................41
Achterstallige kosten.................................................................................................................41
Mandeligheid........................................................................................................................................43
Zakelijke gebruiksrechten.....................................................................................................................44
H1: Vruchtgebruik.............................................................................................................................44
§1. Bijzonder vruchtgebruik: recht van bewoning........................................................................44
§2. Kenmerken..............................................................................................................................44
§3. Goederen................................................................................................................................45
§4. Vestiging..................................................................................................................................45
§5. Modaliteiten...........................................................................................................................46
§6. Rechten van partijen...............................................................................................................46
Rechten op het recht van Vruchtgebruik..................................................................................46
Gebruik van het goed................................................................................................................46
Behoud van het goed................................................................................................................47
Beheer van het goed - belangrijk..............................................................................................47
Genot van het goed..................................................................................................................47
beschikking over het goed........................................................................................................47
Bezoekrecht van blote eigenaar................................................................................................48
§7. Plichten van de partijen..........................................................................................................48
beschrijving van goederen........................................................................................................48
Verzekeringsplicht van de vruchtgebruiker...............................................................................48
vordering in rechten i.v.m. het goed.........................................................................................48
Onderhoudsherstellingen – grove herstellingen.......................................................................48
Lasten van het goed..................................................................................................................49
correlatieve schulden................................................................................................................49
§8. Tenietgaan van het vruchtgebruik...........................................................................................49
Bijzondere wijze van tenietgaan: omzetting - belangrijk...........................................................49
3
, Gevolgen van tenietgaan..........................................................................................................49
voorwerp van de restitutie....................................................................................................49
teruggaveplicht na bevoegde vervreemding van het goed...................................................50
Lot van de door de vruchtgebruiker verrichtte verbeteringswerken.....................................50
H2: Erfpacht......................................................................................................................................50
§1. Definitie..................................................................................................................................50
§2. Duurtijd...................................................................................................................................51
§3. Verkrijging...............................................................................................................................51
Wijzen van verkrijging...............................................................................................................51
Vestiging bij overeenkomst.......................................................................................................51
§4. Rechten en plichten van partijen............................................................................................52
beschikking over het erfpachtrecht..........................................................................................52
Gebruik en genot......................................................................................................................52
Gebruiksbevoegdheid...........................................................................................................52
Genotsbevoegdheid..............................................................................................................52
Lasten.......................................................................................................................................52
onderhoud en herstellingen.....................................................................................................53
§5. tenietgaan...............................................................................................................................53
Algemene wijzen van tenietgaan van zakelijke rechten............................................................53
Bijzondere wijzen van tenietgaan van zakelijke gebruiksrechten..............................................53
Tenietgaan voor minimumduur van 15 jaar is verstreken.....................................................54
specifieke wijze van tenietgaan erfpachtrecht..........................................................................54
gevolgen van het tenietgaan.....................................................................................................54
Natrekking............................................................................................................................54
Vergoeding............................................................................................................................54
H3: Opstalrecht.................................................................................................................................55
§1. Definitie..................................................................................................................................55
Tijdelijk eigendomsrecht...........................................................................................................55
§2. Duurtijd...................................................................................................................................55
§3. Verkrijging...............................................................................................................................56
Zelfstandig opstalrecht..............................................................................................................56
Wijzen van verkrijging...........................................................................................................56
Vestiging bij overeenkomst...................................................................................................56
Accessoir opstalrecht................................................................................................................57
4
, §4. Rechten en plichten van partijen............................................................................................57
Beschikking over het opstalrecht..............................................................................................57
Tijdelijk eigendomsrecht...........................................................................................................57
bouwwerken en beplantingen..................................................................................................58
Lasten.......................................................................................................................................58
Onderhoud en herstellingen.....................................................................................................58
§5. Tenietgaan...............................................................................................................................58
algemene wijzen van tenietgaan van zakelijke rechten.............................................................58
bijzondere wijzen van tenietgaan van zakelijke gebruiksrechten..............................................59
specifieke wijze van tenietgaan van opstalrecht.......................................................................59
gevolgen van tenietgaan...........................................................................................................59
Natrekking............................................................................................................................59
Vergoeding............................................................................................................................59
H4: Erfdienstbaarheden....................................................................................................................60
§1. Definitie..................................................................................................................................60
Last...........................................................................................................................................60
Van andermans ORG.................................................................................................................60
vergelijking andere zakelijke gebruiksrechten...........................................................................61
§2. Indelingen...............................................................................................................................61
Zichtbare erfdienstbaarheden..................................................................................................61
Onzichtbare erfdienstbaarheden..............................................................................................61
§3. Erfdienstbaarheden door menselijk handelen........................................................................61
Verkrijging.................................................................................................................................62
rechtshandeling....................................................................................................................62
Verkrijgende verjaring...........................................................................................................62
Bestemming door de eigenaar..............................................................................................62
rechten en plichten van partijen...............................................................................................63
Gebruik en omvang...............................................................................................................63
Werkzaamheden en bouwwerken op het lijdend erf............................................................63
A. Wie moet dan de kosten dragen?.....................................................................................................63
Toestand van het lijdend erf..................................................................................................63
A. Is de verplaatsing van de uitoefening van de EDBH mogelijk?..........................................................64
Toestand van het heersend erf.............................................................................................64
Tenietgaan................................................................................................................................64
5
, Algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten...............................................................64
Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten.................................................64
Specifieke wijze van tenietgaan erfdienstbaarheden............................................................65
§4. Wettelijke erfdienstbaarheden...............................................................................................65
Afstanden..................................................................................................................................65
Afstanden van vensters, muuropeningen en soortgelijke werken........................................65
Afstand voor beplantingen....................................................................................................66
Overhangede takken en wortels...........................................................................................66
Ingeslotenheid/EDBH van uitweg.............................................................................................67
Verkrijging en vaststelling van deze EDBH:............................................................................67
Verplaatsing van de ligging?..................................................................................................67
Afschaffing van de EDBH?.....................................................................................................67
Zakelijke zekerheden............................................................................................................................69
§1. Begrip en belang.....................................................................................................................69
zakelijke zekerheden.................................................................................................................69
gemeenschappelijke kenmerken...........................................................................................69
verhaalsrecht SE....................................................................................................................69
Samenloop van SE’s..............................................................................................................69
§2. Hypotheek..............................................................................................................................70
Totstandkoming........................................................................................................................70
Conventionele hypotheek.....................................................................................................70
A. Algemene geldigheidsvereisten van contracten...............................................................................70
B. Bijzondere vormvereisten.................................................................................................................70
C. Tegenwerpelijkheid...........................................................................................................................71
wettelijke hypotheek............................................................................................................71
uitoefening................................................................................................................................71
Rangorde...............................................................................................................................71
A. I.g.v. meerdere hypotheken op eenzelfde goed................................................................................71
B. Voorrechten > hypotheken...............................................................................................................71
§3. (Bijzondere) voorrechten........................................................................................................71
Totstandkoming........................................................................................................................72
Algemene voorrechten op roerende en onroerende goederen............................................72
Algemene voorrechten op roerende goederen.....................................................................72
Bijzondere voorrechten op roerende goederen....................................................................73
6
, bijzondere voorrechten op onroerende goederen................................................................74
Uitoefening...............................................................................................................................74
Rangorde...............................................................................................................................74
§4. Pand........................................................................................................................................75
totstandkoming.........................................................................................................................75
tegenwerpelijkheid pandrecht..............................................................................................75
uitoefening................................................................................................................................75
voorrang & volgrecht............................................................................................................75
Rangorde...............................................................................................................................75
§5. Retentierecht..........................................................................................................................76
recht van voorrang retentor......................................................................................................76
Verkrijging van zakelijke rechten...........................................................................................................77
H1: Oorspronkelijke verkrijgingswijzen.............................................................................................77
H2: Afgeleide verkrijgingswijzen.......................................................................................................77
§1. Voorwaarden overdracht/vestiging.........................................................................................77
§2. Tijdstip overdracht/vestiging...................................................................................................77
Publiciteit..............................................................................................................................................78
H1: publiciteit – RG...........................................................................................................................78
§1. Overdracht/vestiging zakelijk recht op RG..............................................................................78
H2: publiciteit – ORG........................................................................................................................78
§1. Overschrijving.........................................................................................................................78
begrip en vormvereisten...........................................................................................................78
voorwerp..................................................................................................................................78
rechtsgevolgen..........................................................................................................................79
§2. Inschrijving..............................................................................................................................80
§3. Kantmelding............................................................................................................................80
Zakelijke rechten: gemeenschappelijke principes.................................................................................81
H1: Algemene regels over zakelijke rechten.....................................................................................81
§1. Numerus clausus-beginsel......................................................................................................81
§2. Anterioriteitsbeginsel.............................................................................................................81
§3. Volgrecht.................................................................................................................................81
§4. Voorrang.................................................................................................................................81
§5. Beschikkingsbevoegdheid.......................................................................................................82
H2: Algemene regels over het voorwerp van zakelijke rechten........................................................82
7
, §1. Voorwerp................................................................................................................................82
§2. Specialiteitsbeginsel................................................................................................................82
§3. Eenheidsbeginsel....................................................................................................................82
Inherent bestanddeel...............................................................................................................82
Gevolgen...................................................................................................................................83
§4. Accessoriumregel....................................................................................................................83
Gevolgen...................................................................................................................................83
§5. Zakelijke subrogatie................................................................................................................83
§6. Verwerking..............................................................................................................................84
eigenaar nieuw goed?...............................................................................................................84
bewerking door eigenaar......................................................................................................84
Bewerking door derde..........................................................................................................84
§7. Vermenging.............................................................................................................................84
H3: Algemene regels over het verkrijgen en tenietgaan van zakelijke rechten.................................85
§1. Vekrijging van zakelijke rechten (zie p 76)...............................................................................85
§2. Tenietgaan van zakelijke rechten.............................................................................................85
algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten...................................................................85
bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten.....................................................85
bescherming derden te goeder trouw......................................................................................86
8
,INLEIDING
H1: ENKELE BEGRIPPEN
Vermogensrecht Het recht tot regeling van de patrimoniale subjectieve rechten
Goederenrecht Een onderdeel van het vermogensrecht
Patrimoniaal Op geld waardeerbaar
Drie soorten Zakelijke rechten = bekijken we in goederenrecht
patrimoniale
Vorderingsrechten = zien we bij verbintenissenrecht
subjectieve rechten
Intellectuele rechten = zien we bij intellectuele rechten
Vorderingsrechten Bieden een rechtssubject een recht op een prestatie van een ander
rechtssubject – de rechtsverhouding tussen rechtssubjecten
Prestatie Iets doen, iets niet doen (iets laten), iets geven of iets te garanderen
Intellectuele Geven de titularis een tijdelijk en exclusief exploitatierecht op een
rechten originele creatie van de menselijke geest
Zakelijke rechten Zijn patrimoniale rechten en geven een rechtssubject een
rechtstreeks zeggenschap over een bepaalde zaak – verhouding
mens/zaak en zijn beperkt: numurus clausus beginsel
Zakelijke - Meest volkomen zakelijk recht = het eigendomsrecht
hoofdrechten - Variant eigendomsrecht = het mede-eigendomsrecht
Zakelijke Dit zijn zakelijke rechten met minder omvangrijke zeggenschap op de
gebruiksrechten zaak: erfdienstbaarheden, vruchtgebruik, erfpacht en opstalrecht
Bijkomende Dit zijn de zakelijke zekerheden
zakelijke rechten
= accesorium (bijzaak) van een schuldvordering – zij waarborgen deze
schuldvordering: bijzondere voorrechten, pand, hypotheek en
retentierecht
H2: MODERNISERING VAN HET GOEDERENRECHT
Het goederenrecht komt voor in het Burgerlijk Wetboek van 1804 die gericht was op een agrarische
samenleving. Na de Franse revolutie, in de tijd van Napoleon.
Het was nauwelijks gewijzigd sindsdien tot de recente hervorming waarbij het nu gemoderniseerd is
en waarbij de doctrine en rechtspraak grotendeels is ingewerkt in het nieuwe goederenrecht.
Boek 3 van het Burgerlijke Wetboek trad in werking op 1 september 2021 maar ook het oude recht is
nog steeds van toepassing en heeft dus nog belang.
H3: BELANG VAN HET ZAKENRECHT (HET VROEGERE GOEDERENRECHT)
Een goede juridische regeling van de toekenning van zakelijke rechten is goed voor de welvaart. Het
bepaalt de maatschappelijke welvaart en is een juridisch duidelijke en beschermde manier van
verduidelijken van wat je hebt. Zo is het eigendomsrecht nu ook een grondrecht.
9
, Cruciaal hiervoor is het publiciteitssysteem omdat het duidelijk maakt voor derden wie nu op een
bepaald moment eigenaar is van wat – snel en met zekerheden weten wie welk vermogen heeft, is
nuttig voor de medecontractant en de overheid.
H4: ZAAK- VOORWERP – GOED – VRUCHTEN – OPBRENGSTEN –
VERMOGEN
Zaak Al wat bestaat, met uitzondering van de mens – geen strikt juridisch
begrip
Goederen Alle voorwerpen die vatbaar zijn voor toe-eigening met inbegrip van de
vermogensrechten – en de vermogensrechten zelf zijn ook goederen
art. 3.41 BW
Voorwerp Wat geen persoon en geen dier is, ongeacht of het voorwerp natuurlijk
of kunstmatig, lichamelijk of onlichamelijk is (want dieren hebben een
gevoelswaarde en biologische noden dus zij zijn een bijzondere
categorie art. 3.38 BW)
Lichamelijke Voorwerpen die zintuiglijk (zien, voelen, horen, ruiken, proeven)
voorwerpen kunnen waargenomen worden en worden gemeten middels een
momentopname bv. elektriciteit & gas zijn lichamelijk maar een
schuldvordering is onlichamelijk art. 3.40 BW
Vruchten Datgene wat een goed periodiek voortbrengt zonder dat dit de
substantie van het goed zelf wijzigt, ongeacht of dit uit zichzelf gebeurt
of als gevolg van de valorisatie ervan bv. huurgelden die een verhuring
van een gebouw opbrengen
Opbrengsten Datgene wat een goed opbrengt maar waardoor de waarde van het
goed onmiddellijk of geleidelijk wordt verminderd – deze putten het
goed uit: bv. oliebron (exploitatie) art. 3.42 BW
Vermogen Juridische algemeenheid die het geheel van de bestaande en
toekomstige goederen (baten) en verbintenissen (lasten) omvat: elke
persoon heeft één vermogen: juridische algemeenheid (actief en
passief) – je staat met heel je vermogen in voor al je schulden, ook het
vermogen in zijn toekomstige evolutie = belang voor het erfrecht en
het verbintenissenrecht
Belang van een vermogen voor het erfrecht: Wanneer je sterft gaat heel je vermogen door naar je
erfopvolgers – wettelijk of testamentair, nalatenschap verwerpen is ook mogelijk en kan zo
uiteindelijk bij de BE staat terecht komen maar dan mag je geen daden van beschikking gesteld
hebben anders heb je zuiver aanvaard. Je kan ook een afgescheiden vermogen creëren: aanvaarden
onder voorrecht van boedelbeschrijving 1 – akte bij notaris (ook zo bij aanvaarding) bv. je wil eerst
afwachten aan hoeveel het geërfde huis zal verkocht worden alvorens je toezegt in de nalatenschap
Modern recht: principe van eenheid van het vermogen = ieder rechtssubject heeft 1 vermogen,
wanneer u een schuld heeft die u niet voldoet, kan de SE zich richten tot ganse vermogen. Je staat
met je ganse vermogen in voor je rechten & plichten
Uitzonderingen:
o Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving en kwaliteitsrekening
1
Let op! Telkens iets uit die nalatenschap wordt verkocht, moet dit voor de rechtbank voorgelegd worden
10
Inleiding..................................................................................................................................................9
H1: Enkele Begrippen.........................................................................................................................9
H2: Modernisering van het goederenrecht.........................................................................................9
H3: Belang van het zakenrecht (het vroegere goederenrecht)...........................................................9
H4: zaak- voorwerp – goed – vruchten – opbrengsten – vermogen..................................................10
Indeling van goederen..........................................................................................................................12
H1: Goederen volgens de graad van toe-eigeningsmogelijkheid......................................................12
H2: Goederen volgens hun gebruik..................................................................................................13
H3: Roerende en onroerende goederen...........................................................................................14
H4: Publieke goederen......................................................................................................................15
§1. Openbaar domein...................................................................................................................15
§2. Privaat domein........................................................................................................................16
Zakelijke Hoofdrechten.........................................................................................................................17
H1: Eigendomsrecht.........................................................................................................................17
§1. Kenmerken eigendomsrechten...............................................................................................17
§2. Eigensdomsvorderingen..........................................................................................................18
§3.Bewijs van eigendom...............................................................................................................18
§4. Begrenzingen van het eigendomsrecht van een grond...........................................................18
§5. Het ontstaan van eigendom....................................................................................................19
§6. De oorspronkelijke wijzen van eigendomsoverdracht.............................................................19
verkrijgende verjaring...............................................................................................................19
Bezit......................................................................................................................................20
A. Daden van louter gedogen...............................................................................................................21
B. Hoe komt men tot bezit?..................................................................................................................21
C. Verlies van bezit art. 3.19, §3 BW.....................................................................................................21
D. Bezitsgebreken.................................................................................................................................22
E. Tijdsverloop......................................................................................................................................22
Natrekking................................................................................................................................24
Roerende natrekking.............................................................................................................24
Onroerende natrekking.........................................................................................................25
Verwerking................................................................................................................................25
Vondst.......................................................................................................................................26
1
, Niet-ophaling............................................................................................................................27
H2: Eigendomsbeperkingen..............................................................................................................27
§1. De leer van rechtsmisbruik.....................................................................................................27
§2. Evenwichtsleer........................................................................................................................28
H3: Mede-eigendom.........................................................................................................................29
§1. Toevallige mede-eigendom.....................................................................................................29
Rechten van mede-eigenaars m.b.t. hun onverdeeld deel........................................................30
Rechten van mede-eigenaars m.b.t. het goed zelf....................................................................30
Plichten van mede-eigenaars....................................................................................................31
Einde van de toevallige mede-eigendom..................................................................................31
verdeling...............................................................................................................................31
A. Verloop procedure voor familierechtbank........................................................................................31
B. Hoe gebeurt verdeling?....................................................................................................................31
C. Declaratief karakter van verdeling....................................................................................................32
§2. Vrijwillige mede-eigendom.....................................................................................................32
Einde van vrijwillige mede-eigendom.......................................................................................32
§3. Gedwongen mede-eigendom.................................................................................................33
Rechten van de mede-eigenaars m.b.t. hun onverdeeld deel...................................................33
Rechten van mede-eigenaars m.b.t. hele goed.........................................................................33
Plichten van de mede-eigenaars...............................................................................................33
H4: Appartementsrecht....................................................................................................................34
§1. Toepassingsvoorwaarden........................................................................................................34
§2. Statuten van het gebouw........................................................................................................34
De basisakte..............................................................................................................................35
Regelement van mede-eigendom.............................................................................................35
Regelement van interne orde...................................................................................................35
§3. Ontstaan rechtstoestand.........................................................................................................36
§4. Vereniging van mede-eigenaars..............................................................................................36
§5. De organen van de vereniging van mede-eigenaars...............................................................37
Algemene vergadering van mede-eigenaars.............................................................................37
Beraadslaging en stemming..................................................................................................37
Bescherming van de minderheid..........................................................................................39
Notulen.................................................................................................................................39
tegenwerpelijkheid beslissingen...........................................................................................39
2
, Deelverenigingen..................................................................................................................39
De syndicus...............................................................................................................................39
Benoeming............................................................................................................................40
Raad van mede-eigendom........................................................................................................40
Commissaris van de rekeningen................................................................................................40
Ontbinding van de vereniging van mede-eigenaars..................................................................40
§6. Overdracht van privatieve kavel..............................................................................................40
Informatie.................................................................................................................................41
Achterstallige kosten.................................................................................................................41
Mandeligheid........................................................................................................................................43
Zakelijke gebruiksrechten.....................................................................................................................44
H1: Vruchtgebruik.............................................................................................................................44
§1. Bijzonder vruchtgebruik: recht van bewoning........................................................................44
§2. Kenmerken..............................................................................................................................44
§3. Goederen................................................................................................................................45
§4. Vestiging..................................................................................................................................45
§5. Modaliteiten...........................................................................................................................46
§6. Rechten van partijen...............................................................................................................46
Rechten op het recht van Vruchtgebruik..................................................................................46
Gebruik van het goed................................................................................................................46
Behoud van het goed................................................................................................................47
Beheer van het goed - belangrijk..............................................................................................47
Genot van het goed..................................................................................................................47
beschikking over het goed........................................................................................................47
Bezoekrecht van blote eigenaar................................................................................................48
§7. Plichten van de partijen..........................................................................................................48
beschrijving van goederen........................................................................................................48
Verzekeringsplicht van de vruchtgebruiker...............................................................................48
vordering in rechten i.v.m. het goed.........................................................................................48
Onderhoudsherstellingen – grove herstellingen.......................................................................48
Lasten van het goed..................................................................................................................49
correlatieve schulden................................................................................................................49
§8. Tenietgaan van het vruchtgebruik...........................................................................................49
Bijzondere wijze van tenietgaan: omzetting - belangrijk...........................................................49
3
, Gevolgen van tenietgaan..........................................................................................................49
voorwerp van de restitutie....................................................................................................49
teruggaveplicht na bevoegde vervreemding van het goed...................................................50
Lot van de door de vruchtgebruiker verrichtte verbeteringswerken.....................................50
H2: Erfpacht......................................................................................................................................50
§1. Definitie..................................................................................................................................50
§2. Duurtijd...................................................................................................................................51
§3. Verkrijging...............................................................................................................................51
Wijzen van verkrijging...............................................................................................................51
Vestiging bij overeenkomst.......................................................................................................51
§4. Rechten en plichten van partijen............................................................................................52
beschikking over het erfpachtrecht..........................................................................................52
Gebruik en genot......................................................................................................................52
Gebruiksbevoegdheid...........................................................................................................52
Genotsbevoegdheid..............................................................................................................52
Lasten.......................................................................................................................................52
onderhoud en herstellingen.....................................................................................................53
§5. tenietgaan...............................................................................................................................53
Algemene wijzen van tenietgaan van zakelijke rechten............................................................53
Bijzondere wijzen van tenietgaan van zakelijke gebruiksrechten..............................................53
Tenietgaan voor minimumduur van 15 jaar is verstreken.....................................................54
specifieke wijze van tenietgaan erfpachtrecht..........................................................................54
gevolgen van het tenietgaan.....................................................................................................54
Natrekking............................................................................................................................54
Vergoeding............................................................................................................................54
H3: Opstalrecht.................................................................................................................................55
§1. Definitie..................................................................................................................................55
Tijdelijk eigendomsrecht...........................................................................................................55
§2. Duurtijd...................................................................................................................................55
§3. Verkrijging...............................................................................................................................56
Zelfstandig opstalrecht..............................................................................................................56
Wijzen van verkrijging...........................................................................................................56
Vestiging bij overeenkomst...................................................................................................56
Accessoir opstalrecht................................................................................................................57
4
, §4. Rechten en plichten van partijen............................................................................................57
Beschikking over het opstalrecht..............................................................................................57
Tijdelijk eigendomsrecht...........................................................................................................57
bouwwerken en beplantingen..................................................................................................58
Lasten.......................................................................................................................................58
Onderhoud en herstellingen.....................................................................................................58
§5. Tenietgaan...............................................................................................................................58
algemene wijzen van tenietgaan van zakelijke rechten.............................................................58
bijzondere wijzen van tenietgaan van zakelijke gebruiksrechten..............................................59
specifieke wijze van tenietgaan van opstalrecht.......................................................................59
gevolgen van tenietgaan...........................................................................................................59
Natrekking............................................................................................................................59
Vergoeding............................................................................................................................59
H4: Erfdienstbaarheden....................................................................................................................60
§1. Definitie..................................................................................................................................60
Last...........................................................................................................................................60
Van andermans ORG.................................................................................................................60
vergelijking andere zakelijke gebruiksrechten...........................................................................61
§2. Indelingen...............................................................................................................................61
Zichtbare erfdienstbaarheden..................................................................................................61
Onzichtbare erfdienstbaarheden..............................................................................................61
§3. Erfdienstbaarheden door menselijk handelen........................................................................61
Verkrijging.................................................................................................................................62
rechtshandeling....................................................................................................................62
Verkrijgende verjaring...........................................................................................................62
Bestemming door de eigenaar..............................................................................................62
rechten en plichten van partijen...............................................................................................63
Gebruik en omvang...............................................................................................................63
Werkzaamheden en bouwwerken op het lijdend erf............................................................63
A. Wie moet dan de kosten dragen?.....................................................................................................63
Toestand van het lijdend erf..................................................................................................63
A. Is de verplaatsing van de uitoefening van de EDBH mogelijk?..........................................................64
Toestand van het heersend erf.............................................................................................64
Tenietgaan................................................................................................................................64
5
, Algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten...............................................................64
Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten.................................................64
Specifieke wijze van tenietgaan erfdienstbaarheden............................................................65
§4. Wettelijke erfdienstbaarheden...............................................................................................65
Afstanden..................................................................................................................................65
Afstanden van vensters, muuropeningen en soortgelijke werken........................................65
Afstand voor beplantingen....................................................................................................66
Overhangede takken en wortels...........................................................................................66
Ingeslotenheid/EDBH van uitweg.............................................................................................67
Verkrijging en vaststelling van deze EDBH:............................................................................67
Verplaatsing van de ligging?..................................................................................................67
Afschaffing van de EDBH?.....................................................................................................67
Zakelijke zekerheden............................................................................................................................69
§1. Begrip en belang.....................................................................................................................69
zakelijke zekerheden.................................................................................................................69
gemeenschappelijke kenmerken...........................................................................................69
verhaalsrecht SE....................................................................................................................69
Samenloop van SE’s..............................................................................................................69
§2. Hypotheek..............................................................................................................................70
Totstandkoming........................................................................................................................70
Conventionele hypotheek.....................................................................................................70
A. Algemene geldigheidsvereisten van contracten...............................................................................70
B. Bijzondere vormvereisten.................................................................................................................70
C. Tegenwerpelijkheid...........................................................................................................................71
wettelijke hypotheek............................................................................................................71
uitoefening................................................................................................................................71
Rangorde...............................................................................................................................71
A. I.g.v. meerdere hypotheken op eenzelfde goed................................................................................71
B. Voorrechten > hypotheken...............................................................................................................71
§3. (Bijzondere) voorrechten........................................................................................................71
Totstandkoming........................................................................................................................72
Algemene voorrechten op roerende en onroerende goederen............................................72
Algemene voorrechten op roerende goederen.....................................................................72
Bijzondere voorrechten op roerende goederen....................................................................73
6
, bijzondere voorrechten op onroerende goederen................................................................74
Uitoefening...............................................................................................................................74
Rangorde...............................................................................................................................74
§4. Pand........................................................................................................................................75
totstandkoming.........................................................................................................................75
tegenwerpelijkheid pandrecht..............................................................................................75
uitoefening................................................................................................................................75
voorrang & volgrecht............................................................................................................75
Rangorde...............................................................................................................................75
§5. Retentierecht..........................................................................................................................76
recht van voorrang retentor......................................................................................................76
Verkrijging van zakelijke rechten...........................................................................................................77
H1: Oorspronkelijke verkrijgingswijzen.............................................................................................77
H2: Afgeleide verkrijgingswijzen.......................................................................................................77
§1. Voorwaarden overdracht/vestiging.........................................................................................77
§2. Tijdstip overdracht/vestiging...................................................................................................77
Publiciteit..............................................................................................................................................78
H1: publiciteit – RG...........................................................................................................................78
§1. Overdracht/vestiging zakelijk recht op RG..............................................................................78
H2: publiciteit – ORG........................................................................................................................78
§1. Overschrijving.........................................................................................................................78
begrip en vormvereisten...........................................................................................................78
voorwerp..................................................................................................................................78
rechtsgevolgen..........................................................................................................................79
§2. Inschrijving..............................................................................................................................80
§3. Kantmelding............................................................................................................................80
Zakelijke rechten: gemeenschappelijke principes.................................................................................81
H1: Algemene regels over zakelijke rechten.....................................................................................81
§1. Numerus clausus-beginsel......................................................................................................81
§2. Anterioriteitsbeginsel.............................................................................................................81
§3. Volgrecht.................................................................................................................................81
§4. Voorrang.................................................................................................................................81
§5. Beschikkingsbevoegdheid.......................................................................................................82
H2: Algemene regels over het voorwerp van zakelijke rechten........................................................82
7
, §1. Voorwerp................................................................................................................................82
§2. Specialiteitsbeginsel................................................................................................................82
§3. Eenheidsbeginsel....................................................................................................................82
Inherent bestanddeel...............................................................................................................82
Gevolgen...................................................................................................................................83
§4. Accessoriumregel....................................................................................................................83
Gevolgen...................................................................................................................................83
§5. Zakelijke subrogatie................................................................................................................83
§6. Verwerking..............................................................................................................................84
eigenaar nieuw goed?...............................................................................................................84
bewerking door eigenaar......................................................................................................84
Bewerking door derde..........................................................................................................84
§7. Vermenging.............................................................................................................................84
H3: Algemene regels over het verkrijgen en tenietgaan van zakelijke rechten.................................85
§1. Vekrijging van zakelijke rechten (zie p 76)...............................................................................85
§2. Tenietgaan van zakelijke rechten.............................................................................................85
algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten...................................................................85
bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten.....................................................85
bescherming derden te goeder trouw......................................................................................86
8
,INLEIDING
H1: ENKELE BEGRIPPEN
Vermogensrecht Het recht tot regeling van de patrimoniale subjectieve rechten
Goederenrecht Een onderdeel van het vermogensrecht
Patrimoniaal Op geld waardeerbaar
Drie soorten Zakelijke rechten = bekijken we in goederenrecht
patrimoniale
Vorderingsrechten = zien we bij verbintenissenrecht
subjectieve rechten
Intellectuele rechten = zien we bij intellectuele rechten
Vorderingsrechten Bieden een rechtssubject een recht op een prestatie van een ander
rechtssubject – de rechtsverhouding tussen rechtssubjecten
Prestatie Iets doen, iets niet doen (iets laten), iets geven of iets te garanderen
Intellectuele Geven de titularis een tijdelijk en exclusief exploitatierecht op een
rechten originele creatie van de menselijke geest
Zakelijke rechten Zijn patrimoniale rechten en geven een rechtssubject een
rechtstreeks zeggenschap over een bepaalde zaak – verhouding
mens/zaak en zijn beperkt: numurus clausus beginsel
Zakelijke - Meest volkomen zakelijk recht = het eigendomsrecht
hoofdrechten - Variant eigendomsrecht = het mede-eigendomsrecht
Zakelijke Dit zijn zakelijke rechten met minder omvangrijke zeggenschap op de
gebruiksrechten zaak: erfdienstbaarheden, vruchtgebruik, erfpacht en opstalrecht
Bijkomende Dit zijn de zakelijke zekerheden
zakelijke rechten
= accesorium (bijzaak) van een schuldvordering – zij waarborgen deze
schuldvordering: bijzondere voorrechten, pand, hypotheek en
retentierecht
H2: MODERNISERING VAN HET GOEDERENRECHT
Het goederenrecht komt voor in het Burgerlijk Wetboek van 1804 die gericht was op een agrarische
samenleving. Na de Franse revolutie, in de tijd van Napoleon.
Het was nauwelijks gewijzigd sindsdien tot de recente hervorming waarbij het nu gemoderniseerd is
en waarbij de doctrine en rechtspraak grotendeels is ingewerkt in het nieuwe goederenrecht.
Boek 3 van het Burgerlijke Wetboek trad in werking op 1 september 2021 maar ook het oude recht is
nog steeds van toepassing en heeft dus nog belang.
H3: BELANG VAN HET ZAKENRECHT (HET VROEGERE GOEDERENRECHT)
Een goede juridische regeling van de toekenning van zakelijke rechten is goed voor de welvaart. Het
bepaalt de maatschappelijke welvaart en is een juridisch duidelijke en beschermde manier van
verduidelijken van wat je hebt. Zo is het eigendomsrecht nu ook een grondrecht.
9
, Cruciaal hiervoor is het publiciteitssysteem omdat het duidelijk maakt voor derden wie nu op een
bepaald moment eigenaar is van wat – snel en met zekerheden weten wie welk vermogen heeft, is
nuttig voor de medecontractant en de overheid.
H4: ZAAK- VOORWERP – GOED – VRUCHTEN – OPBRENGSTEN –
VERMOGEN
Zaak Al wat bestaat, met uitzondering van de mens – geen strikt juridisch
begrip
Goederen Alle voorwerpen die vatbaar zijn voor toe-eigening met inbegrip van de
vermogensrechten – en de vermogensrechten zelf zijn ook goederen
art. 3.41 BW
Voorwerp Wat geen persoon en geen dier is, ongeacht of het voorwerp natuurlijk
of kunstmatig, lichamelijk of onlichamelijk is (want dieren hebben een
gevoelswaarde en biologische noden dus zij zijn een bijzondere
categorie art. 3.38 BW)
Lichamelijke Voorwerpen die zintuiglijk (zien, voelen, horen, ruiken, proeven)
voorwerpen kunnen waargenomen worden en worden gemeten middels een
momentopname bv. elektriciteit & gas zijn lichamelijk maar een
schuldvordering is onlichamelijk art. 3.40 BW
Vruchten Datgene wat een goed periodiek voortbrengt zonder dat dit de
substantie van het goed zelf wijzigt, ongeacht of dit uit zichzelf gebeurt
of als gevolg van de valorisatie ervan bv. huurgelden die een verhuring
van een gebouw opbrengen
Opbrengsten Datgene wat een goed opbrengt maar waardoor de waarde van het
goed onmiddellijk of geleidelijk wordt verminderd – deze putten het
goed uit: bv. oliebron (exploitatie) art. 3.42 BW
Vermogen Juridische algemeenheid die het geheel van de bestaande en
toekomstige goederen (baten) en verbintenissen (lasten) omvat: elke
persoon heeft één vermogen: juridische algemeenheid (actief en
passief) – je staat met heel je vermogen in voor al je schulden, ook het
vermogen in zijn toekomstige evolutie = belang voor het erfrecht en
het verbintenissenrecht
Belang van een vermogen voor het erfrecht: Wanneer je sterft gaat heel je vermogen door naar je
erfopvolgers – wettelijk of testamentair, nalatenschap verwerpen is ook mogelijk en kan zo
uiteindelijk bij de BE staat terecht komen maar dan mag je geen daden van beschikking gesteld
hebben anders heb je zuiver aanvaard. Je kan ook een afgescheiden vermogen creëren: aanvaarden
onder voorrecht van boedelbeschrijving 1 – akte bij notaris (ook zo bij aanvaarding) bv. je wil eerst
afwachten aan hoeveel het geërfde huis zal verkocht worden alvorens je toezegt in de nalatenschap
Modern recht: principe van eenheid van het vermogen = ieder rechtssubject heeft 1 vermogen,
wanneer u een schuld heeft die u niet voldoet, kan de SE zich richten tot ganse vermogen. Je staat
met je ganse vermogen in voor je rechten & plichten
Uitzonderingen:
o Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving en kwaliteitsrekening
1
Let op! Telkens iets uit die nalatenschap wordt verkocht, moet dit voor de rechtbank voorgelegd worden
10
