Orthopedagogische werkvelden en beleid
H4: BEGELEIDING, OPVANG EN
ONDERSTEUNING VAN PERSONEN MET
EEN BEPERKING
HISTORISCH OVERZICHT
Federale overheid:
Vlaanderen à 13 departementen waaronder welzijn (minister: caroline Gennez) à verantwoordelijk voor het
beleid van personen met een verstandelijke beperking
HET GEMEENTEFONDS EN SPECIAAL ONDERSTANDSFONDS (1876-1960)
1876: start oprichting van het gemeentefonds
• Dit gemeentefonds gaf aan de gemeenten de opdracht te zorgen voor onderhoud en verzorging.
• De subsidiëring van die zorg viel niet volledig ten laste van de gemeenten, maar werd verdeeld:
o 1/8 voor rekening van de gemeente
o 3/8 ten laste van de provincie van waar de persoon met een beperking afkomstig was
o 4/8 via een staatstoelage
1920: het speciaal onderstandsfonds nam de opdracht van de gemeenten over
• Het speciaal onderstandsfonds voorzag een dagprijs als tussenkomst in het onderhoud en de verzorging
• De aanvraag tot tussenkomst werd ingediend bij het OCMW of de provinciegouverneur
HET RIJKSFONDS EN FONDS 81 (1963 – 1990)
Het rijksfonds voor de sociale reclassering van minder-validen werd in 1963 opgericht met volgende
doelstellingen:
• Het nemen van alle nodige maatregelen voor re-intergratie van personen met een beperking in het
economisch en maatschappelijk leven
• Het bevorderen van de functionele revalidatie en de sociale reclassering van personen met een
beperking
• dit rijksfonds was ook bevoegd voor de tewerkstelling van personen met een beperking
Pagina 1 van 82
, Orthopedagogische werkvelden en beleid
1967: het fonds voor medische, sociale en pedagogische zorg voor gehandicapten werd opgericht (fonds 81)
• bepaalde dat de gemeenschap de kosten voor huisvesting, onderhoud, behandeling en opvoeding in
daartoe erkende instellingen dienden te dragen
HET VLAAMS FONDS VOOR SOCIALE INTEGRATIE VAN PERSONEN MET EEN HANDICAP
(1980 – 2005) (VFSIPH)
INLEIDING
1984: EPOS-Steyaert à een nieuw Vlaams gehandicaptenbeleid. Het treedt op als toegangspoort tot
voorzieningen via een multidisciplinaire evaluatie, die kan leiden tot inschrijving en een individueel
integratieprotocol
BASISPRINCIPES VAN HET VLAAMS FONDS
De belangrijkste basisprincipes bij de oprichting van het Vlaams Fonds waren:
• administratieve vereenvoudiging: één enkele dienst met een eenvorming dossier
• vervangen van de begrippen reclassering door sociale integratie
• het samenbrengen van diverse vormen van hulpverlening
• evaluatie van de persoon met een beperking vanuit een multidisciplinaire invalshoek
OPDRACHTEN VAN EEN VLAAMS FONDS
• voorlichting en oriëntering van personen met een beperking en hun gezinsleden bevorderen
• personen met een beperking die om bijstand verzoeken inchrijven
• integratie van personen met een beperking in de maatschappij bevorderen
• scholinf, beroepsopleiding of omscholing van personen met een beperking bevorderen
• ….
KRACHTLIJNEN VAN HET VLAAMS FONDS
• Duidelijkheid
• Integratie/inclusie
• Participatie
• Gezinsgerichtheid
HET VLAAMS AGENTSCHAP VOOR PERSONEN MET EEN HANDICAP (VAPH)
2000: hervorming van de Vlaamse administratie à bekend als het Beter Bestuurlijk Beleid (BBB)
Oprichting van drie nieuwe agentschappen:
1. Een extern verzelfstandigd agentschap (EVA): Vlaamse dienst voor arbeidsbemiddeling en
beroepsopleiding (VDAB)
2. Een intern verzelfstandigd agentschap (IVA) zonder rechtspersoonlijkheid: subsidieagentschap voor
economie en werkgelegenheid
Pagina 2 van 82
, Orthopedagogische werkvelden en beleid
3. Een intern verzelfstandigd agentschap (IVA) zonder rechtspersoonlijkheid: VAPH à opvolger van
VFSIPH
Overzicht van diensten en voorzieningen op het vlak van zorg/ ondersteuning en wonen voor personen met een
beperking.
Ambulant Semi-residentieel Residentieel
Diensten voor pleegzorg MPI (semi-internaat) MPI (internaat)
Thuisbegeleiding Dagcentra begeleid werken Observatie en
behandelingscentrum
Zelfstandig wonen met ADL Tehuizen voor kortverblijf
ondersteuning (activiteiten
dagelijks leven)
Wonen met ondersteuning van een Tehuis werkenden
particulier (WOP)
Begeleid wonen Tehuis niet werkenden
• Bezigheidsome
• nursing
Beschermd wonen Logeren
Geïntegreerd wonen
Nazorgdienst
Centra voor
ontwikkelingsstoornissen (COS)
Centra voor ambulante revalidatie
(CAR)
KENNEN (belangrijke data)
• 1535: keizer karel heeft een armenkamer opgericht
• 1876: oprichting gemeentefonds (soort systeem om aan de gemeente enveloppen te geven met geld)
• 1925: oprichting speciaal onderstandsfond
• 1963: oprichting van het rijksvonds voor de sociale reclassering van minder-validen (RSRMV)
o Oprichting van invaliditeitsverzekering
• 1967: oprichting van het fonds voor medische, sociale en pedagogische zorg voor gehandicapten
• 1984: EPOS - Steyaert: een nieuw vlaams gehandicaptenbeleid. Je moest een soort toegangspoort
ontwikkelen. Het was niet de bedoeling
o Dat iedereen een ernstige en volledige ondersteuning zou krijgen. Je moest worden toegelaten
voor de ondersteuning
• 1990: oprichting van het Vlaams fonds voor sociale integratie van personen met een handicap (VFSIPH)
• 2004: oprichting van het Vlaams agentschap voor personen met een handicap (VAPH)
Pagina 3 van 82
, Orthopedagogische werkvelden en beleid
ACTUEEL BELEID TEN AANZIEN VAN PERSONEN MET EEN BEPERKING
• Theoretisch kader
• Perspectief 2020: een nieuw ondersteuningsbeleid voor personen met een beperking
THEORETISCH KADER
2 juli 2009: Belgiê heeft het verdrag inzake de rechten voor personen met een beperking van de Verendigde Naties
geratificeerd. à omvat twee belangrijke grondstellingen
1. Definieert handicap als een evolutief en systemisch begrip: een handicap is het resultaat van een
wisselwerking tussen een persoon met een beperking en de obstakels waarmee een niet-inclusieve
samenleving hem of haar confronteert
2. Luidt een echte mentaliteitsverandering rond handicap in: een mens met een handicap is niet langer
iemand zonder stem of mening die afhankelijk is van hulp, maar een persoon met rechten, net als alle
andere burgers
1945: oprichting van de Verenigde Naties (intussen 193 landen, komen op voor vrede en veiligheid,
mensenrechten en sociale vooruitgang en pleiten voor vriendschappelijke relaties tussen landen)
1948: Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens (UVRM)
2006: Verdrag inzake de Rechten voor Personen met een Beperking (VRPH)
INDIVIDUEEL ONDERSTEUNINGSPROCES (THOMPSON, 2009)
Deze ondersteuningsmethodiek vormt een basis om teams en organisaties een leidraad te bieden voor de
ontwikkeling en implementatie van individuele ondersteuningsplannen. Ondersteuning wordt in dit kader
gedefinieerd als een brug tussen ‘wat er is’ en ‘wat er kan zijn’
Het omvat volgende 5 componenten:
COMPONENT 1: IDENTIFICEER DE VERWACHTINGEN EN DROMEN
Gebruik van person-centered planning (PCP) à focust in de eerste plaats op de dromen, voorkeuren en
interesses.
Voornaamste doel: uitzoeken wat de persoon zelf in zijn leven belangrijk vindt
COMPONENT 2: BEPAAL DE AARD EN DE INTENSITEIT VAN DE ONDERSTEUNINGSBEHOEFTEN
Er werd gebruik gemaakt van een standaardmeetinstrument: de Supports Intensity Scale (SIS)
à het meet de individuele ondersteuningsbehoeften in verscheidene ondersteuningsdomeinen en bevraagt ook
de bijzondere medische en gedragsmatige ondersteuning.
Pagina 4 van 82
H4: BEGELEIDING, OPVANG EN
ONDERSTEUNING VAN PERSONEN MET
EEN BEPERKING
HISTORISCH OVERZICHT
Federale overheid:
Vlaanderen à 13 departementen waaronder welzijn (minister: caroline Gennez) à verantwoordelijk voor het
beleid van personen met een verstandelijke beperking
HET GEMEENTEFONDS EN SPECIAAL ONDERSTANDSFONDS (1876-1960)
1876: start oprichting van het gemeentefonds
• Dit gemeentefonds gaf aan de gemeenten de opdracht te zorgen voor onderhoud en verzorging.
• De subsidiëring van die zorg viel niet volledig ten laste van de gemeenten, maar werd verdeeld:
o 1/8 voor rekening van de gemeente
o 3/8 ten laste van de provincie van waar de persoon met een beperking afkomstig was
o 4/8 via een staatstoelage
1920: het speciaal onderstandsfonds nam de opdracht van de gemeenten over
• Het speciaal onderstandsfonds voorzag een dagprijs als tussenkomst in het onderhoud en de verzorging
• De aanvraag tot tussenkomst werd ingediend bij het OCMW of de provinciegouverneur
HET RIJKSFONDS EN FONDS 81 (1963 – 1990)
Het rijksfonds voor de sociale reclassering van minder-validen werd in 1963 opgericht met volgende
doelstellingen:
• Het nemen van alle nodige maatregelen voor re-intergratie van personen met een beperking in het
economisch en maatschappelijk leven
• Het bevorderen van de functionele revalidatie en de sociale reclassering van personen met een
beperking
• dit rijksfonds was ook bevoegd voor de tewerkstelling van personen met een beperking
Pagina 1 van 82
, Orthopedagogische werkvelden en beleid
1967: het fonds voor medische, sociale en pedagogische zorg voor gehandicapten werd opgericht (fonds 81)
• bepaalde dat de gemeenschap de kosten voor huisvesting, onderhoud, behandeling en opvoeding in
daartoe erkende instellingen dienden te dragen
HET VLAAMS FONDS VOOR SOCIALE INTEGRATIE VAN PERSONEN MET EEN HANDICAP
(1980 – 2005) (VFSIPH)
INLEIDING
1984: EPOS-Steyaert à een nieuw Vlaams gehandicaptenbeleid. Het treedt op als toegangspoort tot
voorzieningen via een multidisciplinaire evaluatie, die kan leiden tot inschrijving en een individueel
integratieprotocol
BASISPRINCIPES VAN HET VLAAMS FONDS
De belangrijkste basisprincipes bij de oprichting van het Vlaams Fonds waren:
• administratieve vereenvoudiging: één enkele dienst met een eenvorming dossier
• vervangen van de begrippen reclassering door sociale integratie
• het samenbrengen van diverse vormen van hulpverlening
• evaluatie van de persoon met een beperking vanuit een multidisciplinaire invalshoek
OPDRACHTEN VAN EEN VLAAMS FONDS
• voorlichting en oriëntering van personen met een beperking en hun gezinsleden bevorderen
• personen met een beperking die om bijstand verzoeken inchrijven
• integratie van personen met een beperking in de maatschappij bevorderen
• scholinf, beroepsopleiding of omscholing van personen met een beperking bevorderen
• ….
KRACHTLIJNEN VAN HET VLAAMS FONDS
• Duidelijkheid
• Integratie/inclusie
• Participatie
• Gezinsgerichtheid
HET VLAAMS AGENTSCHAP VOOR PERSONEN MET EEN HANDICAP (VAPH)
2000: hervorming van de Vlaamse administratie à bekend als het Beter Bestuurlijk Beleid (BBB)
Oprichting van drie nieuwe agentschappen:
1. Een extern verzelfstandigd agentschap (EVA): Vlaamse dienst voor arbeidsbemiddeling en
beroepsopleiding (VDAB)
2. Een intern verzelfstandigd agentschap (IVA) zonder rechtspersoonlijkheid: subsidieagentschap voor
economie en werkgelegenheid
Pagina 2 van 82
, Orthopedagogische werkvelden en beleid
3. Een intern verzelfstandigd agentschap (IVA) zonder rechtspersoonlijkheid: VAPH à opvolger van
VFSIPH
Overzicht van diensten en voorzieningen op het vlak van zorg/ ondersteuning en wonen voor personen met een
beperking.
Ambulant Semi-residentieel Residentieel
Diensten voor pleegzorg MPI (semi-internaat) MPI (internaat)
Thuisbegeleiding Dagcentra begeleid werken Observatie en
behandelingscentrum
Zelfstandig wonen met ADL Tehuizen voor kortverblijf
ondersteuning (activiteiten
dagelijks leven)
Wonen met ondersteuning van een Tehuis werkenden
particulier (WOP)
Begeleid wonen Tehuis niet werkenden
• Bezigheidsome
• nursing
Beschermd wonen Logeren
Geïntegreerd wonen
Nazorgdienst
Centra voor
ontwikkelingsstoornissen (COS)
Centra voor ambulante revalidatie
(CAR)
KENNEN (belangrijke data)
• 1535: keizer karel heeft een armenkamer opgericht
• 1876: oprichting gemeentefonds (soort systeem om aan de gemeente enveloppen te geven met geld)
• 1925: oprichting speciaal onderstandsfond
• 1963: oprichting van het rijksvonds voor de sociale reclassering van minder-validen (RSRMV)
o Oprichting van invaliditeitsverzekering
• 1967: oprichting van het fonds voor medische, sociale en pedagogische zorg voor gehandicapten
• 1984: EPOS - Steyaert: een nieuw vlaams gehandicaptenbeleid. Je moest een soort toegangspoort
ontwikkelen. Het was niet de bedoeling
o Dat iedereen een ernstige en volledige ondersteuning zou krijgen. Je moest worden toegelaten
voor de ondersteuning
• 1990: oprichting van het Vlaams fonds voor sociale integratie van personen met een handicap (VFSIPH)
• 2004: oprichting van het Vlaams agentschap voor personen met een handicap (VAPH)
Pagina 3 van 82
, Orthopedagogische werkvelden en beleid
ACTUEEL BELEID TEN AANZIEN VAN PERSONEN MET EEN BEPERKING
• Theoretisch kader
• Perspectief 2020: een nieuw ondersteuningsbeleid voor personen met een beperking
THEORETISCH KADER
2 juli 2009: Belgiê heeft het verdrag inzake de rechten voor personen met een beperking van de Verendigde Naties
geratificeerd. à omvat twee belangrijke grondstellingen
1. Definieert handicap als een evolutief en systemisch begrip: een handicap is het resultaat van een
wisselwerking tussen een persoon met een beperking en de obstakels waarmee een niet-inclusieve
samenleving hem of haar confronteert
2. Luidt een echte mentaliteitsverandering rond handicap in: een mens met een handicap is niet langer
iemand zonder stem of mening die afhankelijk is van hulp, maar een persoon met rechten, net als alle
andere burgers
1945: oprichting van de Verenigde Naties (intussen 193 landen, komen op voor vrede en veiligheid,
mensenrechten en sociale vooruitgang en pleiten voor vriendschappelijke relaties tussen landen)
1948: Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens (UVRM)
2006: Verdrag inzake de Rechten voor Personen met een Beperking (VRPH)
INDIVIDUEEL ONDERSTEUNINGSPROCES (THOMPSON, 2009)
Deze ondersteuningsmethodiek vormt een basis om teams en organisaties een leidraad te bieden voor de
ontwikkeling en implementatie van individuele ondersteuningsplannen. Ondersteuning wordt in dit kader
gedefinieerd als een brug tussen ‘wat er is’ en ‘wat er kan zijn’
Het omvat volgende 5 componenten:
COMPONENT 1: IDENTIFICEER DE VERWACHTINGEN EN DROMEN
Gebruik van person-centered planning (PCP) à focust in de eerste plaats op de dromen, voorkeuren en
interesses.
Voornaamste doel: uitzoeken wat de persoon zelf in zijn leven belangrijk vindt
COMPONENT 2: BEPAAL DE AARD EN DE INTENSITEIT VAN DE ONDERSTEUNINGSBEHOEFTEN
Er werd gebruik gemaakt van een standaardmeetinstrument: de Supports Intensity Scale (SIS)
à het meet de individuele ondersteuningsbehoeften in verscheidene ondersteuningsdomeinen en bevraagt ook
de bijzondere medische en gedragsmatige ondersteuning.
Pagina 4 van 82
