Management – Samenvatting | VUB | | Volledig samenvattend overzicht college en werkcolleges

MANAGEMENT
Contents
Hoofdstuk 1: Management en prestatie.......................................................................................4
Managen in een concurrentiële wereld...................................................................................................4
Managen met het oog op concurrentievoordeel.....................................................................................6
De vier functies van management...........................................................................................................9
Managementniveaus en -vaardigheden................................................................................................10
Figuur 1.4: Twee relaties: welke verkies je?...........................................................................................12
Hoofdstuk 2: De externe en interne omgeving...........................................................................13
De externe en interne omgeving...........................................................................................................14
Macro omgeving: P E S T E L..................................................................................................................15
De concurrentieomgeving.....................................................................................................................16
Verticale integratie................................................................................................................................18
Analyse van de omgeving......................................................................................................................19
Matrix omgevingsonzekerheid..............................................................................................................20
Rekening houden met externe omgeving  organisatie definieert scope van activiteit...........................22
De interne omgeving: cultuur en klimaat van een organisatie...............................................................23
WPO 1.......................................................................................................................................26
Amazon: Management in action............................................................................................................26
Vijfkrachtenmodel – Porter: herhaling en voorbeeld.............................................................................26
Hoofdstuk 3: Besluitvorming......................................................................................................29
Uitdagingen m.b.t. besluitvorming: wat kan de besluitvorming bemoeilijken?.....................................29
De fasen van het besluitvormingsproces...............................................................................................30
Hinderpalen voor een doeltreffende besluitvorming.............................................................................33
Besluitvorming op groepsniveau: voor- en nadelen...............................................................................34
Besluitvorming in de organisatie...........................................................................................................35
Hoofdstuk 4: Planning en strategisch management...................................................................37
Planning en strategie.............................................................................................................................37
Planningsniveaus in hiërarchie..............................................................................................................38
Doelen en plannen................................................................................................................................39
Strategisch management.......................................................................................................................40
Mogelijke doelstellingen en plannen.....................................................................................................47
Evaluatie doelstellingen en plannen......................................................................................................47
Selectie doelstellingen en plannen........................................................................................................47
Implementatie.......................................................................................................................................48
Monitoring en controle.........................................................................................................................48

,WPO 2:......................................................................................................................................49
PESTEL: herhaling en voorbeeld.............................................................................................................49
Besluitvorming: herhaling en voorbeeld................................................................................................51
Besluitvorming: oefening......................................................................................................................52
WPO 3:......................................................................................................................................54
SWOT: herhaling....................................................................................................................................54
SWOT: oefening 1..................................................................................................................................55
SWOT: oefening 2..................................................................................................................................56
WPO 4:......................................................................................................................................57
BCG Matrix: recap.................................................................................................................................57
BCG Matrix: oefening............................................................................................................................58
Hoofdstuk 5: Ethiek en duurzaamheidsmanagement.................................................................59
Thema’s.................................................................................................................................................59
Ethiek....................................................................................................................................................59
Duurzaamheidsmanagement.................................................................................................................64
Hoofdstuk 6: Internationaal management.................................................................................68
Management in de globale economie...................................................................................................68
Offshoring.............................................................................................................................................68
Bedrijfsleven geografisch bekeken........................................................................................................69
Internationale strategie – twee dimensies globale integratie en responsiviteit.....................................70
Hoe gaan organisaties internationaal? Toetredingswijzen.....................................................................71
Toetredingswijzen.................................................................................................................................71
Toetredinsgwijzen: voor- en nadelen....................................................................................................72
Werken in het buitenland: management over de grenzen heen............................................................73
Hoofdstuk 8: Organisatiestructuur.............................................................................................76
Basisprincipes inzake organisatiestructuur............................................................................................76
Organisatiestructuur: twee dimensies...................................................................................................78
De horizontale dimensie........................................................................................................................82
De organisatiestructuur (het organigram): types...................................................................................82
Hoofdstuk 12: Leiderschap.........................................................................................................87
Leiderschap...........................................................................................................................................87
Visie.......................................................................................................................................................87
Leiderschap en macht............................................................................................................................88
Theorieën over leiderschap...................................................................................................................88
Traditionele theorieën over leiderschap................................................................................................89
Locus of control.....................................................................................................................................92
Moderne ideeën over leiderschap.........................................................................................................93
Andere aspecten van leiderschap in organisatie....................................................................................94

,Hoofdstuk 16: Controle..............................................................................................................95
Controle................................................................................................................................................95
Hoofdstuk 13: Motiveren om te presteren..................................................................................99
Motiveren om te presteren...................................................................................................................99
Het stellen van doelen (goal setting).....................................................................................................99
Verwachtingen en prestatie..................................................................................................................99
Begrijpen van de behoeften van werknemers.....................................................................................100
Het creëren van motiverend werk.......................................................................................................101
Rechtvaardigheid en motivatie............................................................................................................103
Appendix A: De evolutie van management..............................................................................104
Vroege concepten en invloeden in het domein van management.......................................................104
Klassieke benaderingen.......................................................................................................................104
Hedendaagse benaderingen................................................................................................................108
Huidige benaderingen en blik op de toekomst....................................................................................109
What if (scenario ontwikkeling) - zelfstudie oefening...............................................................110
Contingency Planning for Events: Strategies for Success......................................................................110

,HOOFDSTUK 1: MANAGEMENT EN PRESTATIE
LEERDOELEN
1. Samenvatten van de belangrijkste uitdagingen van management in de nieuwe concurrentiële omgeving.
2. Beschrijven van de factoren van concurrentievoordeel voor een onderneming.
3. Verklaren hoe de functies van management evolueren in de bedrijfsomgeving van vandaag.
4. Vergelijken van de soorten management op verschillende niveaus van de organisatie.
5. Definiëren van de vaardigheden die vereist zijn om een doeltreffend manager te worden.
6. De principes begrijpen die je helpen bij het managen van je loopbaan.

MANAGEN IN EEN CONCURRENTIËLE WERELD
Vier uitdagingen die de bedrijfsomgeving kenmerken:
1. (De-)globalisering
 Globalisatie zorgt voor de groei van de onderneming.
2. Technologische verandering
 Technologie creëert voordelen en kansen, maar ook bedreigingen → hackers, concurrentie
3. Belang van kennismanagement (knowledge management)
4. Belang van samenwerking over de grenzen heen, als proces van kennismanagement

(DE-)GLOBALISERING
 Interactie en integratie tussen mensen, ondernemingen, overheden
o De mate waarin die geconnecteerd zijn met elkaar
 Verschillende indicatoren mogelijk om deze te berekenen
 Globale ondernemingen met kantoren en productievestigingen wereldwijd
 Kleine en grote ondernemingen globalisering te volgen
o Het is van belang om goed te weten hoe het gesteld is met die graad van globalisering
 De rest van de wereld heeft een impact op wat je doet (je hebt er baat bij als bedrijf)
 Talent heeft internationale dimensie  invloed op personeelsbeleid, vb. Expats
o Rekrutering, de expertise van een land overbrengen naar een ander

Link: Globalization (klik op slide voor link): evolutie van de globalisering, statistiek hier toont aan dat we al
een tijdje deglobaliseren  Hoe gaan we het meten? Som van export en import gedeeld door bbp

TECHNOLOGISCHE VERANDERING
 Technologie creëert voordelen en kansen, maar ook bedreigingen → hackers, concurrentie
 Het internet is een markt, een middel om de productie van goederen en diensten te
vergemakkelijken, een distributiekanaal en aan aanbieder van informatie (bv juridische info).
 Makkelijk adverteren, klanten zijn ook actief
GOLVEN VAN DIGITALISERING
Mid-1990 tot begin 2000 ‘INTERNET’
 Consultatie data on-line, dot.com on-line en communicatiebedrijven, internetzeepbel en -crisis
 Buiten lezen en schrijven was er nog niet veel
 Veel concurrentie en hype, tot er op een zeker moment te veel hype was
 Zorgde voor veel faillissementen, maar bv. Amazon niet (ze blijven innoveren)
2004-2015 ‘MOBIEL INTERNET’
 Interactief, gebruiksvriendelijker, consulteren én delen (video’s, foto’s)
 Sociale media start-ups
 Facebook, Linkedin

2015 - … vandaag ‘AI’

, “Read-write-execute”  Internet of Things (IoT)
 Bv. Apparaten kunnen geconnecteerd worden aan je smartphone
 Real time systemen
 Mobiele applicaties
 Big Data Analytics
 Hoe meer data een bedrijf heeft hoe machtiger een bedrijf is <-> privacy
 Cloud Computing  Amazon is heel sterk daarin: stockeren van data
 Artificiële Intelligentie


HET INTERNET
Als: Het Internet draagt bij tot
 Online marktplaats  Helpt bij kostenverlaging en internationale
o Vraag en aanbod komen samen zonder handel
verplaatsing  Informatiestromen en leerprocessen
 Distributiekanaal o Zoveel sites van experten die je helpen
o Bv. je goederen tonen en mensen de met de juiste kennis op te doen
mogelijkheid geven om je product te bestellen  Efficiënte besluitvorming
 Plaats voor netwerking en delen van informatie o = Met minder inzet van middelen, meer
o Zowel voor gebruiker als producent kunnen verkopen


En hier is een belangrijk punt over technologie: het gaat niet alleen over informatietechnologieën. Eén belangrijk
voorbeeld - waarbij veel gebruik wordt gemaakt van informatietechnologie - is dat innovaties op basis van biologie de
manier waarop we eten, ons kleden en goederen produceren zullen veranderen


KENNISMANAGEMENT
Centraal: vertaling van sterk idee in innovatie  Je hebt een bepaald idee door gebruik van kennis
(diploma, ...) en je gaat dat omzetten in innovatie
o Bv. AirBnb, Uber
Sectoren en activiteiten: entertainment, reclame, software, farma, deeleconomie, …
Kenniswerker: Gebruikt kennis en informatie voor ontwikkeling nieuwe kennis, ideeën, signaleren en
oplossen van problemen gaan voorstellen  belangrijke rol (maken deel uit van kennismanagement)

Kennismanagement in een organisatie: het benutten, delen en verwerven van voordeel uit intellectuele
hulpbronnen, nl.:
 Expertise en vaardigheden kenniswerkers
 Visie, creativiteit, wijsheid
 Relaties via netwerking en samenwerking

Kennismanagers vinden dit "menselijk kapitaal", helpen mensen samen te werken en te leren, genereren nieuwe
ideeën en zetten deze ideeën om in succesvolle innovaties.

,SAMENWERKING OVER DE GRENZEN HEEN
Samenwerking binnen organisatie Ondernemingen kunnen voordeel verwerven uit
 tussen departementen, divisies, en andere ideeën ontwikkeld buiten de organisatie, vb. van
eenheden van de organisatie. consultants, reclamebureaus, leveranciers, klanten.
 Heel belangrijk om verder te kijken naar je eigen
expertise en de dienst waarin je werkt Leren van andere organisaties
Voorbeeld: T-shaped manager Voorbeelden
(weten wat je positie is, waarom ben je daar?) Klantenservice: klanten-reviews, vb. Amazon,
TripAdvisor, …
Deelt kennis (horizontaal) én is specialist in de
specifieke bedrijfseenheid (verticaal) Kennistransfer tussen bedrijven, vb. farma en
 breedte en diepte ziekenhuizen (belangrijk dat ze met elkaar
communiceren en luisteren)
Voorbeeld: Toyota, samenbrengen
designingenieurs en productiemedewerkers Externe expertise finance, HRM, ICT freelancers
Kennis over eigen domein en andere domeinen (i.p.v. via contract, interessant te delen met een
bedrijf)


MANAGEN MET HET OOG OP CONCURRENTIEVOORDEEL
 Goed voor ogen houden in welke context we redeneren, meeste van ons worden dagelijks
geconfronteerd met een kapitalistisch model: samenleving waarin sterke mate de vrijheid heerst om te
produceren en te consumeren wat wij willen.
 Hier hebben we welvaartstaat die toch wel regels hebben i.v.m. de VS
 Concurrentie is een belangrijk element als je iets verkoopt moet je rekening houden dat er concurrentie
is  concurrentie voordeel nastreven

SUCCESFACTOREN VOOR LANGE-TERMIJNPRESTATIE
Prestatiemaatstaven  Innovatie
 op verschillende mogelijke manieren meten  Kwaliteit
Prestatie = bepaalde indicatoren die laten zien dat je goed doet  Dienstverlening
 Snelheid
Voorbeelden: omzet, winstgevendheid, klantentevredenheid,
 Kostencompetitiviteit
marktaandeel, energieverbruik, personeelsverloop (veel
 Duurzaamheid
rotatie), …

INNOVATIE
: De ontwikkeling van nieuwe technologieën, productieprocessen, goederen, diensten, communicatie- en
leveringssystemen.
 Concurrentie in de markt dus het is nodig.
Onderneming:
 Moet zich aanpassen aan vraag van consumenten
 Je moet innoveren om te kunnen doen aan de nieuwe vraag.
 Moet rekening houden met (nieuwe) concurrenten
 Er kunnen nieuwe concurrenten komen op de markt, je gaat dus mee gaan moeten innoveren
 Moet innoveren of ‘capituleren’

,KWALITEIT
: Is functie van eigenschappen product.
Streefdoel: uitmuntendheid (excellence)
Vroeger EVOLUTIE Vandaag

 Nadruk op aantrekkelijkheid,  Preventie (vermijden dat fouten zich voordoen)
betrouwbaarheid, beperken van gebreken  Streven naar zero defects in productie
 Hoe?  Nadruk op kwaliteit in alle fasen, vanaf design-
Kwaliteitscontrole na voltooiing product, fase = Total Quality Management
vervolgens aanpakken van gebreken  Continuous improvement (Kaizen, Japan): een
attitude en betrokkenheid creëert in je
 Auto van de band/controle : oké of niet
organisatie waarbij je voortdurend verbeteren
oké/ niet oké, dan moesten ze het gaan
van producten en processen, door je mensen
rechttrekken
aan te zetten tot samenwerking
 Hoe?
Samenwerking, betrokkenheid, pro activiteit
(probeer al in kaart te brengen wat er fout kan
gaan, voor dat product geleverd is en de
kwaliteit) en creativiteit bij het oplossen van
problemen
o Bv. vragen aan studenten wat er beter kan of
werknemers tegenover de prof en werkgever


DIENSTVERLENING EN SNELHEID
Dienstverlening Snelheid
 Wat klanten willen en wanneer ze het willen  Snelle en tijdige uitvoering, respons en levering
(hieraan is snelheid gekoppeld)  o Bv. Take away, jij zit thuis maar iemand
 Als bedrijf bijdragen aan comfort en beleving probeert snel je eten te leveren
bij aanschaffing en gebruik product  Essentieel om de concurrentie bij te
 Uitbouwen van langetermijnrelaties houden en om zo snel mogelijk aan
o Zorgen dat je je klanten kan houden wensen van klanten te beantwoorden.


KOSTENCOMPETITIVITEIT
 Je kosten onder controle houden, dat je het goed kan doen t.o.v. je concurrent
Minimaliseren van de kosten. Relevantie? (Hoe ver ga je?)
 Winstgevendheid
 Aantrekkelijke prijzen voor klanten = competitiever, als je veel concurrenten hebt
 Hoever kan je gaan met het minimaliseren van kosten
o Salarissen, minimumloon zetten maar dan moet je kijken naar wat de andere bedrijven betalen

,CONCURRENTIEVOORDEEL? JA, MAAR MET AANDACHT VOOR
‘DUURZAAMHEID’
o Bv. SDG’s   
 Minimaliseren van negatieve effecten op ecologisch vlak
(vervuiling, fossiele en niet-recycleerbare grondstoffen)
o Nadenken over materiaalgebruik
o Zo weinig mogelijk gebruik van niet-recycleerbare grondstoffen.
o Bv. Refurbishing van gsm, laptop, …
 Verbeteren van sociale voorwaarden
o Work-Life-Balance (werk druk)
o Kinderarbeid
o Toegang tot voedsel, water, voor burgers in sommige gemeenschappen
 Ethiek
o Gaat over, welke filosofische stroming
o Welke morele kompas/aspecten ga je gebruiken?
 Ook de lange termijn
o Het gaan niet alleen om snelle overwinningen (quick wins), dat is niet genoeg
 Bv. iets kan qua activiteit heel moeilijk zijn en moeilijk zijn om vol te houden op korte termijn
 Bv. je hebt bepaalde kosten en je omzet komt nog niet van de grond, je gaat de neiging hebben
om mensen niet te betalen, geen bonussen geven, etc.
Je gaat dus sneller geneigd zijn om duurzaam te werken.


SUCCESFACTOREN VAN LANGE-TERMIJNPRESTATIE
‘Old school’
Duurzaamheid zit ook in die cirkel
 We zien steeds vaker beslissingen, regels zien die dat aspect
duurzaamheid als basisfundament leggen waarbinnen je eigenlijk je
bedrijf moet gaan leiden/uitrollen
o Arbeidswetgeving, inclusieve, diversiteit,
o Op Europees niveau: The Green Deal,…
 Duidelijk signaal aan dat ze alles wat beslist wordt moeten meenemen,
als ze op lang termijn willen bestaan
Ga er niet van uit dat je genoegen kunt nemen met slechts één van de zes
concurrentievoordelen: alleen lage kosten of alleen kwaliteit, bijvoorbeeld.
De beste managers en bedrijven leveren prestaties op al deze prestatiedimensies. Er zal een afweging plaatsvinden
tussen de zes potentiële voordelen, maar dit hoeft geen nulsomspel te zijn waarbij het verbeteren van het ene voordeel
het verzwakken van het andere vereist.

‘New School’
 Presteren moet duurzamer zijn
o Innoveren, dan ga je dat moeten doen met respect, met een
bepaald plafond. Het ecologische, je mag er niet boven dat
plafond gaan (vervuiling, waterverbruik, …) Maar ook niet te
laag gaan, bepaalde fundamenten op sociaal vlak
 Je kan niet als bedrijf zeggen dat omdat een land niet zo
streng is dat je
Bv. Mensen kan uitbuitten

,DE VIER FUNCTIES VAN MANAGEMENT
Management = Het werken met mensen en andere hulpbronnen om doelstellingen organisatie te bereiken
op doeltreffende en efficiënte wijze.
Doeltreffendheid (effectiviteit) Efficiëntie
Mate waarin je de doelstellingen kan bereiken, dat Mate waarin je de doelstellingen kan bereiken met
je daarin slaagt minimale inzet van middelen
(weinig middelen, meer bereiken)
(= geld, tijd, materialen, machines en mensen)


HOE?  De vier managementfuncties

Plannen Organiseren
 Doelstellingen formuleren  Selectie, inzet en coördinatie van mensen en
 Ontwikkelen van strategieën voor realisatie andere middelen (human resources,
van de doelstellingen gebouwen, pc’s, gsm’s op de werkvloer) om
 Hoe beter men doelstellingen bereikt, hoe doelen te bereiken
beter de prestatie  Rekrutering, job beschrijving, toewijzen
verantwoordelijkheden en middelen aan
divisies

Leidinggeven Controleren
 Aansturen, motiveren van mensen  Monitoring van prestatie, zijn wij goed bezig?
 Op verschillende niveaus: o Grote visie kunnen vertalen naar wat mensen
Teams, departementen, divisies op de werkvloer moeten doen
 Communiceren, connecteren, oplossen van  Dus op KT doelstellingen hebben,
conflicten bv. ziekenhuis tijdens corona
 Verloopt alles volgens plan? Meestal niet
 Terugkoppeling: continu leer- en
veranderingsproces, opdat doelstellingen
worden gerealiseerd
o Genoeg aan produceren?
Hoe is de dienstverlening? etc.



DAGELIJKSE UITOEFENING VAN DE VIER MANAGEMENTFUNCTIES
 Typische dag van een manager niet evenredig verdeeld over de vier functies
o Vaak meer aandacht aan 1 bepaalde functie dan de andere
o Alle functies zijn met elkaar verbonden (communicerende vaten)
o Zorgen dat er mensen zijn op wie je kan rekenen
 Onderbrekingen, meetings, brandjes blussen (troubleshooting), …
o Bv. overlijden van een familie of andere gebeurtenissen
 Belang van evenwicht vier functies

, MANAGEMENTNIVEAUS EN -VAARDIGHEDEN
Functies van verantwoordelijkheden
Top Management Team
Verantwoordelijkheden voor bepaalde domeinen/ zij staan in
voor het algemeen management/ Bestaansreden van de
organisatie met doelstellingen die moeten doorsijpelen naar de
ander niveaus
Tactisch Middenmanagers
1 Jaar/ anderhalf jaar
Mensen rekruteren, heropleiden, etc. voor de doelstellingen te
bereiken / concretere dagelijkse werking
Frontlinie Managers (Operationeel)
Mensen in het operationele aansturen  bv. ziekenhuis daar
zijn de verpleegsters / teamleaders die moeten aansturen,
artsen ook maar die liggen toch wel hoger


 Betekent niet dat het altijd zo steil aanwezig is in de organisatie, er moet veel communicatie en flow zijn tussen die
verschillende

DE ROLLEN VAN EEN MANAGER (HENRY MINTZBERG)
“Management is above all a practice where art, science and craft meet”, Henry Mintzberg
Identificeerde tien rollen die managers vervullen, gegroepeerd in drie categorieën:
Beslissingsrol Informatieve rol Intermenselijke rol
 Ondernemer  Monitor  Leider
Zoekt opportuniteiten Zoekt interne en externe Bestaffing, motivatie (mensen
Start nieuwe projecten informatie voor opvolging motiveren), training van
bedrijf  zoveel mogelijk de personeel (begeleidt, coacht)
 Probleemoplosser
omgeving/media scannen en
Neemt corrigerende  Verbinder
kennen, kritisch denken
maatregelen i.g.v. crisis, conflict, Onderhoudt netwerk externe
Om de organisatie te begrijpen
onverwachte problemen contacten die info en diensten
& controleren
Je bent een communicatiecentrum
leveren (belangrijk)  kan
 Toekenner van middelen
leiden tot nieuwe mogelijkheden
Toewijzer middelen bij  Verspreider
belangrijke beslissingen Deelt informatie met  Boegbeeld
Waar organisatie tijd, geld, werknemers Voert symbolische taken
personeel aan besteedt Interpreteert, integreert (juridisch, sociaal, …) uit
(communiceert informatie namens bv. Events, recepties gaan/
 Onderhandelaar
de organisatie naar buiten toe) houden, lintjes knippen
Vertegenwoordiger bij
contracten, arbeidsvoorwaarden  Woordvoerder
(in belangrijke Verschaft informatie over
onderhandelingen) plannen, strategie, acties en
resultaten aan buitenwereld


 Deze rollen helpen managers om effectief te werken door hen in staat te stellen verschillende taken
en verantwoordelijkheden te combineren.
 Op basis van interviews van managers (wat eigenlijk hun taken zijn)
 Als manager is het belangrijk om ook ondernemer te zijn, dit betekent opzoek zijn naar nieuwe
opportuniteiten  kijken wat de nieuwe opportuniteiten kunnen zijn
 Complementair team laat toe om beter te delegeren  je moet dus openstaan