DISCUSSIEVRAGEN STAATSRECHT
DISCUSSIEVRAAG 1
Moet de procedure tot herziening van de Grondwet worden versoepeld?
- Is het moeilijk om de GW te wijzigen?
- Waarom is de procedure rigide?
- Worden die doelstellingen bereikt?
- Waarom zou rigiditeit een probleem zijn?
Art. 195 GW bevat de procedure tot herziening van de grondwet, deze procedure verloopt in 3 fasen.
1. Pre-constituante maakt lijst met artikelen die voor herziening in aanmerking komen, dit wordt
aangenomen met een gewone meerderheid.
2. Publicatie van deze lijst heeft verkiezingen tot gevolg, dus de Kamers worden van rechtswege
ontbonden.
3. Constituante mag grondwet herzien binnen de perken van de lijst, met 2/3e quorum en 2/3e
meerderheid zowel in Kamer en Senaat.
De tussentijdse verkiezingen zijn bedoeld om de bevolking te betrekken en de pre-constituante af te
schrikken, want er komt een einde aan je legislatuur. Dubbele 2/3e meerderheid, zowel de Kamer als
de Senaat.
Onze rigiditeit hoort het moeilijk te maken om de GW te wijzigen. We hebben een gemiddelde rigiditeit
maar toch zijn er heel vaak wijzigingen aan de GW.
Waarom is procedure rigide?
• De procedure vereist een punctuele lijst met artikelen, het doel hiervan is een stabiliteit qua
inhoud . Je moet dus artikel per artikel aanduiden welke je wil wijzigen.
• Stabiliteit doorheen de tijd creëren, want wanneer deze lijst wordt ingediend zal het parlement
worden ontbonden. Dus zowel het oude als het nieuwe parlement heeft een consensus dat de
GW moet wijzigen.
• Legitimiteit bij de bevolking, door de verkiezingen geef je de bevolking inspraak in de wijziging
omdat ze zo hun goedkeuring kunnen geven.
• Deze wijzigingen kunnen maar gebeuren met een 2/3e quorum en 2/3e meerderheid van de
stemmen in de Kamer en Senaat.
• Sinds de 6e staatshervorming hebben we de Senaat en die geeft legitimiteit vanuit de
deelstaten.
Worden de doelstellingen ook bereikt?
• Het verschilt:
- Stabiliteit doorheen de tijd: elke legislatuur was het parlement een grondwetgever, dit wil
zeggen dat er elke legislatuur een grondwetswijziging was. De herzieningsverklaring die
als afschrikking voorzien werd, werkt niet echt afschrikkend. Het parlement wacht tot het
einde van hun legislatuur (4 jaar) tot het indienen van deze punctuele lijst, omdat het dan
toch verkiezingen zijn. Maar de 2/3e meerderheid van de Kamer en Senaat blijft een grote
moeilijkheid, dit werkt dus wel in de praktijk. Gevolg is wel dat er een steeds meer
gedetailleerde GW krijgt, door onderhandelingen met de oppositie om die meerderheid te
bereiken.
- Stabiliteit qua inhoud: De punctuele lijst met artikelen maakt het ook moeilijk want je
moet een goed zicht hebben op welke hervormingen dat je wil doorvoeren. Je kan
verschillende stappen ondernemen. Ten eerste kan je ALLE artikelen in de GW aanwijzen,
zo kan je doen wat je wil. Ten tweede kan men ook 1 artikel aanwijzen en dit veranderen
door de geest van dit artikel compleet te veranderen, bijvoorbeeld art. 33 GW “Alle macht
gaat uit van de natie” en dit veranderen naar “alle macht gaat uit van het volk volgens de
principes van het marxisme”. Dit verandert de grondwet drastisch want je moet alles
interpreteren in het licht van dit artikel.
, - Inspraak van de bevolking: Herzieningsverklaring pas op het einde van de legislatuur dan
gaan de verkiezingen niet over de GW wijzigingen, maar over het beleid dat er geweest is
of dat men belooft. Vaak hebben mensen geen idee dat ze voor een herziening stemmen.
Bovendien is de lijst heel beperkend. Mensen weten niet op welke manier het artikel
gewijzigd gaat worden of dat de wijziging er zelfs gaat komen.
- Brede consensus over de inhoud over de tijd heen, doordat het niet verbindend is dat je
het artikel wijzigt, of dat je niet weet in welke zin dit artikel wijzigt. Dit maakt het niet
noodzakelijk gebasseerd op een grote consensus over de tijd heen.
Waarom zou rigiditeit een probleem zijn?
• Het idee is dat je het moeilijk maakt omdat het gaat over de basis van het systeem.
• Mogelijke knelpunten:
1. Willen we staatshervormingen moeilijk of makkelijk maken?
- Staatshervormingen: deze kunnen erg moeilijk worden gemaakt, bijvoorbeeld opzettelijke
‘freezing’. Bijvoorbeeld dat N-VA enorm veel stemmen kreeg en zij de regering zouden
vormen met hun plannen om een verdergaand confederaalverband uit te werken. De
andere meerderheidspartijen waren hier niet mee akkoord en gingen dit onmogelijk
maken met een gewone meerderheid door de lijst tot herziening heel beperkt houden, zo
beperkt dat je er geen diepgaande staatshervorming mee kon maken. Dit was gelukt.
- Meerderheid, waarin verdeeldheid bestaat over een staatshervorming. Er is dus absoluut
geen 2/3e meerderheid te vinden. Dus gaat men op die lijst niet veel artikelen zetten en
zijn er ineens mogelijkheden of andere gebeurtenissen waardoor er toch naar een
staatshervorming gegrepen wordt om tot een oplossing te komen. Het probleem is dat er
niet alle nodige artikelen op die lijst stonden. De oplossing was bij de 6e staatshervorming
dat ze de Senaat wilden wijzigen maar er niet genoeg artikelen waren aangeduid. De
uitweg hier was dat men art. 195 GW, nl. de procedure zelf ook op de lijst had gezet. Zo
kon men toch de hervorming doorvoeren die men wilde. Dit is in strijd met de werking van
dit artikel.
Het noodzakelijk streven naar een evenwicht tussen rigiditeit en flexibiliteit.
- De GW procedure is gemaakt om de politici zich te laten aanpassen aan de gegeven
garanties tegen willekeur en in het voordeel van fundamentele verandering.
- Of moet de procedure zich aanpassen aan wat het politieke systeem nodig heeft? Het
moet niet totaal los staan van een politieke realiteit.
2. Willen we de GW snel kunnen aanpassen aan EU recht?
- Stemrecht voor niet-belgen. Vanuit de EU kwam de verplichting voor de lidstaten om
stemrecht te geven aan burgers van de EU om te kunnen stemmen voor zowel het
Europees parlement en de Gemeenteraden.
- Art. 8 GW zei dat je Belg moet zijn voor politieke rechten uit te oefenen, dus als je die
richtlijn wil omzetten, moet je de GW aanpassen. Door de rigide GW procedure is het erg
moeilijk. Dus men heeft het doorgevoerd en pas later de GW aangepast, eigenlijk kan dit
niet.
- Artikel 34 GW opent echter wel de deur voor het internationaal recht te laten gelden in het
nationaal recht.
Conclusie
- Ja, waarom wegen problemen op tegen waarborgen?
Het afschrikkingsmiddel van de ontbinding van het parlement is niet meer afschrikkend. Ze
wachten tot het einde van hun legislatuur om een lijst met artikelen te voorzien. Hierdoor
beperkt ook de inspraak van de bevolking omdat zij meer focussen op de beleidspunten waar de
politieke partij op wil focussen in de nieuwe legislatuur. Ook is het niet optimaal om geen
makkelijkere mogelijkheid te bieden voor het EU recht en dit te omzijlen.
,
DISCUSSIEVRAAG 1
Moet de procedure tot herziening van de Grondwet worden versoepeld?
- Is het moeilijk om de GW te wijzigen?
- Waarom is de procedure rigide?
- Worden die doelstellingen bereikt?
- Waarom zou rigiditeit een probleem zijn?
Art. 195 GW bevat de procedure tot herziening van de grondwet, deze procedure verloopt in 3 fasen.
1. Pre-constituante maakt lijst met artikelen die voor herziening in aanmerking komen, dit wordt
aangenomen met een gewone meerderheid.
2. Publicatie van deze lijst heeft verkiezingen tot gevolg, dus de Kamers worden van rechtswege
ontbonden.
3. Constituante mag grondwet herzien binnen de perken van de lijst, met 2/3e quorum en 2/3e
meerderheid zowel in Kamer en Senaat.
De tussentijdse verkiezingen zijn bedoeld om de bevolking te betrekken en de pre-constituante af te
schrikken, want er komt een einde aan je legislatuur. Dubbele 2/3e meerderheid, zowel de Kamer als
de Senaat.
Onze rigiditeit hoort het moeilijk te maken om de GW te wijzigen. We hebben een gemiddelde rigiditeit
maar toch zijn er heel vaak wijzigingen aan de GW.
Waarom is procedure rigide?
• De procedure vereist een punctuele lijst met artikelen, het doel hiervan is een stabiliteit qua
inhoud . Je moet dus artikel per artikel aanduiden welke je wil wijzigen.
• Stabiliteit doorheen de tijd creëren, want wanneer deze lijst wordt ingediend zal het parlement
worden ontbonden. Dus zowel het oude als het nieuwe parlement heeft een consensus dat de
GW moet wijzigen.
• Legitimiteit bij de bevolking, door de verkiezingen geef je de bevolking inspraak in de wijziging
omdat ze zo hun goedkeuring kunnen geven.
• Deze wijzigingen kunnen maar gebeuren met een 2/3e quorum en 2/3e meerderheid van de
stemmen in de Kamer en Senaat.
• Sinds de 6e staatshervorming hebben we de Senaat en die geeft legitimiteit vanuit de
deelstaten.
Worden de doelstellingen ook bereikt?
• Het verschilt:
- Stabiliteit doorheen de tijd: elke legislatuur was het parlement een grondwetgever, dit wil
zeggen dat er elke legislatuur een grondwetswijziging was. De herzieningsverklaring die
als afschrikking voorzien werd, werkt niet echt afschrikkend. Het parlement wacht tot het
einde van hun legislatuur (4 jaar) tot het indienen van deze punctuele lijst, omdat het dan
toch verkiezingen zijn. Maar de 2/3e meerderheid van de Kamer en Senaat blijft een grote
moeilijkheid, dit werkt dus wel in de praktijk. Gevolg is wel dat er een steeds meer
gedetailleerde GW krijgt, door onderhandelingen met de oppositie om die meerderheid te
bereiken.
- Stabiliteit qua inhoud: De punctuele lijst met artikelen maakt het ook moeilijk want je
moet een goed zicht hebben op welke hervormingen dat je wil doorvoeren. Je kan
verschillende stappen ondernemen. Ten eerste kan je ALLE artikelen in de GW aanwijzen,
zo kan je doen wat je wil. Ten tweede kan men ook 1 artikel aanwijzen en dit veranderen
door de geest van dit artikel compleet te veranderen, bijvoorbeeld art. 33 GW “Alle macht
gaat uit van de natie” en dit veranderen naar “alle macht gaat uit van het volk volgens de
principes van het marxisme”. Dit verandert de grondwet drastisch want je moet alles
interpreteren in het licht van dit artikel.
, - Inspraak van de bevolking: Herzieningsverklaring pas op het einde van de legislatuur dan
gaan de verkiezingen niet over de GW wijzigingen, maar over het beleid dat er geweest is
of dat men belooft. Vaak hebben mensen geen idee dat ze voor een herziening stemmen.
Bovendien is de lijst heel beperkend. Mensen weten niet op welke manier het artikel
gewijzigd gaat worden of dat de wijziging er zelfs gaat komen.
- Brede consensus over de inhoud over de tijd heen, doordat het niet verbindend is dat je
het artikel wijzigt, of dat je niet weet in welke zin dit artikel wijzigt. Dit maakt het niet
noodzakelijk gebasseerd op een grote consensus over de tijd heen.
Waarom zou rigiditeit een probleem zijn?
• Het idee is dat je het moeilijk maakt omdat het gaat over de basis van het systeem.
• Mogelijke knelpunten:
1. Willen we staatshervormingen moeilijk of makkelijk maken?
- Staatshervormingen: deze kunnen erg moeilijk worden gemaakt, bijvoorbeeld opzettelijke
‘freezing’. Bijvoorbeeld dat N-VA enorm veel stemmen kreeg en zij de regering zouden
vormen met hun plannen om een verdergaand confederaalverband uit te werken. De
andere meerderheidspartijen waren hier niet mee akkoord en gingen dit onmogelijk
maken met een gewone meerderheid door de lijst tot herziening heel beperkt houden, zo
beperkt dat je er geen diepgaande staatshervorming mee kon maken. Dit was gelukt.
- Meerderheid, waarin verdeeldheid bestaat over een staatshervorming. Er is dus absoluut
geen 2/3e meerderheid te vinden. Dus gaat men op die lijst niet veel artikelen zetten en
zijn er ineens mogelijkheden of andere gebeurtenissen waardoor er toch naar een
staatshervorming gegrepen wordt om tot een oplossing te komen. Het probleem is dat er
niet alle nodige artikelen op die lijst stonden. De oplossing was bij de 6e staatshervorming
dat ze de Senaat wilden wijzigen maar er niet genoeg artikelen waren aangeduid. De
uitweg hier was dat men art. 195 GW, nl. de procedure zelf ook op de lijst had gezet. Zo
kon men toch de hervorming doorvoeren die men wilde. Dit is in strijd met de werking van
dit artikel.
Het noodzakelijk streven naar een evenwicht tussen rigiditeit en flexibiliteit.
- De GW procedure is gemaakt om de politici zich te laten aanpassen aan de gegeven
garanties tegen willekeur en in het voordeel van fundamentele verandering.
- Of moet de procedure zich aanpassen aan wat het politieke systeem nodig heeft? Het
moet niet totaal los staan van een politieke realiteit.
2. Willen we de GW snel kunnen aanpassen aan EU recht?
- Stemrecht voor niet-belgen. Vanuit de EU kwam de verplichting voor de lidstaten om
stemrecht te geven aan burgers van de EU om te kunnen stemmen voor zowel het
Europees parlement en de Gemeenteraden.
- Art. 8 GW zei dat je Belg moet zijn voor politieke rechten uit te oefenen, dus als je die
richtlijn wil omzetten, moet je de GW aanpassen. Door de rigide GW procedure is het erg
moeilijk. Dus men heeft het doorgevoerd en pas later de GW aangepast, eigenlijk kan dit
niet.
- Artikel 34 GW opent echter wel de deur voor het internationaal recht te laten gelden in het
nationaal recht.
Conclusie
- Ja, waarom wegen problemen op tegen waarborgen?
Het afschrikkingsmiddel van de ontbinding van het parlement is niet meer afschrikkend. Ze
wachten tot het einde van hun legislatuur om een lijst met artikelen te voorzien. Hierdoor
beperkt ook de inspraak van de bevolking omdat zij meer focussen op de beleidspunten waar de
politieke partij op wil focussen in de nieuwe legislatuur. Ook is het niet optimaal om geen
makkelijkere mogelijkheid te bieden voor het EU recht en dit te omzijlen.
,
