Forensische psychologie
Hoofdstuk 1 – deel 1: forensische psychologie
Wat is forensische psychologie
“Forensic psychology is a specialty in professional psychology characterized by activities
primarily intended to provide professional psychological expertise within the judicial and
legal systems.” (American Psychological Association, 2008)
“Forensic Psychology is the application of psychology within the legal system to create safer
communities and to assist people to find pathways away from criminal behavior. Forensic
psychologists work across many settings including, Prison and Probation Services, Hospitals,
secure Children’s homes, police forces, formulate and intervene in those engaging in harmful
behaviors, provide advice and expertise to other professionals, and develop and facilitate
training and knowledge in forensic settings, all with the ultimate goal to contributing to the
development of a safer society.” (BPS’ Division of Forensic Psychology)
• Preventie van crimineel, gewelddadig gedrag -> voorkomen dat het opnieuw of
uberhaut gebeurt.
• Andere opleiden om een veiligere gemeenschap te creëeren
“Forensische psychologie verwijst naar de professionele praktijk van iedere klinisch psycholoog
die wetenschappelijke, technische en/of gespecialiseerde psychologische kennis toepast
op (1) justitiële vragen met betrekking tot contractuele, administratieve en juridische
probleemstellingen, en op (2) niet-justitiële vragen met betrekking tot grensoverschrijdend
gedrag (o.a. preventie, bemiddeling en vrijwillige hulpverlening).
• Gespecialiseerde subdiscipline van de psychologie
• Inzetten op justitiële vragen
• Inzetten op niet-justitiële vragen (bv. in kader van bemiddeling -> niet altijd via
justitie)
De forensische psycholoog is diegene die gespecialiseerd is in preventie van
crimineel/normoverschrijdend gedrag, de forensische psychodiagnostiek en/of de
behandeling van plegers/slachtoffers.” (VVKP, 2025)
Diverse termen
Ook: psychologen aan het werk zetten binnen instellingen
Forensic geropsychology: ouderen die crimineel gedrag plegen -> vergrijzing
-> Allemaal subdisciplines, afhankelijk in welke setting je terecht komt.
-> Forensische psychologie is een vrij nieuwe wetenschap
1
,De ontwikkeling van forensische psychologie
Al bij oude Grieken: wanneer iemand een andere cognitieve toestand heeft, mogen wij die
niet hetzelfde bestraffen -> cf. ontoerekingsvatbaar & internering
Ook intentie: had men de intentie dat tot gevolg te hebben, of had men niet door
dat men iets fout aan het doen was.
-> eerste denkpistes die toen al naar voor werden geschoven.
19e eeuw: in Engeland aantal rechtszaken geweest die aanleiding hebben gegeven tot een
aantal bepalingen van onze basisredenring
• Voorbeeld: James Hadfield verdacht van poging tot moord op King Georges III.
James was soldaat en had zware hoofdwonde opgelopen en ontwikkelde
sindsdien paranoïde gedachten (koning was verbonden aan bepaalde praktijken
en moest dus weggewerkt worden) -> wouden hem ook niet vrijspreken dus nieuwe
wet (criminal lunatics act = onderscheid niet kunnen maken tussen goed en fout
door ziektetoestand) -> voor onbepaalde duur laten opnemen (cf. internering)
• Voorbeeld: Daniel Mcnaughten leed aan psychotische en paranoïde gedachten en
had moordpoging uitgevoerd op prime minister en heeft perongeluk iemand
anders vermoord -> nieuwe wettekst met bedoeling om veel concreter te maken
wat internering inhoud -> artsen moeten onderzoeken of hij instaat was om te
beseffen wat hij aan het doen was en of hij kon inschatten of zijn gedrag juist of fout
was → basis gelegd voor criteria die wij vandaag nog altijd gebruiken.
Cattell: vroeg aan studenten welk weer het was op een bepaalde dag -> zaken dat we niet
automatisch onthouden
• Verklaring van ooggetuigen vaak belangrijkste bewijs dat gebruikt wordt, terwijl wij
al twijfelen over onszelf wanneer we terugdenken aan het weer een aantal dagen
geleden.
→ We moeten kritischer zijn naar getuigenverklaringen in de rechtbanken
2
,Na Cattell nog andere psychologen gekomen.
Freud: wij therapeuten doen eigenlijk het politionele werk. Als er een cliënt komt, gaan wij
zoeken achter de waarheid en wat die veroorzaakt heeft. Zei tegen de politie dat ze
psychologen gewoon nadeden -> Klopt niet persé. Nut psychologie inzien.
Munsterberg: boekje geschreven over ooggetuigen. Psychologie van perceptie -> feit dat
je niet altijd dezelfde kleuren ziet et cetera.
→ Nut psychologie & rechtspsychologie
Nog altijd niet echt plek binnen justitie. Pas vanaf 1940 dat er een aantal zaken kwamen
waar psychologen ipv artsen werden aangesteld om geestestoestand te onderzoeken. In
die zaken kwam naar voor dat geestestoestand eigenlijk niet zo goed was en dus
ontoerekeningsvatbaar verklaard moeten worden -> tegenpartij zeiden dan dat alleen
artsen dit mochten doen → vastgesteld dat psychologen wel de expertise hebben om dit
te doen
Tot op de dag vandaag nog altijd een discussie. Psychologen mogen dit nog altijd niet
beslissen, enkel psychiaters (artsen).
Pas in 2001 heeft men uiteindelijk echt forensische psychologie erkent (Amerika).
3
, Forensische vs. klinische psychologie
Forensische psychologie: subdiscipline binnen psychologie -> forensische klinische
psychologie
Als het vrijwillig is heb je een andere houding als cliënt. Je wil geholpen worden -> motivatie
Motivatie is anders als je verplicht wordt om in hulpverlening terecht te komen. Andere
leiden onder jouw gedrag, dus jij wordt verplicht om geholpen te worden. Vaak niet intern
gemotiveerd. Eerste sessies moeten werken aan het vinden van motivatie.
Forensische psychologie vs. forensische psychiatrie
Psychiater: geneeskundige opleiding gevolgd en daarna gespecialiseerd in psychiatrie.
Mogen medicatie voorschrijven.
4
Hoofdstuk 1 – deel 1: forensische psychologie
Wat is forensische psychologie
“Forensic psychology is a specialty in professional psychology characterized by activities
primarily intended to provide professional psychological expertise within the judicial and
legal systems.” (American Psychological Association, 2008)
“Forensic Psychology is the application of psychology within the legal system to create safer
communities and to assist people to find pathways away from criminal behavior. Forensic
psychologists work across many settings including, Prison and Probation Services, Hospitals,
secure Children’s homes, police forces, formulate and intervene in those engaging in harmful
behaviors, provide advice and expertise to other professionals, and develop and facilitate
training and knowledge in forensic settings, all with the ultimate goal to contributing to the
development of a safer society.” (BPS’ Division of Forensic Psychology)
• Preventie van crimineel, gewelddadig gedrag -> voorkomen dat het opnieuw of
uberhaut gebeurt.
• Andere opleiden om een veiligere gemeenschap te creëeren
“Forensische psychologie verwijst naar de professionele praktijk van iedere klinisch psycholoog
die wetenschappelijke, technische en/of gespecialiseerde psychologische kennis toepast
op (1) justitiële vragen met betrekking tot contractuele, administratieve en juridische
probleemstellingen, en op (2) niet-justitiële vragen met betrekking tot grensoverschrijdend
gedrag (o.a. preventie, bemiddeling en vrijwillige hulpverlening).
• Gespecialiseerde subdiscipline van de psychologie
• Inzetten op justitiële vragen
• Inzetten op niet-justitiële vragen (bv. in kader van bemiddeling -> niet altijd via
justitie)
De forensische psycholoog is diegene die gespecialiseerd is in preventie van
crimineel/normoverschrijdend gedrag, de forensische psychodiagnostiek en/of de
behandeling van plegers/slachtoffers.” (VVKP, 2025)
Diverse termen
Ook: psychologen aan het werk zetten binnen instellingen
Forensic geropsychology: ouderen die crimineel gedrag plegen -> vergrijzing
-> Allemaal subdisciplines, afhankelijk in welke setting je terecht komt.
-> Forensische psychologie is een vrij nieuwe wetenschap
1
,De ontwikkeling van forensische psychologie
Al bij oude Grieken: wanneer iemand een andere cognitieve toestand heeft, mogen wij die
niet hetzelfde bestraffen -> cf. ontoerekingsvatbaar & internering
Ook intentie: had men de intentie dat tot gevolg te hebben, of had men niet door
dat men iets fout aan het doen was.
-> eerste denkpistes die toen al naar voor werden geschoven.
19e eeuw: in Engeland aantal rechtszaken geweest die aanleiding hebben gegeven tot een
aantal bepalingen van onze basisredenring
• Voorbeeld: James Hadfield verdacht van poging tot moord op King Georges III.
James was soldaat en had zware hoofdwonde opgelopen en ontwikkelde
sindsdien paranoïde gedachten (koning was verbonden aan bepaalde praktijken
en moest dus weggewerkt worden) -> wouden hem ook niet vrijspreken dus nieuwe
wet (criminal lunatics act = onderscheid niet kunnen maken tussen goed en fout
door ziektetoestand) -> voor onbepaalde duur laten opnemen (cf. internering)
• Voorbeeld: Daniel Mcnaughten leed aan psychotische en paranoïde gedachten en
had moordpoging uitgevoerd op prime minister en heeft perongeluk iemand
anders vermoord -> nieuwe wettekst met bedoeling om veel concreter te maken
wat internering inhoud -> artsen moeten onderzoeken of hij instaat was om te
beseffen wat hij aan het doen was en of hij kon inschatten of zijn gedrag juist of fout
was → basis gelegd voor criteria die wij vandaag nog altijd gebruiken.
Cattell: vroeg aan studenten welk weer het was op een bepaalde dag -> zaken dat we niet
automatisch onthouden
• Verklaring van ooggetuigen vaak belangrijkste bewijs dat gebruikt wordt, terwijl wij
al twijfelen over onszelf wanneer we terugdenken aan het weer een aantal dagen
geleden.
→ We moeten kritischer zijn naar getuigenverklaringen in de rechtbanken
2
,Na Cattell nog andere psychologen gekomen.
Freud: wij therapeuten doen eigenlijk het politionele werk. Als er een cliënt komt, gaan wij
zoeken achter de waarheid en wat die veroorzaakt heeft. Zei tegen de politie dat ze
psychologen gewoon nadeden -> Klopt niet persé. Nut psychologie inzien.
Munsterberg: boekje geschreven over ooggetuigen. Psychologie van perceptie -> feit dat
je niet altijd dezelfde kleuren ziet et cetera.
→ Nut psychologie & rechtspsychologie
Nog altijd niet echt plek binnen justitie. Pas vanaf 1940 dat er een aantal zaken kwamen
waar psychologen ipv artsen werden aangesteld om geestestoestand te onderzoeken. In
die zaken kwam naar voor dat geestestoestand eigenlijk niet zo goed was en dus
ontoerekeningsvatbaar verklaard moeten worden -> tegenpartij zeiden dan dat alleen
artsen dit mochten doen → vastgesteld dat psychologen wel de expertise hebben om dit
te doen
Tot op de dag vandaag nog altijd een discussie. Psychologen mogen dit nog altijd niet
beslissen, enkel psychiaters (artsen).
Pas in 2001 heeft men uiteindelijk echt forensische psychologie erkent (Amerika).
3
, Forensische vs. klinische psychologie
Forensische psychologie: subdiscipline binnen psychologie -> forensische klinische
psychologie
Als het vrijwillig is heb je een andere houding als cliënt. Je wil geholpen worden -> motivatie
Motivatie is anders als je verplicht wordt om in hulpverlening terecht te komen. Andere
leiden onder jouw gedrag, dus jij wordt verplicht om geholpen te worden. Vaak niet intern
gemotiveerd. Eerste sessies moeten werken aan het vinden van motivatie.
Forensische psychologie vs. forensische psychiatrie
Psychiater: geneeskundige opleiding gevolgd en daarna gespecialiseerd in psychiatrie.
Mogen medicatie voorschrijven.
4
