Internationale Bedrijfsomgeving –
L1 Inleiding in internationaal ondernemen
College 1:
• Slides: inleiding IBO & Inleiding Internationaal ondernemen, 27 sept 2024
• Bron 1: Altman & Bastian, the state of globalisation in 2022, Harvard business review
• Bron 2: declaration of Antwerpen
• Bron 3: Draghi’s report on EU competitiveness, five key take aways
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
2 centrale begrippen bij Internationaal Ondernemen:
1. Internationaal Ondernemen: de ontwikkeling van internationale economische
activiteiten en/of handelingen om zaken te doen met het buitenland via handel, het
sluiten van internationale samenwerkingsverbanden, uitbesteding van activiteiten,
buitenlandse investeringen,…voor het realiseren van o.a. loonkostvoordelen,
schaalvoordelen, kennisverwerving e.a. synergiën.
2. Globalisering: ver doorgedreven internationalisering met wereldwijde spreiding van
arbeid, kapitaal, kennis binnen ‘global value chains’ waardoor landsgrenzen steeds
meer vervagen.
Het tijdperk van globalisering
De laatste 10 jaar spreken we steeds over ‘het tijdperk van globalisering’. Toch is dit geen nieuw
verschijnsel.
Gedreven door lage transactiekosten van handel (bv. transportkosten) en kapitaal (bv.
financiële kosten)
Vb
lo
g o rd
e
lig le
a n
r n
s i Nb
lo
g da
a lie
gsrln in
e
r u
B t o
a ro
N
P d
ti u
nc
o l
ta
Hoe is globalisering gelinkt aan BNP?
- Globaliseringen biedt kansen om BNP te verhogen (door open landsgrenzen,
werknemers uit verschillende landen,…)
- BNP = som van alles wat er in land geproduceerd wordt + inkomens uit buitenland
, Voordelen Nadelen
Draagt bij aan hogere economische Grotere kans op ondermijning van
groei en welvaart; lagere prijzen lonen in ontwikkelde landen (lokale
wegens toename concurrentie industrie weinig kansen)
Deelt technologische en andere Toename uitbuiting arbeiders in
kennis minder ontwikkelde landen
Leidt tot wijd verspreide culturele Geeft multinationals veel macht
integratie
Pandemieën? Milieu?
Voornaamste externe reden/ drijvende factoren van toenemende globalisering
Liberalisering van de markten o.i.v. WTO,… grenzen vervagen
Toenemende competitieve druk wereldwijd
Nieuwe internationale communicatiemiddelen
Verbeterd en sneller internationaal transport
Meer gelijkende markten en homogene vraag
Stijgend BNP in opkomende groeilanden (BRICS)
Brazilië
Rusland
India
China
South-Afrika
Meer dan de helft van de groei van BNP wereldwijd komt van de opkomende groeilanden =
BRICS
BRICS: een aantal worden protectionistischer om eigen economie te beschermen bv.
ambitie afdwingen door handelsbarrières (grote thuismarkten, zoutwinningen,…)
Willen af van de dominante praktijken van het Westen; op zoek naar een multipolaire
wereld, waarin er meer evenwicht is in de machtsverhoudingen en die meer kansen
biedt voor de landen uit het Zuiden.
In Jan. 2024 uitgebreid met Saudi-Arabië, Iran, Argentinië, Ethiopië en de Verenigde
Arabische Emiraten
of N11 landen (Bangladesh, Egypte, Filipijnen, Indonesië, Iran, Mexico, Nigeria, Pakistan,
Turkije, Vietnam en Zuid-Korea)
Opvolgers van BRICS
België en globalisering
België open economie => integratie van
sociale, economische en politieke factoren
Mondiale top 20 = open economieën
, - Handelslanden
Landen die in de mondiale top 20 zitten, hebben een goede integratie van sociale,
economische en politieke factoren
Mate van globalisering
Economisch Sociaal Politiek
Internationale handel en Informatiestromen o.a. via Aanwezigheid van
investeringen internet, telefoon internationale instellingen
en organisaties zoals
Handelsbelemmeringen Toerisme Europese instellingen, NAVO
Overboekingen van geld
naar het buitenland
Tendenzen m.b.t. globalisering
Lokalisering of relocatie:
o Productie keert terug naar locatie nabij afzetmarkt om zo beter en sneller in te
spelen op steeds veranderende behoeften van klanten en ook omwille van
stijgende loon- en transportkosten en evolutie van technieken als
robotisering, 3D printing
Glokalisering
o Integratie van globale met locale, resulterend in een unieke uitkomst (Ritzer,
2007)
o Vb. McKroket in Nederland en België
o Reden: waarde creëren op zowel financieel als op social en ecologisch vlak
Nearshoring
o Vorm van offshoring/outsourcing waarbij een organisatie werknemers of
producten uit een buurland om diensten/producten te voltooien
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Europese concurrentiekracht behouden (uitdaging voor Europa) doordat grootmachten zoals
China sterke steun bieden aan eigen industrieën)
, • Vergroot de financieringsmogelijkheden in Europa (nu vaak beperkte toegang tot
kapitaal)
• Co-option tussen EU & China
• Sluit de innovatie kloof met US (steunt eigen industrieën)/ China (steunt eigen
industrieën)
• EU concurrentiekracht zwak => EU => minder geld om industrieën te steunen
Aanbevelingen voor sterkere Europese economie (Draghi 170 aanbevelingen =
INDUSTRIEPOLITIEK voor KMOs, niet of zelfs tegen MNOs)
1. Veel meer geld in R&D (norm 3% BNP)
2. Creëren van betere interne markt (weinig waar Europa over gaat qua
beleidsdomeinen) => bv. Belgische KMO die over de grens komt heel andere regels
tegen (1 markt ipv 27 deelmarkten)
3. Start-up bureaucratie verminderen (startups hebben vaak geen geld en tijd hiervoor)
4. EU schulden laten maken (bv. verduurzaming financieren) => betere
concurrentiekracht
5. Mededinging vanuit de overheid (= industriepolitiek): kleine KMO’s, startups
ondersteunen door specifiek beleid
1. Meer R&D-investeringen: Draghi wijst op de noodzaak om de investeringsgraad van
de EU op te trekken tot 27% van het BBP (voor totale investeringen), wat ook een
verhoging van R&D-uitgaven inhoudt. Dit sluit aan bij de aanbeveling om minimaal
3% van het BNP in onderzoek en ontwikkeling te investeren, cruciaal voor innovatie
en concurrentiekracht.
2. Een beter geïntegreerde interne markt: Draghi bekritiseert het gebrek aan
coördinatie binnen de EU en stelt een efficiëntere besluitvorming voor om
marktharmonisatie te bevorderen. Dit raakt aan het probleem dat KMO’s tegen
uiteenlopende regels aanlopen bij grensoverschrijdende activiteiten. Eén markt voor
alle lidstaten zou administratieve barrières verlagen.
3. Minder bureaucratie voor startups: Het wegnemen van administratieve obstakels
voor startups wordt als essentieel beschouwd om innovatie te stimuleren en Europa
aantrekkelijker te maken voor ondernemerschap.
4. Gezamenlijke EU-schuldfinanciering: Draghi benadrukt het belang van gezamenlijke
schulduitgiftes, zoals met het Next Generation EU-fonds, om de groene en digitale
transitie te financieren. Dit is in lijn met de aanbeveling om EU-schulden te gebruiken
om verduurzaming en concurrentiekracht te versterken.
5. Industriebeleid gericht op KMO’s: Draghi pleit voor een allesomvattende industriële
strategie, inclusief gerichte ondersteuning voor KMO’s en startups, met coördinatie
over beleidsdomeinen zoals handel, fiscaliteit en innovatie. Dit weerspiegelt de
L1 Inleiding in internationaal ondernemen
College 1:
• Slides: inleiding IBO & Inleiding Internationaal ondernemen, 27 sept 2024
• Bron 1: Altman & Bastian, the state of globalisation in 2022, Harvard business review
• Bron 2: declaration of Antwerpen
• Bron 3: Draghi’s report on EU competitiveness, five key take aways
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
2 centrale begrippen bij Internationaal Ondernemen:
1. Internationaal Ondernemen: de ontwikkeling van internationale economische
activiteiten en/of handelingen om zaken te doen met het buitenland via handel, het
sluiten van internationale samenwerkingsverbanden, uitbesteding van activiteiten,
buitenlandse investeringen,…voor het realiseren van o.a. loonkostvoordelen,
schaalvoordelen, kennisverwerving e.a. synergiën.
2. Globalisering: ver doorgedreven internationalisering met wereldwijde spreiding van
arbeid, kapitaal, kennis binnen ‘global value chains’ waardoor landsgrenzen steeds
meer vervagen.
Het tijdperk van globalisering
De laatste 10 jaar spreken we steeds over ‘het tijdperk van globalisering’. Toch is dit geen nieuw
verschijnsel.
Gedreven door lage transactiekosten van handel (bv. transportkosten) en kapitaal (bv.
financiële kosten)
Vb
lo
g o rd
e
lig le
a n
r n
s i Nb
lo
g da
a lie
gsrln in
e
r u
B t o
a ro
N
P d
ti u
nc
o l
ta
Hoe is globalisering gelinkt aan BNP?
- Globaliseringen biedt kansen om BNP te verhogen (door open landsgrenzen,
werknemers uit verschillende landen,…)
- BNP = som van alles wat er in land geproduceerd wordt + inkomens uit buitenland
, Voordelen Nadelen
Draagt bij aan hogere economische Grotere kans op ondermijning van
groei en welvaart; lagere prijzen lonen in ontwikkelde landen (lokale
wegens toename concurrentie industrie weinig kansen)
Deelt technologische en andere Toename uitbuiting arbeiders in
kennis minder ontwikkelde landen
Leidt tot wijd verspreide culturele Geeft multinationals veel macht
integratie
Pandemieën? Milieu?
Voornaamste externe reden/ drijvende factoren van toenemende globalisering
Liberalisering van de markten o.i.v. WTO,… grenzen vervagen
Toenemende competitieve druk wereldwijd
Nieuwe internationale communicatiemiddelen
Verbeterd en sneller internationaal transport
Meer gelijkende markten en homogene vraag
Stijgend BNP in opkomende groeilanden (BRICS)
Brazilië
Rusland
India
China
South-Afrika
Meer dan de helft van de groei van BNP wereldwijd komt van de opkomende groeilanden =
BRICS
BRICS: een aantal worden protectionistischer om eigen economie te beschermen bv.
ambitie afdwingen door handelsbarrières (grote thuismarkten, zoutwinningen,…)
Willen af van de dominante praktijken van het Westen; op zoek naar een multipolaire
wereld, waarin er meer evenwicht is in de machtsverhoudingen en die meer kansen
biedt voor de landen uit het Zuiden.
In Jan. 2024 uitgebreid met Saudi-Arabië, Iran, Argentinië, Ethiopië en de Verenigde
Arabische Emiraten
of N11 landen (Bangladesh, Egypte, Filipijnen, Indonesië, Iran, Mexico, Nigeria, Pakistan,
Turkije, Vietnam en Zuid-Korea)
Opvolgers van BRICS
België en globalisering
België open economie => integratie van
sociale, economische en politieke factoren
Mondiale top 20 = open economieën
, - Handelslanden
Landen die in de mondiale top 20 zitten, hebben een goede integratie van sociale,
economische en politieke factoren
Mate van globalisering
Economisch Sociaal Politiek
Internationale handel en Informatiestromen o.a. via Aanwezigheid van
investeringen internet, telefoon internationale instellingen
en organisaties zoals
Handelsbelemmeringen Toerisme Europese instellingen, NAVO
Overboekingen van geld
naar het buitenland
Tendenzen m.b.t. globalisering
Lokalisering of relocatie:
o Productie keert terug naar locatie nabij afzetmarkt om zo beter en sneller in te
spelen op steeds veranderende behoeften van klanten en ook omwille van
stijgende loon- en transportkosten en evolutie van technieken als
robotisering, 3D printing
Glokalisering
o Integratie van globale met locale, resulterend in een unieke uitkomst (Ritzer,
2007)
o Vb. McKroket in Nederland en België
o Reden: waarde creëren op zowel financieel als op social en ecologisch vlak
Nearshoring
o Vorm van offshoring/outsourcing waarbij een organisatie werknemers of
producten uit een buurland om diensten/producten te voltooien
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Europese concurrentiekracht behouden (uitdaging voor Europa) doordat grootmachten zoals
China sterke steun bieden aan eigen industrieën)
, • Vergroot de financieringsmogelijkheden in Europa (nu vaak beperkte toegang tot
kapitaal)
• Co-option tussen EU & China
• Sluit de innovatie kloof met US (steunt eigen industrieën)/ China (steunt eigen
industrieën)
• EU concurrentiekracht zwak => EU => minder geld om industrieën te steunen
Aanbevelingen voor sterkere Europese economie (Draghi 170 aanbevelingen =
INDUSTRIEPOLITIEK voor KMOs, niet of zelfs tegen MNOs)
1. Veel meer geld in R&D (norm 3% BNP)
2. Creëren van betere interne markt (weinig waar Europa over gaat qua
beleidsdomeinen) => bv. Belgische KMO die over de grens komt heel andere regels
tegen (1 markt ipv 27 deelmarkten)
3. Start-up bureaucratie verminderen (startups hebben vaak geen geld en tijd hiervoor)
4. EU schulden laten maken (bv. verduurzaming financieren) => betere
concurrentiekracht
5. Mededinging vanuit de overheid (= industriepolitiek): kleine KMO’s, startups
ondersteunen door specifiek beleid
1. Meer R&D-investeringen: Draghi wijst op de noodzaak om de investeringsgraad van
de EU op te trekken tot 27% van het BBP (voor totale investeringen), wat ook een
verhoging van R&D-uitgaven inhoudt. Dit sluit aan bij de aanbeveling om minimaal
3% van het BNP in onderzoek en ontwikkeling te investeren, cruciaal voor innovatie
en concurrentiekracht.
2. Een beter geïntegreerde interne markt: Draghi bekritiseert het gebrek aan
coördinatie binnen de EU en stelt een efficiëntere besluitvorming voor om
marktharmonisatie te bevorderen. Dit raakt aan het probleem dat KMO’s tegen
uiteenlopende regels aanlopen bij grensoverschrijdende activiteiten. Eén markt voor
alle lidstaten zou administratieve barrières verlagen.
3. Minder bureaucratie voor startups: Het wegnemen van administratieve obstakels
voor startups wordt als essentieel beschouwd om innovatie te stimuleren en Europa
aantrekkelijker te maken voor ondernemerschap.
4. Gezamenlijke EU-schuldfinanciering: Draghi benadrukt het belang van gezamenlijke
schulduitgiftes, zoals met het Next Generation EU-fonds, om de groene en digitale
transitie te financieren. Dit is in lijn met de aanbeveling om EU-schulden te gebruiken
om verduurzaming en concurrentiekracht te versterken.
5. Industriebeleid gericht op KMO’s: Draghi pleit voor een allesomvattende industriële
strategie, inclusief gerichte ondersteuning voor KMO’s en startups, met coördinatie
over beleidsdomeinen zoals handel, fiscaliteit en innovatie. Dit weerspiegelt de
