HOOFDSTUK 13:
VRUCHTGEBRUIK
HET BEGRIP VRUCHTGEBRUIK
• definitie art. 3.138 BW (dwingend recht)
• recht op andermans zaak (= blote eigenaar)
→ het eigendomsrecht wordt gesplitst
VE = BE + VG
• recht op gebruik en genot voor VG
→ ≠ onverdeeldheid: complementaire rechten
→ VG en BE moeten samenwerken om goed in stand te houden
→ VG moet voorzichtig en redelijk handelen
• mits respecteren bestemming
↔ erfpacht: erfpachter mag bestemming wijzigen
• art. 3.139 BW: kan zowel op roerende als onroerende, lichamelijke als
onlichamelijke goederen: mits respecteren bestemming
↔ erfpacht alleen op ORG
→ specifieke regeling voor VG op geld (= verbruikbaar goed)
o art. 3.162, tweede lid BW: VG op geld kan maar er is beperking: ofwel
beleggen ofwel gebruiken in belang van andere goederen
i oud BW: de VG mag het geld besteden maar moet op het,einde
een gelijke som terug geven
o BE moet hiermee instemmen
indien geen akkoord moet vrederechter derde aanstellen die de
gelden moet beheren
(BE en VG kunnen contractueel overeenkomen dat geld gewoon mag
gespendeerd worden door VG)
• tijdelijk recht: einde bij
overlijden VG natuurlijk persoon
na 99 jaar bij rechtspersoon
einde contractueel afgesproken termijn (max. 99 jaar)
• bij einde plicht om goed terug te geven aan blote eigenaar
1
, TOEPASSINGEN VAN VRUCHTGEBRUIK VIA CONTRACT
Voorbeeld 1
Een vader richt een onderneming op. Hij gaat nu op pensioen.
In plaats van zijn aandelen in VE te schenken aan zijn kinderen, schenkt hij de BE van de
aandelen aan de kinderen en houdt het VG voor zichzelf.
→ op die manier kan hij nog zeggenschap houden in de vennootschap (stemrecht
voor de vruchtgebruiker)
→ de opbrengsten van zijn onderneming (dividenden) komen hem toe als extra
pensioen
→ wanneer vader sterft, krijgen de kinderen ook het VG, maar betalen er geen
successierechten op
Voorbeeld 2
Ouders willen een 2de verblijf: een appartement aan de zee.
Als ze dit appartement in volle eigendom kopen, moeten de kinderen na hun overlijden
successierechten op de erfenis betalen.
Men kan de aankoop ook splitsen: de ouders kopen het VG en de kinderen de BE van het
appartement.
Wanneer de ouders overlijden, worden de kinderen automatisch VE, zonder extra
successierechten te betalen.
! let op: de fiscus probeert dit vaak aan te vechten
2
VRUCHTGEBRUIK
HET BEGRIP VRUCHTGEBRUIK
• definitie art. 3.138 BW (dwingend recht)
• recht op andermans zaak (= blote eigenaar)
→ het eigendomsrecht wordt gesplitst
VE = BE + VG
• recht op gebruik en genot voor VG
→ ≠ onverdeeldheid: complementaire rechten
→ VG en BE moeten samenwerken om goed in stand te houden
→ VG moet voorzichtig en redelijk handelen
• mits respecteren bestemming
↔ erfpacht: erfpachter mag bestemming wijzigen
• art. 3.139 BW: kan zowel op roerende als onroerende, lichamelijke als
onlichamelijke goederen: mits respecteren bestemming
↔ erfpacht alleen op ORG
→ specifieke regeling voor VG op geld (= verbruikbaar goed)
o art. 3.162, tweede lid BW: VG op geld kan maar er is beperking: ofwel
beleggen ofwel gebruiken in belang van andere goederen
i oud BW: de VG mag het geld besteden maar moet op het,einde
een gelijke som terug geven
o BE moet hiermee instemmen
indien geen akkoord moet vrederechter derde aanstellen die de
gelden moet beheren
(BE en VG kunnen contractueel overeenkomen dat geld gewoon mag
gespendeerd worden door VG)
• tijdelijk recht: einde bij
overlijden VG natuurlijk persoon
na 99 jaar bij rechtspersoon
einde contractueel afgesproken termijn (max. 99 jaar)
• bij einde plicht om goed terug te geven aan blote eigenaar
1
, TOEPASSINGEN VAN VRUCHTGEBRUIK VIA CONTRACT
Voorbeeld 1
Een vader richt een onderneming op. Hij gaat nu op pensioen.
In plaats van zijn aandelen in VE te schenken aan zijn kinderen, schenkt hij de BE van de
aandelen aan de kinderen en houdt het VG voor zichzelf.
→ op die manier kan hij nog zeggenschap houden in de vennootschap (stemrecht
voor de vruchtgebruiker)
→ de opbrengsten van zijn onderneming (dividenden) komen hem toe als extra
pensioen
→ wanneer vader sterft, krijgen de kinderen ook het VG, maar betalen er geen
successierechten op
Voorbeeld 2
Ouders willen een 2de verblijf: een appartement aan de zee.
Als ze dit appartement in volle eigendom kopen, moeten de kinderen na hun overlijden
successierechten op de erfenis betalen.
Men kan de aankoop ook splitsen: de ouders kopen het VG en de kinderen de BE van het
appartement.
Wanneer de ouders overlijden, worden de kinderen automatisch VE, zonder extra
successierechten te betalen.
! let op: de fiscus probeert dit vaak aan te vechten
2
