NIER
Wat doen de nieren?
3 essentiële functies
• Verwijderen metabole producten en toxines uit bloed
• Homeostatische rol: volume-status, elektrolytenbalans, zuur-base
• Endocrien: erythrogenese, calcium metabolisme, bloeddruk en bloed flow
1 ) ORGANISATIE VAN HET URINAIR SYSTEEM
Bloedvoorziening (dia 5-6)
• Ligging: 12e rib tot 3e lumbale wervel
• Gewicht: +- 150 gram =0,5% van totale lichaamsgewicht
• Hoge bloedvoorziening (20% CO)
• Nodig om ultrafiltraat (primaire urine) te maken
• Nefronen: 800.000-1.200.000 per nier (85% oppervlakkige nefronen, 15% juxta-
medullaire nefronen)
Het nefron (dia 7-8)
• Glomerulus: glomerulaire cappilairen, mesangium, ruimte en kapsel v Bowman
- Vormt een ultrafiltraat vh plasma (primaire urine)
- Samenstelling afh v ultrafiltratie coëfficiënt en Starling forces
• Tubuli: proximale tubulus, lis v Henle, distale tubuli, connecting tubule,
verzamelbuisjes (zie details dia 8)
- Proximale tubulus: reabsorptie
- Lis v Henle: reabsorptie en opbouw hypertoniciteit
- Distale tubulus en verzamelbuisjes: finetuning en waterhoushouding
,Anatomie/histologie: functie (dia 9-10)
• Glomerulus = filtratiebarrière
• Tubuli: proximaal: complexe cellen met veel organellen, brush border
• PCT: segment 1 en 2
• PST: segment 2en 3
lis v Henle
• tDLH: weinig complexe cellen
• tALH: weinig complexe cellen
• TAL: complexe cellen, veel organellen
Classical distal tubule
• DCT: cellen zoals TAL
• CNT: connecting tubule cells en intercalated cells
• ICT: intercalated cells (1/3) en principal cells (2/3)
CCT
MCD: minder complex, hoger nr distal
• OMCD
• IMCD
Feedbacksystemen: juxtaglomerulair apparaat
• Lokaal: tubuloglomerulaire feedback
- Macula densa ligt op overgang stijgende deel lis v Henle naar de distale
kronkelbuis
- Epitheelcellen vd macula densa voelen hoeveel NaCl er aanwezig is id tubulu
door de activiteit vd NKCC2 symporter
- Als er teveel NaCl aanwezig is in het tubulair vocht, treedt er vasoconstrictie
op vd afferente arteriool (en een daling dus vd glomerulaire filtratiesnelheid,
GFR)
, - Want daling bloedtoevoer (vasoconstrictie aanvoerend bloedvat) -> lagere
Phydro -> minder kracht die vloeistof filtert over glomerulaire membraan ->
GFR daalt
• Systemisch: renine release
- Als druk thv nierarterie daalt: baroreceptoren id afferente arteriool
geactiveerd
- Granulaire cellen (cellen v Ruyter) zetten dan renine vrij id circulatie
- Renine zorgt voor omzetting angiotensinogeen naar angiotensine I
- Angiotensine I door angiotensin converting enzym omgezet naar angiotensine
II
- Angiotensine II zorgt voor systemische vasoconstrictie en aanmaak van
aldostenone (trager proces)
Endocriene functie (dia 12)
• Zet vanalles vrij, waaronder renine, 25-OH-vitamine D (Ca2+ homeostase) en
erythropoietine (invloed op bloedvorming)
Schatting vd globale nierfunctie (dia 13)
• 2 manieren:
• Beeldvorming
• Meten renale klaring
Renale klaring (dia 14-18)
• = netto resultaat v glomerulaire filtratie en tubulaire reabsorptie en secretie v die
stof
• Concept renale klaring: gebaseerd op wet v behoud v massa
= totale hvlh stof aangevoerd via arteries = totale hvlh weggevoerd via veneuze
bloedflow EN urinaire flow
• Virtueel volume plasma waaruit een stof volledig verwijderd wordt per
tijdseenheid
• Veneuze concentratie moet dus 0 zijn (virtueel, bijna nooit zo in het echt)
- Reden: inschatten wat bijdrage nier is
Met Venous output of X = 0
𝑅𝑃𝐹𝑎 = 𝐶𝑋 = (𝑈𝑋 × 𝑉)/P𝑋 𝑎
,
V = urinair volume
• Excretie(X) = Filtratie(X) – Reabsorptie(X) + Secretie(X)
- Enkel reabsorptie: Reabsorptiesnelheid(X) = (GFR x PX) – (UX x V)
- Lage renale klaring
, - Enkel secretie: SecretiesnelheidX = (UX x 𝑉) – (GFR x PX)
- Hoge renale klaring
• Renale klaring ve molecule is variabel binnen 1 persoon
• Voorbeeld dia 18
Renale klaring inuline (=glomerulaire filtratie)
• Renale klaring = GFR ALS EN SLECHTS ALS:
• deze stof in cte hvlh in plasma is
• vrij gefilterd wordt over membraan
• geen reabsorptie of secretie plaatsvindt
• het molecule niet gemetaboliseerd/aangemaakt wordt id nier
• Geldt voor inuline (toedienen, niet aanwezig in lichaam
• Belangrijk om te weten:
- Bepaalde producten worden aangemaakt/afgebroken in de nieren
- Als een molecule eiwitgevonden is (bv Ca2+), is enkel de niet-gebonden
fractie filtreerbaar
- Vaak combinatie secretie en reabsorptie: effect op klaring
- Ook toepasbaar op ‘single-nefron’ niveau (wij testen altijd op beide nieren)
Renale klaring PAH = renale plasmaflow (dia 21)
• Sommige producten bij passeren nier: volledig uit nefron plasma verwijderd
• Geldt voor PAH
• Veneuze concentratie = 0 (écht hier, niet virtueel)
Filtratiefractie
• Good to knows:
- Filtratie: in glomerulus, als gefilterd = primaire urine naar ruimte v Bowman en
zo naar proximale tubulus enz (niet gefilterd: blijft ih bloed)
- Reabsorptie: in tubulus, opname = uit buis, in bloedvaten errond
- Secretie: in tubulus, secretie = van bloed IN tubulus om uit te scheiden in
urine
• Normaal 15-20%
• = percentage gefilterd plasma v totale plasma
• Hoge FF: meer plasma gefilterd tov totale hoeveelheid
- Hogere concentratie v eiwitten in efferente vaten
• Lage ff: minder plasma gefilterd tov totale hoeveelheid
- Lagere concentratie v eiwitten in efferente vaten
Fractionele excretie
• Maat voor wat nier doet met bepaalde stof, maat voor netto effect van tubulaire
reabsorptie en secretie
• Fex = Cx / GFR = Cx / Cinuline
Wat doen de nieren?
3 essentiële functies
• Verwijderen metabole producten en toxines uit bloed
• Homeostatische rol: volume-status, elektrolytenbalans, zuur-base
• Endocrien: erythrogenese, calcium metabolisme, bloeddruk en bloed flow
1 ) ORGANISATIE VAN HET URINAIR SYSTEEM
Bloedvoorziening (dia 5-6)
• Ligging: 12e rib tot 3e lumbale wervel
• Gewicht: +- 150 gram =0,5% van totale lichaamsgewicht
• Hoge bloedvoorziening (20% CO)
• Nodig om ultrafiltraat (primaire urine) te maken
• Nefronen: 800.000-1.200.000 per nier (85% oppervlakkige nefronen, 15% juxta-
medullaire nefronen)
Het nefron (dia 7-8)
• Glomerulus: glomerulaire cappilairen, mesangium, ruimte en kapsel v Bowman
- Vormt een ultrafiltraat vh plasma (primaire urine)
- Samenstelling afh v ultrafiltratie coëfficiënt en Starling forces
• Tubuli: proximale tubulus, lis v Henle, distale tubuli, connecting tubule,
verzamelbuisjes (zie details dia 8)
- Proximale tubulus: reabsorptie
- Lis v Henle: reabsorptie en opbouw hypertoniciteit
- Distale tubulus en verzamelbuisjes: finetuning en waterhoushouding
,Anatomie/histologie: functie (dia 9-10)
• Glomerulus = filtratiebarrière
• Tubuli: proximaal: complexe cellen met veel organellen, brush border
• PCT: segment 1 en 2
• PST: segment 2en 3
lis v Henle
• tDLH: weinig complexe cellen
• tALH: weinig complexe cellen
• TAL: complexe cellen, veel organellen
Classical distal tubule
• DCT: cellen zoals TAL
• CNT: connecting tubule cells en intercalated cells
• ICT: intercalated cells (1/3) en principal cells (2/3)
CCT
MCD: minder complex, hoger nr distal
• OMCD
• IMCD
Feedbacksystemen: juxtaglomerulair apparaat
• Lokaal: tubuloglomerulaire feedback
- Macula densa ligt op overgang stijgende deel lis v Henle naar de distale
kronkelbuis
- Epitheelcellen vd macula densa voelen hoeveel NaCl er aanwezig is id tubulu
door de activiteit vd NKCC2 symporter
- Als er teveel NaCl aanwezig is in het tubulair vocht, treedt er vasoconstrictie
op vd afferente arteriool (en een daling dus vd glomerulaire filtratiesnelheid,
GFR)
, - Want daling bloedtoevoer (vasoconstrictie aanvoerend bloedvat) -> lagere
Phydro -> minder kracht die vloeistof filtert over glomerulaire membraan ->
GFR daalt
• Systemisch: renine release
- Als druk thv nierarterie daalt: baroreceptoren id afferente arteriool
geactiveerd
- Granulaire cellen (cellen v Ruyter) zetten dan renine vrij id circulatie
- Renine zorgt voor omzetting angiotensinogeen naar angiotensine I
- Angiotensine I door angiotensin converting enzym omgezet naar angiotensine
II
- Angiotensine II zorgt voor systemische vasoconstrictie en aanmaak van
aldostenone (trager proces)
Endocriene functie (dia 12)
• Zet vanalles vrij, waaronder renine, 25-OH-vitamine D (Ca2+ homeostase) en
erythropoietine (invloed op bloedvorming)
Schatting vd globale nierfunctie (dia 13)
• 2 manieren:
• Beeldvorming
• Meten renale klaring
Renale klaring (dia 14-18)
• = netto resultaat v glomerulaire filtratie en tubulaire reabsorptie en secretie v die
stof
• Concept renale klaring: gebaseerd op wet v behoud v massa
= totale hvlh stof aangevoerd via arteries = totale hvlh weggevoerd via veneuze
bloedflow EN urinaire flow
• Virtueel volume plasma waaruit een stof volledig verwijderd wordt per
tijdseenheid
• Veneuze concentratie moet dus 0 zijn (virtueel, bijna nooit zo in het echt)
- Reden: inschatten wat bijdrage nier is
Met Venous output of X = 0
𝑅𝑃𝐹𝑎 = 𝐶𝑋 = (𝑈𝑋 × 𝑉)/P𝑋 𝑎
,
V = urinair volume
• Excretie(X) = Filtratie(X) – Reabsorptie(X) + Secretie(X)
- Enkel reabsorptie: Reabsorptiesnelheid(X) = (GFR x PX) – (UX x V)
- Lage renale klaring
, - Enkel secretie: SecretiesnelheidX = (UX x 𝑉) – (GFR x PX)
- Hoge renale klaring
• Renale klaring ve molecule is variabel binnen 1 persoon
• Voorbeeld dia 18
Renale klaring inuline (=glomerulaire filtratie)
• Renale klaring = GFR ALS EN SLECHTS ALS:
• deze stof in cte hvlh in plasma is
• vrij gefilterd wordt over membraan
• geen reabsorptie of secretie plaatsvindt
• het molecule niet gemetaboliseerd/aangemaakt wordt id nier
• Geldt voor inuline (toedienen, niet aanwezig in lichaam
• Belangrijk om te weten:
- Bepaalde producten worden aangemaakt/afgebroken in de nieren
- Als een molecule eiwitgevonden is (bv Ca2+), is enkel de niet-gebonden
fractie filtreerbaar
- Vaak combinatie secretie en reabsorptie: effect op klaring
- Ook toepasbaar op ‘single-nefron’ niveau (wij testen altijd op beide nieren)
Renale klaring PAH = renale plasmaflow (dia 21)
• Sommige producten bij passeren nier: volledig uit nefron plasma verwijderd
• Geldt voor PAH
• Veneuze concentratie = 0 (écht hier, niet virtueel)
Filtratiefractie
• Good to knows:
- Filtratie: in glomerulus, als gefilterd = primaire urine naar ruimte v Bowman en
zo naar proximale tubulus enz (niet gefilterd: blijft ih bloed)
- Reabsorptie: in tubulus, opname = uit buis, in bloedvaten errond
- Secretie: in tubulus, secretie = van bloed IN tubulus om uit te scheiden in
urine
• Normaal 15-20%
• = percentage gefilterd plasma v totale plasma
• Hoge FF: meer plasma gefilterd tov totale hoeveelheid
- Hogere concentratie v eiwitten in efferente vaten
• Lage ff: minder plasma gefilterd tov totale hoeveelheid
- Lagere concentratie v eiwitten in efferente vaten
Fractionele excretie
• Maat voor wat nier doet met bepaalde stof, maat voor netto effect van tubulaire
reabsorptie en secretie
• Fex = Cx / GFR = Cx / Cinuline
