Risicotaxatie omvat het afwegen van beschermende en risicofactoren binnen een gezin en context om de ernst van de situatie te analyseren en
beoordelen. Het doel is de kwaliteit van de twijfel te verhogen door gestructureerde kritische oordeelsvorming en 'shared decision making'. Risicotaxatie is
een essentieel onderdeel van het begrijpen van een probleemsituatie en het plannen van passende hulp.
Verschillende vormen van taxatie zijn: veiligheidstaxatie, risicotaxatie en behoeftentaxatie.
Veiligheidstaxatie richt zich op de huidige veiligheid van het kind. Het beoordeelt of het kind op dit moment in een veilige situatie verkeert.
Risicotaxatie daarentegen schat de kans in op toekomstige kindermishandeling. Het gaat hierbij om het afwegen van risico- en beschermende factoren
om een inschatting te maken van de waarschijnlijkheid dat in de toekomst kindermishandeling zal plaatsvinden.
Behoeftentaxatie kijkt naar de benodigde ondersteuning om de situatie van het kind te verbeteren. Dit type taxatie is gericht op het identificeren van de
nodige hulp en interventies om het welzijn en de ontwikkeling van het kind te bevorderen.
De drie kernconcepten van de NVO komen als volgt naar voren in risicotaxatie:
Dialogisch en transparant: Risicotaxatie is gericht op 'shared decision making', wat betekent dat het een proces is waarbij beslissingen in
overleg en openheid met alle betrokkenen worden genomen.
Systeemgericht: Risicotaxatie omvat het afwegen van alle beschermende en risicofactoren binnen een gezin en zijn context.
Veranderingsgericht: De ernsttaxatie maakt een inschatting van de veranderbaarheid op de verschillende niveaus.
De NVO-richtlijnen voor risicotaxatie in de orthopedagogiek omvatten de volgende stappen:
Stap 1: Klachtanalyse
Beschrijving van de subjectieve ervaring van de problemen.
Stap 2: Probleemanalyse
o Stap 2a: Beschrijving en ordening van problemen in een orthopedagogisch kader
Objectieve beschrijving en ordening van problemen.
o Stap 2b: Risico- en protectieve factoren
Identificatie van onderzoeksmatig onderbouwde risico- en protectieve factoren.
o Stap 2c: Ernsttaxatie
Afweging van de balans tussen risico en protectie en een inschatting van de ernst en veranderbaarheid.
De doelen van het CAP-J zijn het creëren van eenduidigheid in probleembenaming en het voorkomen van overlap in de jeugdhulp door definities te bieden
en een gedeeld referentiekader te vormen, vooral bij complexe gezinsproblematiek. In stap 2a van de probleemanalyse, de beschrijving en ordening van
problemen in een orthopedagogisch kader, kan de ordening van de beschrijving gebaseerd zijn op een model of kader, zoals CAP-J.
Het Framework for the Assessment of Children in Need and their Families beoogt een samenhangend beeld van de behoeften van het kind te creëren
rekening houdend met ouders en omgeving, te helpen bij prioritering en besluitvorming over passende hulp, en de samenwerking met ouders te bevorderen.
In stap 2a van de probleemanalyse, kan naast CAP-J ook het Framework gebruikt worden voor de ordening van de beschrijving.
Risicofactoren voor kindermishandeling, met een onderscheid tussen statische, 'oranje' en dynamische factoren zijn:
Jonge leeftijd (tiener) van de ouder Problemen tussen ouders (partnergeweld en Emotie-regulatieproblemen bij de ouder
Verstandelijke beperking van de ouder ander huiselijk geweld, (vecht)scheiding) Leeftijdsinadequate verwachtingen van het
Leeftijd van het kind (hoe jonger, hoe een Psychische en psychiatrische problemen bij kind door de ouder
grotere afhankelijkheid van ouders) ouder(s), actueel of in het verleden Een negatieve houding ten opzichte van
Temperament van het kind Ouder heeft zelf kindermishandeling in de jeugd hulpverlening/interventies door de ouder
Aanwezigheid van meerdere stoornissen meegemaakt Sociaal isolement van de ouder
of stoornissen bij beide ouders Problematisch alcohol-/drugsgebruik door ouders
(Onverwerkt) trauma in eigen jeugd van de ouder
Onveilige hechting van het kind
Instabiele thuissituaties, zoals huiselijk geweld of
armoede
Het is belangrijk op te merken dat de classificatie soms niet eenduidig is en afhankelijk kan zijn van de specifieke context en de mate waarin interventies
mogelijk en effectief zijn. Sommige factoren kunnen elementen van zowel statische als meer veranderlijke aspecten bevatten.
De ernsttaxatie is een afweging van hoe de risicofactoren en protectieve factoren zich verhouden en op welke niveaus. Centraal staat de ernst van de
probleemsituatie en er wordt een inschatting gemaakt van de veranderbaarheid op de verschillende niveaus. Deze inschatting wordt gemaakt op basis van
de vorm van de problematiek en de gevolgen van de problematiek:
De vorm van de problematiek:
Passendheid bij normale ontwikkeling en leeftijd: Is het gedrag of de situatie afwijkend voor de leeftijd van de jeugdige?
Duur: Hoe lang bestaan de problemen al?
Intensiteit: Hoe hevig is het probleemgedrag of de impact van de situatie?
Frequentie: Hoe vaak komt het probleemgedrag of de situatie voor?
Hardnekkigheid: Hoe moeilijk is het gebleken om het probleem te veranderen?
Breedte: Op hoeveel verschillende levensgebieden heeft de problematiek invloed?
Situatiegebondenheid: Komt het probleemgedrag of de situatie in specifieke contexten voor of is het generaliserend?
De gevolgen van de problematiek:
Lijden: In welke mate ervaart de jeugdige of diens omgeving psychisch of fysiek lijden?
Stress: Veroorzaakt de problematiek stress bij de jeugdige, ouders of anderen in de omgeving?
Belemmeringen in functioneren: Wordt de jeugdige beperkt in zijn of haar dagelijks functioneren (bijvoorbeeld op school, in sociale contacten)?
Belemmering van de normale ontwikkeling: Wordt de ontwikkeling van de jeugdige negatief beïnvloed?
Negatieve effecten op anderen: Welke negatieve gevolgen heeft de problematiek voor andere gezinsleden of de omgeving?
Risicotaxatie-instrumenten ondersteunen bij het systematisch beoordelen van risico’s en het identificeren van blinde vlekken, maar zijn geen diagnostische
middelen en vereisen kritische interpretatie en overleg. Ondanks de matige betrouwbaarheid en validiteit kunnen deze instrumenten toch gebruikt worden om
tot een goede taxatie te komen door ze te zien als hulpmiddelen voor een systematische beoordeling en om tunnelvisie te voorkomen.
LIRIK is een risicotaxatie-instrument dat specifiek wordt gebruikt om de veiligheid van kinderen in te schatten en mogelijke risico's op uiteenlopende vormen
van kindermishandeling te beoordelen. Het werkt op basis van een gestructureerd professioneel oordeel, waarbij de professional informatie verzamelt over
risico- en beschermende factoren en op basis hiervan een oordeel vormt over de veiligheidssituatie. LIRIK wordt gebruikt in de ernsttaxatie (stap 2c van de
probleemanalyse). Belangrijke vragen bij de LIRIK richten zich op acute gevaren, bedreigend handelen, kindsignalen en risico- en beschermende factoren.
De definitie van kindermishandeling is volgens de bron elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke,
psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid
beoordelen. Het doel is de kwaliteit van de twijfel te verhogen door gestructureerde kritische oordeelsvorming en 'shared decision making'. Risicotaxatie is
een essentieel onderdeel van het begrijpen van een probleemsituatie en het plannen van passende hulp.
Verschillende vormen van taxatie zijn: veiligheidstaxatie, risicotaxatie en behoeftentaxatie.
Veiligheidstaxatie richt zich op de huidige veiligheid van het kind. Het beoordeelt of het kind op dit moment in een veilige situatie verkeert.
Risicotaxatie daarentegen schat de kans in op toekomstige kindermishandeling. Het gaat hierbij om het afwegen van risico- en beschermende factoren
om een inschatting te maken van de waarschijnlijkheid dat in de toekomst kindermishandeling zal plaatsvinden.
Behoeftentaxatie kijkt naar de benodigde ondersteuning om de situatie van het kind te verbeteren. Dit type taxatie is gericht op het identificeren van de
nodige hulp en interventies om het welzijn en de ontwikkeling van het kind te bevorderen.
De drie kernconcepten van de NVO komen als volgt naar voren in risicotaxatie:
Dialogisch en transparant: Risicotaxatie is gericht op 'shared decision making', wat betekent dat het een proces is waarbij beslissingen in
overleg en openheid met alle betrokkenen worden genomen.
Systeemgericht: Risicotaxatie omvat het afwegen van alle beschermende en risicofactoren binnen een gezin en zijn context.
Veranderingsgericht: De ernsttaxatie maakt een inschatting van de veranderbaarheid op de verschillende niveaus.
De NVO-richtlijnen voor risicotaxatie in de orthopedagogiek omvatten de volgende stappen:
Stap 1: Klachtanalyse
Beschrijving van de subjectieve ervaring van de problemen.
Stap 2: Probleemanalyse
o Stap 2a: Beschrijving en ordening van problemen in een orthopedagogisch kader
Objectieve beschrijving en ordening van problemen.
o Stap 2b: Risico- en protectieve factoren
Identificatie van onderzoeksmatig onderbouwde risico- en protectieve factoren.
o Stap 2c: Ernsttaxatie
Afweging van de balans tussen risico en protectie en een inschatting van de ernst en veranderbaarheid.
De doelen van het CAP-J zijn het creëren van eenduidigheid in probleembenaming en het voorkomen van overlap in de jeugdhulp door definities te bieden
en een gedeeld referentiekader te vormen, vooral bij complexe gezinsproblematiek. In stap 2a van de probleemanalyse, de beschrijving en ordening van
problemen in een orthopedagogisch kader, kan de ordening van de beschrijving gebaseerd zijn op een model of kader, zoals CAP-J.
Het Framework for the Assessment of Children in Need and their Families beoogt een samenhangend beeld van de behoeften van het kind te creëren
rekening houdend met ouders en omgeving, te helpen bij prioritering en besluitvorming over passende hulp, en de samenwerking met ouders te bevorderen.
In stap 2a van de probleemanalyse, kan naast CAP-J ook het Framework gebruikt worden voor de ordening van de beschrijving.
Risicofactoren voor kindermishandeling, met een onderscheid tussen statische, 'oranje' en dynamische factoren zijn:
Jonge leeftijd (tiener) van de ouder Problemen tussen ouders (partnergeweld en Emotie-regulatieproblemen bij de ouder
Verstandelijke beperking van de ouder ander huiselijk geweld, (vecht)scheiding) Leeftijdsinadequate verwachtingen van het
Leeftijd van het kind (hoe jonger, hoe een Psychische en psychiatrische problemen bij kind door de ouder
grotere afhankelijkheid van ouders) ouder(s), actueel of in het verleden Een negatieve houding ten opzichte van
Temperament van het kind Ouder heeft zelf kindermishandeling in de jeugd hulpverlening/interventies door de ouder
Aanwezigheid van meerdere stoornissen meegemaakt Sociaal isolement van de ouder
of stoornissen bij beide ouders Problematisch alcohol-/drugsgebruik door ouders
(Onverwerkt) trauma in eigen jeugd van de ouder
Onveilige hechting van het kind
Instabiele thuissituaties, zoals huiselijk geweld of
armoede
Het is belangrijk op te merken dat de classificatie soms niet eenduidig is en afhankelijk kan zijn van de specifieke context en de mate waarin interventies
mogelijk en effectief zijn. Sommige factoren kunnen elementen van zowel statische als meer veranderlijke aspecten bevatten.
De ernsttaxatie is een afweging van hoe de risicofactoren en protectieve factoren zich verhouden en op welke niveaus. Centraal staat de ernst van de
probleemsituatie en er wordt een inschatting gemaakt van de veranderbaarheid op de verschillende niveaus. Deze inschatting wordt gemaakt op basis van
de vorm van de problematiek en de gevolgen van de problematiek:
De vorm van de problematiek:
Passendheid bij normale ontwikkeling en leeftijd: Is het gedrag of de situatie afwijkend voor de leeftijd van de jeugdige?
Duur: Hoe lang bestaan de problemen al?
Intensiteit: Hoe hevig is het probleemgedrag of de impact van de situatie?
Frequentie: Hoe vaak komt het probleemgedrag of de situatie voor?
Hardnekkigheid: Hoe moeilijk is het gebleken om het probleem te veranderen?
Breedte: Op hoeveel verschillende levensgebieden heeft de problematiek invloed?
Situatiegebondenheid: Komt het probleemgedrag of de situatie in specifieke contexten voor of is het generaliserend?
De gevolgen van de problematiek:
Lijden: In welke mate ervaart de jeugdige of diens omgeving psychisch of fysiek lijden?
Stress: Veroorzaakt de problematiek stress bij de jeugdige, ouders of anderen in de omgeving?
Belemmeringen in functioneren: Wordt de jeugdige beperkt in zijn of haar dagelijks functioneren (bijvoorbeeld op school, in sociale contacten)?
Belemmering van de normale ontwikkeling: Wordt de ontwikkeling van de jeugdige negatief beïnvloed?
Negatieve effecten op anderen: Welke negatieve gevolgen heeft de problematiek voor andere gezinsleden of de omgeving?
Risicotaxatie-instrumenten ondersteunen bij het systematisch beoordelen van risico’s en het identificeren van blinde vlekken, maar zijn geen diagnostische
middelen en vereisen kritische interpretatie en overleg. Ondanks de matige betrouwbaarheid en validiteit kunnen deze instrumenten toch gebruikt worden om
tot een goede taxatie te komen door ze te zien als hulpmiddelen voor een systematische beoordeling en om tunnelvisie te voorkomen.
LIRIK is een risicotaxatie-instrument dat specifiek wordt gebruikt om de veiligheid van kinderen in te schatten en mogelijke risico's op uiteenlopende vormen
van kindermishandeling te beoordelen. Het werkt op basis van een gestructureerd professioneel oordeel, waarbij de professional informatie verzamelt over
risico- en beschermende factoren en op basis hiervan een oordeel vormt over de veiligheidssituatie. LIRIK wordt gebruikt in de ernsttaxatie (stap 2c van de
probleemanalyse). Belangrijke vragen bij de LIRIK richten zich op acute gevaren, bedreigend handelen, kindsignalen en risico- en beschermende factoren.
De definitie van kindermishandeling is volgens de bron elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke,
psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid
