Cultuur 2.2 samenvatting, enkel tekst, zie bijhorend doc met foto's

Eliel & Eero Saarinen (1910-1961)
1. Eliel Saarinen in Finland
Begin 20ste eeuw losmaken van heerschappij van Zweden & Rusland  zoektocht wat is echt Fins
Kalevala (= reeks verhalen, mondeling overlevering) vormen aanleiding tot nationalistische initiatieven
 Nationaal-romantisch architectuur = nieuwe huisstijl van Finland
Eliel Saarinen: gekend door prachtige tekeningen en schetsen met eigen eclectisch verhaal
VB. architectuur Gesellieus-Lindgren-Saarinen (nationaal museum, Helsinki 1905)
 Nieuwe vormentaal die eigen weg zoekt en functie in specifieke sfeer onderdompelt  interesse in
Middeleeuwen (= beeldhouwwerk, schilderkunst, architectuur zijn één)
Vb. ook Arts and Crafts beweging (Engeland), Werkbund (DE), Sezession (Oostenrijk), Louis sullivan
(Chicago), Berlage (NL)  zoektocht samenbrengen ambacht/techniek, leidt tot moderne
architectuurbeweging
Geen stijlen kopieren  ‘Imitatie is een leugen’ (Berlage)
 Ontwerp van Gesellius, Lindgren en Saarinen = arendsnest, thuishaven, ontmoetingsplek in
Hvitträsk (1902) is voorbeeld  dynamisch, geen gangen, kamers in relatie tot elkaar. Sokkel van
woning vloeit voort uit rotsformatie, houten schubben -> finse hutten
o Kunstenaarskolonie waar Eliel Saarinen netwerk uitbouwt met schrijver Maxim Gorki,
musicus Jean Sibilius, schilder Akseli Gallen
 Moderniteit: station van Helsinki (1901-1919)
o Toren als weerkerend element in architectuur van Saarinen = basis vd compositie
o Dragers vh licht bewaken ingang en verhullen mystieke sfeer van inkomhal
o Eenvoud in materiaal
o Geen decoratie
o Uit materiaal ontvouwt zich decoratie (louis sullivan)
Architectuurwedstrijd voor Chicago Tribune Tower (1922), krijgt 2de plaats, winnaar is neogotisch gebouw.
(in 1922 toch nog neo-stijlen overheersend)  in inzending interpreteert gotiek
 Krijgt hierdoor veel aanzien in VS en door stationsgebouw
 Wedstrijd is kantelpunt, waagt overstap nr VS

2. Eliel Saarinen in Amerika
Cranbook (chicago) ontwerpt nieuwe campus met kunstacademie, studentenhuisvesting en woningen
 Is kunstenaarskolonie van Hvitträsk in andere omgeving  in meer rationele architectuurtaal
ontwikkeld hij modernistisch, regionale vormentaal
 Materiaalgebruik en uitmate doelmatige organisatie = klemtonen
 Bezoeken van FLW en LC
 Charles & ray eames als studenten
 Florence Knoll en Eero Saarinen volledig nieuw elan bezorgen (tot nu design beinvloeden)
o Zoon projecten: Kleinhaus music hall in buffalo (1938) en wedstrijd voor Jefferson Memorial
in Saint-Louis (1947)
o Eero werkt vroeg mee in bureau van vader

,Kleinhaus music Hall:
 Vader en zoon samenvoegen
 Eenvoudig, bijna klassieke vormentaal
 Buiten: monumentaliteit, baksteen, sober, vrij statisch volumes
 Binnen: dynamische, speelsheid, organische (Eero)
 Lijnen vragen om gevolgd te worden (aankleding muziekzaal, inrichting circulatie)


Wedstijd Jefferson Expansion/saint-louis arch:
 Vader en zoon dienen elk ontwerp in, zoon wint met innovatief, beeldbepalend en doeltreffend 
nieuwe interpretatie vd Romeinse troimfboog

3. Eero Saarinen
Dood vader 1950, Eero neemt bureau over  overlijdt in 1961 (maakt indrukwekkend oevre)

• Vernieuwd op alle vlakken
• Samenwerkingsverbanden  enkel zo volledige ontplooiing in ontwerpen
• Samenwerking met ingenieurs, promotiekanalen, productontwikkeling,
meubelbedrijven  bekendheid brengen
• Werkzaam bij bedrijven na WOII voor eerst aan imago koppelen  corporate
branding avant la lettre
• Nieuwe functies zoals luchthavens, databedrijven, onderzoekscentra… 
vragen architecturale oplossingen
Diversiteit aan projecten uiten in diverse beelden  bepaald door eigen bouwstructuur, sfeer en materiaal
 geen eigen stijl (zoals Eliel) en zoekt er ook niet naar
Opdracht vd klant en hoe hij klant beste kan antwoorden  tekenen is ook aanpak van Eero (ook nu
vandaag nog in architectuurbureaus te vinden)
Projecten van Eero Saarinen:
Klant/opdracht bepaald telkens structuur of techniek
- Ijspiste 1958 New haven Connecticut
o Sensueel dak, soort tent gespannen volgens parabool rond ijspiste
o Een grote boogstructuur in beton laat volledig ruimte vrij
o Taal van santiago calatrava
o Vb. olympisch zwembad zaha hadid
- John Deere Headquarters – 1964 Moline, Illionois
o De krook gent inspiratie
o Eerste gebouw in cortenstaal  materiaal laten communiceren met omringende
landschapspark
- CBS (televisiestation) – NY 1960
o Black Rock is bijnaam (wolkenkrabber) op 6th avenue
o Driehoekige granieten (is fins) articulatie  ontstaan spel van licht en schaduw
o Zijwaart ‘sluit’ toren zich, frontaal ontvouwt hij zijn raamstructuur
- General motors – 1949 Warren, Michigan
o Rubberen dichtingen rond glasvezels  referentie van plaatsing van autoruit
o Verwerkt opdracht, functie in architectuur  ontwerpt volledig masterplan, incl. meubelilair

,Gaat bij Saarinen nooit om specifieke vorm  vormelijk amper eenheid  bij elke nieuwe opdracht ander
vormenarsenaal
- Saint louis Arch (1947-1955) – tulip chair
o Stoel of stedelijk symbool
o Saint louis arch:
 Reusachtige maquettes = onderzoeksmateriaal, verhoudingen, gevoel, details
leuning…
 18 jaar geduurd vooraleer uitvoering  wist parabool mgl was om te bouwen, maar
nog niet hoe
o Tulip chair: beroemde stoel op 1 poot
 Lage zitput in woning Muller 1957: zicht onderkant stoel even belangrijk als zicht aan
tafel
 Homogene sculptuur
 Gelakt aluminium (onderste stuk) en glasvezel (bovenste stuk)  1 gestroomlijnd
geheel
“Always design a thing by considering it in its next larger context: a chair in a room, a room in a house, a house
in its environment.” Is het motto van Saarinen.
Alles moet kloppen, net als in de kunstenaarskolonie van zijn vader (Hvitträsk).

 Extreme met zoektocht met techniek en onderzoek + omringen door andere ontwerpers
- Miller house – Columbus, Indiana 1957
o Tot in detail ontleden als totaalbeeld
o Grondplan met duidelijke structuur waar kolommen lichtstraten ‘dragen’
o Heldere structuur en constructie, vloeiend en open ruimte
o Samenwerking met Alexander Girard voor interieur
o Inspiratie native amaricans cultuur
- JFK Airport (TWA terminal) 1956-1962 NY
o Totaalconcept
o Comfort en welkom in vormgeving

, Bruce Goff (1904-1982)
1. Inleiding
“Every building is like a person. Single and unrepeatable.”
 Werkt niet voor klanten maar MET klanten
 Elk project is uitstraling van leefomgeving, levenhouding en wereld van klant
 Soms werkt klant fysiek mee (Bavinger House)
 Soms weerspiegelt architectuur verzamelwoede van klant (Price house)
 Of direct link met klant interesse (ford house)
 Inspiratie uit alles wat hem omringt
Opvolger van FLW
 Meer whright dan wright zelf is
 Haatte volgelingen, Bruce liet hij toe
 Hechte vrienden met elkaar
Louis Sullivan:
 Grondlegger moderne arch. voor goff
Begint al op 12 jaar voor architectenbureau te werken, ontwerpt ‘wrightiaanse gebouwen’
 Onstaan van correspondentie tss Sullivan, Wright en Goff, Wright vraagt om minder ‘Wright’ te
onwerpen maar meer ‘Goff’  meer zichzelf.



2. Discovery – Assimilation – Creation
Goff wordt gezien als ‘Kisch’, ‘decoratief’ en ‘ongrijpbaar’  geen plaats binnen geschiedenis van de moderne
architectuur.

 Amerikaanse architectuur: gaat op zoek naar wortels van ‘the native americans’, de Indianen.
 vertaald levenswijze vol ornamentiek, kleurenpracht en eenvoud in kleurrijke interieurs, combinaties
van verticale schouwelementen met zenitaal licht en architecturale basisvormen

Inspiratie is natuur (FLW)  duidelijke geometrie  vertaald in emotie, gebaar, stemming

- Gustav Klimt, Alexander Calder, de Japanse ‘Ukiyo-e’ houtsnedes, architect Erich Mendelsohn,
Claude Debussy, Antonio Gaudi…  zielsverwanten en werk is terug te vinden in Goff werk,
veelheid, dynamiek, de beweging, het coloriet, de vervoering die in elk van hen schuilt.

Bezocht verre Oosten, Cambodja, Thailand, Japan  vond in oosten essentie: steeds opnieuw herbeginnen
(“beginning again and again” zoals hijzelf Gertrude Stein citeerde)

= elk ontwerp is opnieuw beginnen voor Goff, alsof nog nooit een huis gebouwd of allereerste huis was
= verzamelde maniakaal kennis en gooide op moment van creatie overboord
= huizen moeten aanschouwd worden als ‘oer’huizen die het ‘wonen’ uitvinden ‘from scratch’
 ‘Discovery, assimilation and creation. (ontwerpproces)